VOV4.Êđê - Yan mdei pro\ng jing gưl ]ia\ng kơ phung hđeh mdei, hlăp mbul. Ti [uôn pro\ng, hlăk êjai phung hđeh hlăp lê` ho\ng lu hdră, kdo\ mui`, mjuăt ktang asei mlei, du\m adu\ mjuăt bi hriăm klei thâo snăn ho\ng phung hđeh kr^ng dleh dlan, kr^ng taih kbưi, yan mdei pro\ng jing du\m hruê dleh dlan kyua phung hđeh đru kơ am^ ama bruă lo\ hma, rông adei, răng êmô, kbao,… Klei mơak pro\ng h^n năng ai jing nao hlăm lê` ti êa krông, êa hnoh, anôk mâo lu klei hu^ hyưt. Klei ]ih “Dleh dlan mâo ta] hlăp lê` kơ phung hđeh kr^ng taih kbưi ti ]ar Dak Lak” mơ\ng Nam Trang la] klă kơ klei anei.

Aguah ưm grăp hruê, Y Noen Lào, 9 thu\n ti [uôn Tul, să Êa Wer, kdriêk {uôn Đôn ruăt kuăt huă êsei ăt lehana\n wiêng 13 drei êmô nao hlăm dliê. Y Noen brei thâo; hruê mdei pro\ng n’nao sơnăn yơh, Y Noen lehana\n ayo\ng `u 10 thu\n lo\ đru am^ ama bruă pưk sang. Tơdah ayo\ng nao ngă hma, sơnăn adei nao kiă êmô, tơdah adei nao hma ayo\ng nao kiă êmô. Hlăp ]hưn hlăm du\m hruê mdei pro\ng jing klei `u ka tuôm bi m^n ôh:

“Yan mdei pro\ng thu\n anei kâo kiă êmô đru am^ ama, hjăn păn kâo kiă răng 13 drei êmô. Kâo nao kiă mơ\ng 7 m’mông aguah, w^t kơ sang hlăk 4 m’mông tlam, yang hruê dơ\ng kâo ư\ ăn, w^t tlam kơh kâo huă”.

Y’Noen đru am^ ama răng êmô hlăm du\m hruê mdei pro\ng

Bi ho\ng adei Huỳnh Chí Thuận, 12 thu\n, ti alu\ Sân Bay, să Bông Krang, kdriêk Lak, du\m hruê `u mdei pro\ng kno\ng w^r w^r ti sang đru am^ ama ngă bruă hlăm pưk sang, amâo mâo bruă mă `u hlăp game amâo dah dlăng tivi: Băng

“Mdei pro\ng kâo kno\ng dôk ti sang đru am^ ama, đru sut pưk sang, kih sang, knă êsei, rông adei. Alu\ sang kâo amâo mâo anôk hlăp ]hưn, ênao êa luê. Kyua amâo mâo alu\ hlăp ]hưn, sơnăn kâo dôk ti sang đru am^ ama hlăm m’mông amâo mâo bruă mă kâo kno\ng dlăng tivi lehana\n hlăp game đui]. Kâo ]ang hmang ti anei mâo alu\ hlăp ]hưn, ênao êa luê”.

Hlăm grăp êlan klông ti Dak Lak [uh lu phung hđeh nao răng êmô hlăm yan mdei pro\ng

Amâo mâo anôk hlăp ]hưn jing mta phu\n ngă lu phung hđeh w^r w^r jih hlăm anôk kniă kniêt mơ\ng go\ sang, dlăng tivi, hlăp máy tính êgao hnơ\ng. Kyua ana\n, tui si djo\ yan mdei pro\ng jing wưng hlăp ]hưn, mâo klei tu\ dưn jing he\ hruê ênguôt ê-ưn amâo djo\ [ia\ ôh ho\ng phung hđeh êlăk. Mơ\ng ana\n tăm he\ ngă kơ phung hđeh nao hlăp điện tử, dlăng tivi lu, máy tính amâo dah đue# dê] kơ am^ ama nao mnei êa krông ngă lu klei truh tơl mkăn. Trần Văn Sơn, ti [uôn Êa Mar, să Krông Ana, kdriêk {uôn Đôn brei thâo:

