VOV4.Êđê - Thu\n 2018, brua\ duh mkra dlông ro\ng la\n mâo klei bi êdah dôk sa anôk, brua\ mnia mbei đ^ kyar êmưt mka\ ho\ng klei đa\o kna\l, klei bi blah brua\ mnia mblei Mi – Trung Quốc dôk mâo dleh dưi ksiêm dla\ng lehana\n na\ng ai sra\ng dôk mâo sui. Hla\k êjai ana\n, brua\ duh mkra mơ\ng Việt Nam mâo ba w^t leh du\m boh tu\ na\ng ]ih yap. Hnơ\ng đ^ kyar brua\ duh mkra mâo êbeh 7% jing hnơ\ng lu h^n êdi hla\m 10 thu\n ho\ng anei kyua boh kdru\t phu\n kbia\ hriê mơ\ng anôk brua\ tuh tia mkra mjing lehana\n brua\ hiu ]hưn ênguê. Lu phung thơ\ng kơ brua\ duh mkra đa\o kna\l thu\n 2019, brua\ duh mkra ala ]ar drei sra\ng lo\ đ^ kyar h^n truh 7%. Ti gu\ anei jing klei ]ih mơ\ng Nguyễn Hằng.

Tui si Dhar brua\ ksiêm dlăng ngăn prăk ala ]ar brei [uh, thu\n leh êgao klei duh mkra tar ro\ng lăn hlăk mâo lu klei bi mlih, hlăm ana\n, klei bi blah brua\ mnia mblei Trung Quốc lehana\n Mi ngă leh kơ klei bi mnia mblei dlông ro\ng lăn tru\n hro\ ktang hla\m thu\n 2018, kno\ng adôk 4,2% lehana\n thu\n 2019 t^ng kno\ng đ^ 4%. Êjai ana\n, klei duh mkra Việt Nam ăt djăp ti hnơ\ng ]ua\n đ^ kyar jing 7%, klei prăk lu] ênoh dưi ksiêm dlăng kgu\ 3,6%, krơ\ng klei lu] ênoh kgu\ 1,5%. Klei bi kna pro\ng brua\ duh mkra hơ^t, t^ng tla ho\ng ta] êngao đ^, nư ala ]ar đuôm mâo bi kna ngăn prăk, dưi ksiêm dlăng djo\ ho\ng mta mtru\n mơ\ng Quốc hội. Tui si pô thơ\ng kơ brua\ duh mkra Lê Xuân Nghĩa, la] boh tu\ dưn klei đ^ kyar thu\n 2018 srăng mjing atur kơ klei đ^ kyar thu\n 2019:

“Thu\n 2018, Việt Nam mâo hnơ\ng đ^ kyar kdlưn h^n hlăm wang 10 thu\n êgao, năng ai klei đ^ kyar ana\n hlo\ng truh kơ thu\n 2019. Kyua du\m klei yuôm bhăn mâo klei blei yua đ^ hlăm thu\n 2018,, klei đ^ kyar brua\ mnia mblei ho\ng ala ta] êngao kdlưn h^n ho\ng hdră k]ah. Klei đ^ kyar hlăm brua\ duh mkra ala ]ar jing kdlưn h^n ho\ng anôk duh mkra mơ\ng ala ta] êngao kơ klei ]h^ mnơ\ng kơ ala ta] êngao. Sa ênoh kdlưn h^n ana\n jing ]h^ boh mnga mơ\ng brua\ lo\ hma, dliê kyâo, mnơ\ng ma\ mơ\ng êa truh 40 êklai dolar, anei jing klei đ^ kyar pro\ng”.

Klei mđ^ mlih brua\ duh mkra, boh nik mđ^ mlih wa\l duh mkra mâo klei kla\ mnga] h^n. Brua\ knu\k kna kut kat khăt bi hro\ hra\ mơar klei dưi mjing leh boh kdru\t kơ klei mđ^ kyar. Kyuana\n phung thơ\ng kơ brua\ bi la], anei srăng jing atur kơ klei đ^ kyar GDP ti hnơ\ng 7% hlăm thu\n 2019. Tui si Hoàng Công Tuấn, Khua anôk brua\ ksiêm duah klei duh mkra mơ\ng knơ\ng brua\ chứng khoán MBS, k]ưm mơ\ng thu\n 2012 truh kơ ara\ anei, hdră êlan mơ\ng Đảng, knu\k kna jing hdră êlan djo\. Boh nik, amâo mâo mđing đei ôh kơ klei đ^ kyar GDP ti hnơ\ng man dưn [ia\dah mđing kơ anôk duh mkra mnia mblei, mko\ w^t brua\ duh mkra. Mb^t ho\ng ana\n mâo du\m hdră êlan mtru\t mđ^ klei duh mkra êngao knu\k kna, mlih mrâo hdră mđ^ kyar, Hoàng Công Tuấn la]:

