VOV4.Êđê - Lo\ w^t ho\ng klei hd^p aguah tlam, amâo mâo pra\k ka\k, k[ah klei thâo, [ia\dah kyua ai tiê g^r ktưn kpưn đ^, tui ksiêm hria\m, jho\ng m^n jho\ng nga\, lu phung kahan hđa\p ti ]ar Daknông mđ^ lar leh knhuah mơ\ng sa ]ô l^ng kahan, ga\n hgao dja\p klei dleh dlan, g^r ktưn kpưn mđ^ brua\ duh mkra.

Tuôm ngă brua\ hlăm Trung đoàn 498 – kahan Đặc công, truh thu\n 2008, leh truh thu\n w^t mdei, kahan hđăp Hoàng Văn Phượng [uôn sang ti ]ar Thái Nguyên mb^t ho\ng găp djuê hriê mko\ mkra klei hd^p mda ti sa\ }ư\ Knia, kdriêk }ư\ Ju\t, ]ar Daknông. Hoàng Văn Phượng brei thâo, phu\n tal êlâo mrâo truh kơ alu\ wa\l anei, ka mưng ho\ng anôk ala mrâo, ka thâo hla\m hdră duh mkra pla mjing lehana\n rông mnơ\ng, mơ\ng ana\n klei hd^p mda le\ nanao hlăm klei dleh dlan. {ia\dah ho\ng knhuah sa ]ô l^ng kahan Awa Hô, amâo mâo ]ia\ng dôk nanao ôh hlăm klei dleh dlan knap m`ai, ho\ng ngăn do\ tal êlâo `u lo\ ]an prăk knu\k kna lehana\n pla mjing truh 2 ha tiu. Kyua klei kreh kriăng ngă brua\ knua\, 10 thu\n êdei kơ ana\n, go\ sang `u dơ\ng mâo klei đ^ kyar, lehana\n ara\ anei tloh blei leh truh 10 ha pla ana tu\ dưn, ru\ mdơ\ng sa b^t anôk mkra mjing mnơ\ng ru\ mdơ\ng, mjing brei leh brua\ knua\ ma\ kơ êbeh 20 ]ô mnuih. Ara\ anei Hoàng Văn Phượng mâo leh [^ng kahan hđăp ruah `u jing khua kia\ kriê Êpul hgu\m phung kahan hđăp sa\ }ư\ Knia. Ho\ng klei jing khua êpul, `u mâo leh lu hdră đru kơ [^ng hgu\m kahan hđăp, lehana\n mnuih [uôn sang hlăm alu\ wa\l mđ^ kyar klei hd^p mda:

“Kâo kreh mtru\t mjhar phung ayo\ng adei mâo ai tiê thâo bi đru ]ia\ng kơ êpul ayo\ng adei kahan hđăp đ^ kyar. Kreh hrăm mb^t ho\ng phung ayo\ng adei ngă djăp mta brua\, mse\ si đru mkra êlan hlăm [uôn sang, ma\ yua prăk mơ\ng keh kahan hđăp bi đru ru\ mdơ\ng lehana\n mkra w^t. Kâo ăt kâo klei m^n ]ia\ng kơ êpul hgu\m mâo klei đ^ kyar h^n, hâo hưn lu h^n, bi êmuh hriăm klei mưng hlăm brua\ knua\, duh [ơ\ng pro\ng h^n ]ia\ng kơ ayo\ng adei hlăm alu\ wa\l bi tui hriăm kơ hdra\ êlan mđ^ kyar klei hd^p mda jăk h^n”.

