VOV4.Êđê – Daklak jing alu\ wa\l tal êlâo mơ\ng kluôm ala hưn mthâo mâo klei rua\ kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp kơ u\n mơ\ng 10 kdriêk, wa\l krah, [uôn pro\ng hưn mâo klei rua\, gia\m 1.800 drei u\n mâo klei rua\ dưi ba nao ]uh dơr. Jing 1 hla\m 5 alu\ wa\l hla\m ]ar amâo mâo ôh klei rua\ anei ti mnơ\ng rông, kdriêk }ư\ Mgar dôk hyua\ kja\p hdra\ hluê nga\ du\m hdra\ msir gang mkhư\ ho\ng klei rua\ kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp ti alu\ wa\l.

Hlăm du\m hruê anei, war u\n sang Lê Hữu Đông ti alu\ mrô 2, wa\l krah Êa Pô], kdriêk }ư\ Mgar mâo sai leh ]u\r ko# bhung tar êlan nao, lehana\n ju\m war. Đông brei thâo, êngao kơ sai ]ur, grăp hruê kăm `u krih êa drao mdjiê kman 1 blư\, lehana\n kăm gha\ mnuih nao mu\t hlăm war u\n. Tui si Đông, anei jing hdră jăk h^n `u dưi ngă k`ăm răng kriê êpul u\n pô talih mơ\ng klei rua\ tưp:

“Mâo klei mđing dlăng mơ\ng êpul brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông, đru brei ]u\r, êa drao mdjiê kman pioh pô ba yua kơ war êning pô, go\ sang hmei ngă djo\ ho\ng klei mta\ mtăn ana\n, ]ia\ng bi mdoh hlăm war u\n. lehana\n ăt tlo\ vaccine răng mgang kơ u\n ana mđai, u\n êđai, lehana\n blei êa drao krih hlăm war u\n, lehana\n sai ]u\r. Anei yơh jing brua\ pô duah [ơ\ng snăn bi dlăng kriê wiê ênăk bi jăk”.

            Ayo\ng Đông pruê ]u\r bi mdoh alu\ war rông

Ho\ng klei mưng leh hlăm brua\ rông u\n giăm 20 thu\n, Ngô Văn Hoàng, ti alu\ mrô 2, wa\l krah Êa Pô], thâo răng mgang klei rua\ tưp ho\ng klei kjăp, bi mdoh war êning êjai, bi mdjiê kman êjai, mb^t ana\n tlo\ mgang ênu\p ênap djăp mta vaccine mơ\ng mphu\n tha u\n hlăm war. Kyuana\n, tơdah hmư\ hing mâo klei rua\ tưp kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp kơ u\n hlăm alu\ wa\l riêng gah, go\ sang kâo ăt hơ^t ai tiê rông u\n:

“Mưng leh hlăm brua\ rông u\n du\m pluh thu\n êgao, go\ sang ăt mâo nanao brua\ răng mgang klei rua\ grăp mlan, grăp thu\n, mơ\ng ana\n amâo mâo hyưt ôh hmư\ hing mâo klei rua\ tưp truh, pô răng mgang kjăp êlâo leh”.

           Krih êa drao mdjiê kman klei ruă

S^t yơh rông u\n hliê điêt srăng jing anôk ênưih mâo klei rua\ tưp, tơdah mâo klei rua\ tưp bluh đ^, kyuana\n mơ\ng leh hmư\ hing mâo klei rua\ tưp kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp hlăm du\m kdriêk riêng gah, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk }ư\ Mgar mta\ mtam kơ dhar brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông bi ktuh êyuh jih ai tiê gang mkhư\ klei rua\ tưp. Mơ\ng ana\n mko\ mjing mtam êpul kia\ kriê, mdrơ\ng ho\ng klei rua\ tưp hlăm du\m sa\, [uôn hgu\m, wa\l krah, ngă brua\ hâo hưn mtô mblang hlăm djăp [uôn êlan. Amai Cù Thị Liên knua\ druh brua\ mdrao mgu\n wa\l krah Êa Pô] brei thâo, yap mơ\ng leh ]ar mâo klei rua\ tưp, knua\ druh brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông mđ^ h^n brua\ tru\n nao hlăm [uôn sang, ]ia\ng pral thâo [uh lehana\n đru mnuih [uôn sang mghaih msir:

“Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa mâo leh hdră mdrơ\ng ho\ng klei rua\ tưp, mko\ mjing êpul kia\ kriê, mdrơ\ng ho\ng klei rua\ tưp, bi liê prăk kăk kơ brua\ mdrơ\ng ho\ng klei rua\ tưp. Grăp aguah brua\ sang ]ư\ êa ăt mâo klei hâo hưn ho\ng loa bi k]a\i asa\p hlăm wa\l krah hưn kơ klei rua\ tưp, kơ hdră thâo kral klei rua\ tưp lehana\n hdră răng mgang. Pô k]e\ kơ du\m go\ êsei rông u\n kơ hdră răng mgang klei rua\ tưp, lehana\n tlo\ êa drao vaccine răng mgang hlăm du\m kr^ng phu\n. Kâo đue# hiu hlăm djăp anôk tăp năng wơr êa êpa êsei, hruê mbruê tơl 1h30’ mâo hua\ [ơ\ng, mma\t tlam 7 – 8h kơh mâo hua\ tlam”.

Knuă druh mdrao mnơ\ng rông nah gu\ mđ^ ktang bruă răng mgang klei ruă

}ia\ng đru mnuih rông mnơ\ng thâo răng mgang hu^ mâo klei rua\ tưp, dhar brua\ rông mnơ\ng kdriêk mâo mkăp leh truh 2 êbâo hnư êa drao vaccine pioh tlo\ mgang kơ u\n, mkăp 250 lit êa drao mdjiê kman, lehana\n 2 tôn ]u\r pioh ngă brua\ mdjiê kman, mkhư\ kman hlăm war êning. Mb^t ho\ng ana\n, dhar brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông kdriêk akâo leh mơh ho\ng knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk kah prăk răng mgang klei rua\ pioh lo\ blei 8 êbâo hnư vaccine mbha kơ mnuih rông u\n, ]ia\ng bi mâo mơ\ng 80 – 85% ênoh u\n hlăm alu\ wa\l mâo tlo mgang vaccine răng mgang klei rua\. Lehana\n hyua\ kjăp h^n brua\ ksiêm dlăng klei du\ mdiăng, ]h^ mnia, ]uh ta\ u\n hlăm alu\ wa\l. Nguyễn Quang Đức, khua anôk brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông kdriêk }ư\ Mgar brei thâo, ]ia\ng dưi gang mkhư\ klei tưp lar mơ\ng klei rua\ tưp kpla] [a\ng êgei êluo] k]uôp mu\t hlăm kdriêk, dhar brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông kdriêk lo\ dơ\ng mđ^ h^n djăp hdră răng mgang, hlăm ana\n mđing kơ brua\ ksiêm dlăng klei du\ mdiăng u\n mu\t kbia\ hlăm kdriêk:

Phung knuă druh mdrao mnơ\ng rông nao hlăm grăp go\ êsei ]ia\ng mtô mblang bruă răng mgang klei ruă

“Ara\ anei tal êlâo jing, brua\ ksiêm dlăng klei du\ mdiăng, boh nik ho\ng u\n mu\t hriê hlăm kdriêk, hmei mâo klei mta\ kơ jih jang mnuih rông u\n bi blei mjeh u\n rông hlăm du\m anôk ]h^ kla\ mnga] thâo kla\ kơ phu\n agha, lehana\n mâo klei hưn mdah kơ jih jang thâo du\m alu\ wa\l mâo leh klei rua\ tưp. Brua\ tal dua jing, hyua\ kjăp brua\ ksiêm dlăng ênoh u\n ba mu\t hlăm kdriêk, lehana\n anôk ]uh ta\, tơdah [uh u\n mâo klei rua\ snăn ba dơr mtam, lehana\n amâo mâo klei đru ôh. Ho\ng phung rông u\n snăn mâo brua\ ktrâo ata\t si hdră mnuih [uôn sang thâo kral u\n mâo klei rua\, tơdah [uh u\n mâo klei rua\ tưp leh nao hưn mtam ho\ng anôk brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông bi ksiêm dlăng, mghaih msir bi pral. Boh nik, ara\ anei drei hlăk mko\ mjing brua\ mdjiê kman, ho\ng ênoh đru mơ\ng ]ar, lehana\n mnuih [uôn sang ]o\ng ma\ brua\ hjăn, snăn hmei đru bi hriăm lehana\n mnuih [uôn thâo ma\ brua\”.

Klei ktuh êyuh jih ai tiê mơ\ng du\m dhar brua\, lehana\n jih jang mnuih, tơl truh kơ ara\ anei, kdriêk }ư\ Mgar ngă tu\ jing leh brua\ gang mkhư\ klei rua\ tưp kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp kơ u\n hlăm alu\ wa\l.

                 Y-Khem pô ]ih hlo\ng răk