“Hlăm thu\n 2019 hmei lo\ dơ\ng jih ai tiê ngă hlăm hdră êlan mrâo, djo\ ho\ng klei Đảng, knu\k kna kia\ kriê. Mơ\ng ana\n, hmei dưi [uh, klei duh mkra ala ]ar drei hơ^t mâo klei đ^ kyar pro\ng. Hmei ]ang hmăng kơ hnơ\ng đ^ kyar hlăm brua\ êngao knu\k kna mâo klei êngiê h^n hlăm thu\n 2019, lehana\n thu\n 2020, mb^t ho\ng du\m thu\n kơ ana\p, ]ia\ng kơ klei duh mkra Việt Nam ma\ brua\ tu\ jing h^n, đ^ kyar jăk h^n lehana\n kjăp”.

Lu phung thơ\ng hlăm brua\ duh mkra la], năng bi mlih hdră bhiăn kia\ kriê, lehana\n anôk duh mkra kjăp h^n, k`ăm kơ brua\ duh bi liê êngao knu\k kna. Mb^t ho\ng ana\n jing mko\ w^t brua\ duh mkra, mtru\n agha kjăp h^n, ]ia\ng dưi dưn yua jih klei găl mơ\ng ala ta] êngao. Ana\n yơh jing klei bi mlih hdră êlan duh mkra, kyua hmăi djo\ mơ\ng klei bi blah brua\ duh mkra mnia mblei, klei ]ang hmăng jăk mơ\ng du\m klei kuôl ka\ mnia mblei du\m gưl mrâo CPTPP, EVFTA lehana\n du\m FTAS mkăn… Klei prăk lu] ênoh dưi gang mkhư\ ti hnơ\ng 4%, tơdah brua\ mđ^ mlih ênoh ênil mâo ksiêm dlăng kjăp.Trương Văn Phước, khua ksiêm dlăng ngăn prăk ala ]ar la] kơ brua\ tuh tia, brua\ mkra mjing, lehana\n brua\ mnia mblei hro\ [‘[ia\ hlăm thu\n êgao, [ia\dah ăt jing ai bluh phu\n kơ klei duh mkra. Mb^t ho\ng ana\n, djăp mta klei mđ^ mlih kơ hdra\ êlan ăt ]ia\ng ngă [rư\ [rư\ ho\ng klei kjăp, ba w^t klei tu\ dưn h^n. Trương Văn Phước la]:

“Thu\n 2019, drei đăo knăl hnơ\ng đ^ kyar GDP Việt Nam srăng ti hnơ\ng 7%, tui si klei hlak mblang, lehana\n klei đăo knăl mơ\ng klei duh mkra dlông ro\ng lăn, lehana\n hlăm ala ]ar. Klei duh mkra dlông ro\ng lăn hlăk dôk ti ana\p klei bi blah brua\ mnia mblei, [ia\dah mơ\ng ana\n ăt mâo mơh klei găl, lehana\n klei dleh dlan. Klei mnia mblei hlăm ala ]ar ăt đăo knăl srăng đru kơ klei đ^ kyar GDP thu\n 2019 ana\n jing: hdră êlan mtru\t mđ^ klei duh mkra êngao knu\k kna, mlih mrâo hdră êlan mđ^ kyar, anôk duh mkra mnia mblei mâo klei bi mlih jăk h^n… Ana\n jing du\m mta phu\n drei dôk đăo knăl kơ klei đ^ kyar brua\ duh mkra Việt Nam hlăm thu\n 2019 djăp ti hnơ\ng 7%, krơ\ng klei prăk lu] ênoh kgu\ 4%”.

Kha\dah mâo klei đăo knang kơ klei đ^ kyar hlăm thu\n 2019 truh 7%, [ia\dah phung thơ\ng kơ brua\ bi la] klei duh mkra Việt Nam srăng tuôm ho\ng lu klei dleh dlan kluôm mơ\ng klei lông dlăng brua\ duh mkra dlông ro\ng lăn dôk găn. Mse\ si mơ\ng klei bi blah brua\ mnia mblei Mi – Trung Quốc, srăng hmăi djo\ kơ klei duh mkra mnia mblei, mơ\ng ana\n klei dleh dlan hla\m brua\ Việt Nam ]h^ mnia ho\ng ala ta] êngao. }ia\ng lo\ bi kru\ klei găl mơ\ng brua\ duh mkra, snăn bi mâo hdră êlan mơ\ng knu\k kna ma\ brua\ bi djo\ hlăm klei ta\ êlan duh mkra kluôm, ]ia\ng bi găl guôp ho\ng klei bi mlih dlông ro\ng lăn mse\ si ara\ anei./.