Ăt mse\ ho\ng jih jang ayo\ng adei kahan hđa\p mkăn, kahan hđăp Lê Giám ti alu\ 5, sa\ Kiến Thành ăt jing sa ]ô kahan hđăp thâo duah [ơ\ng, mâo ba w^t du\m êklai prăk/thu\n. Thu\n 1992, leh kbia\ mơ\ng l^ng kahan ti Lạng Sơn, `u mb^t ho\ng găp djuê hriê mko\ mkra klei hd^p mda ti sa\ Kiến Thành, kdriêk Dak Rlâp. Hlăk ana\n lăn ala adôk lu jơr, snăn go\ êsei `u ru\ pioh pla ksu, kphê, k`u\l lehana\n tiu. Truh thu\n 2005, pioh ngă brua\ pla mjing đang war boh kroh, lehana\n duh mkra mnia mblei, `u po\k leh anôk ]h^ hbâo pruê sinh học hlăm alu\ wa\l. Kbia\ hriê mơ\ng mnuih ngă lo\ hma, snăn `u thâo săng kơ klei dleh dlan phung ngă lo\ hma, hlei pô ka mâo prăk, amâodah k[ah prăk kăk ma\ brua\, `u đru brei digơ\ ]an hbâo pruê amâo mâo t^ng mnga ôh. Ho\ng knhuah hd^p bo\ ho\ng klei khăp ana\n, lehana\n jih jang mnơ\ng `u ]h^ jing mnơ\ng jăk sơăi, mơ\ng ana\n `u mâo nanao klei jih jang mnuih mpu\. ~u yăl dliê:

“Hla\m êpul hgu\m phung kahan hđăp hmei mâo đa đa ayo\ng adei hmei đru kơ hbâo pruê, ho\ng hdră ma\ êlâo tla êdei, mâo du\m go\ êsei dleh dlan snăn brei ]an amâo mâo ma\ mnga ôh, đru kơ mnuih riêng gah, mâo hbâo pruê kơh thâo dlăng kriê mnơ\ng pla mjing, mgi dih mâo mnơ\ng ]h^”.

Nguyễn Thanh Quang, k’ia\ng khua Êpul hgu\m kahan hđăp ]ar Daknông la], Ho\ng klei mbrua\, pral thâo snăn kahan hđăp Hoàng Văn Phượng lehana\n lê Giám jing leh gru bi hmô jăk hlăm klei thâo duah [ơ\ng. Mb^t ho\ng ana\n, jih jang phung kahan hđăp thâo bi đru hdơ\ng găp mđ^ kyar klei hd^p mda, tlaih mơ\ng klei dleh dlan ho\ng klei kjăp.

“Kâo ]ang hmăng ho\ng du\m klei bi hmô jăk anei mơ\ng phung kahan hđăp tui hriăm mơ\ng knhuah awa, amâo mâo djo\ kno\ng hla\m brua\ duah [ơ\ng mbrua\, mđ^ klei thâo săng, mâo klei đua klam, thâo bi hmô jăk hlăm klei dôk dơ\ng [ơ\ng hua\. Mơ\ng klei ana\n, phung kahan hđăp hlăm [uôn sang knư\ hruê knư\ dơ\ng mâo lu h^n klei bi hmô mnuih jăk, ngă brua\ jăk, bi hmô hlăm brua\ tui hriăm lehana\n hluê gưt knhuah mnga] Hồ Chí Minh”.

Hlăm ênuk bi blah, kahan awa Hô jing klei bi knăl kơ ai tiê jho\ng ktang bi blah bi dưi, jing êpul knơ\ng mblah rai phung roh plah ala, ba w^t klei êđăp ênang, hnu\k êngiê, hluh liê lăn ]ar. Hlăm ênuk êđăp ênang, w^t ho\ng klei hd^p aguah tlam nao hla\m klei duh mkra pla mjing, duah [ơ\ng, snăn knhuah l^ng kahan awa Hô lo\ dơ\ng dưn yua, mjing ai êwa ktang mơ\ng l^ng kahan lo\ dơ\ng bi blah ho\ng klei [un [in knap m`ai, đru mko\ mjing ru\ mdơ\ng lăn ]ar jăk siam h^n./.