“Si la] he\ ti anei lu êdi jing di`u nao mnei, lu phung hđeh nao kiă răng êmô kbao sơnăn nao mnei jing lu h^n. Kâo ăt mse\ ho\ng lu phung am^ ama mkăn mơh, kno\ng ]ang hmang să mâo hdră bruă hriê mtô bi hriăm klei thâo luê ]ia\ng êdei ana\p phung nao nao hlăm ênao êa digơ\ thâo luê. Klă s^t kr^ng [uôn ang amâo mâo hlei pô mtô bi hriăm luê kơ phung hđeh êlăk, phung hđeh đue# dê] kơ am^ ama nao mnei, klă s^ gơ\ amâo thâo luê lehana\n mngăt hlăm êa pah êdi”.

Leh mmông đru bruă pưk hma, phung hđeh bi jak nao mnei ti êa krông

Klei amâo mâo anôk hlăp ]hưn kơ phung hđeh êlăk yan mdei pro\ng amâo djo\ kno\ng ti kdriêk {uôn Đôn, kdriêk Lak đui] ôh, [ia\dah ăt jing klei mâo mb^t mơ\ng lu alu\ wa\l hlăm ]ar Dak Lak. Khă gơ\ hlăm wưng mdei pro\ng knu\k kna du\m alu\ wa\l pral mko\ mjing du\m hdră bruă ngă ]ia\ng hrui m[^n phung hđeh êlăk mko\ mjing klei hlăp ]hưn, [ia\dah amâo mâo anôk ala ]ia\ng mko\ mjing anôk bi k[^n hlăp ]hưn kơ phung hđeh, tal 1 phung hđeh bi đru am^ ama ngă bruă pưk sang, sơnăn ênoh phung hđeh nao bi k[^n ăt kăn lu lei. Ayo\ng Nguyễn Quang Trung - k’iăng khua g^t gai bruă đoàn kdriêk {uôn Đôn hâo hưn klei anei:   

“{uôn Đôn jing 1 hlăm du\m kdriêk dleh dlan mơ\ng ]ar Dak Lak bruă mko\ mjing ta] hlăp ]hưn kơ phung hđeh ti alu\ wa\l adôk lu klei dleh dlan, boh nik gơ\ anôk hlăp ]hưn kơ phung hđeh đơđiêt. Ai tiê hluê ngă du\m hdră bruă anei ăt lu mơh, sơnăn knơ\ng bruă Đoàn kdriêk ka dưi rơ\ng ngă ôh. Tal 2 ho\ng phung hđeh lu êdi jing klei hd^p go\ êsei dleh dlan, w^t kơ pưk sang bi đru go\ êsei, am^ ama, sơnăn bruă bi k[^n yan mdei pro\ng, boh nik gơ\ bruă mtô mblang kơ phung hđeh mkhư\ gang klei mngăt hlăm êa amâo dah du\m klei thâo hlăm klei hd^p jing dleh dleh êdi”.

Klei mơak mơ\ng phung hđeh kr^ng taih kbưi ti Dak lak hlăm du\m hruê mdei pro\ng

Hluê si Knơ\ng bruă dlăng mnuih ngă bruă Kahan êka êkeh lehana\n mnuih knap m`ai ]ar Dak Lak, mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, kluôm ]ar mâo 19 ]ô hđeh mngăt hlăm êa, mâo 118 ]ô hđeh ngă bruă hnưm, ngă bruă soh ho\ng hdră bhiăn knu\k kna. Kơ klei phung hđeh tuôm ho\ng klei truh tơl mse\ si kpla] êka, le\ buh nao đih kơ sang êa drao hlăm du\m hruê mdei pro\ng păt dah grăp hruê mâo n’nao. Aduôn Lại Thị Loan, k’iăng khua Knơ\ng bruă dlăng mnuih ngă bruă, Kahan êka êkeh lehana\n Mnuih knap m`ai ]ar Dak Lak brei thâo; khă gơ\ hlăm du\m thu\n êgao du\m gưl knu\k kna brei lu klei găl ]ia\ng mjing anôk hlăp ]hưn kơ phung hđeh, boh nik gơ\ phung hđeh kr^ng taih kbưi, kr^ng dleh dlan. Khă sơnăn du\m klei g^r ktưn ana\n ka djăp ôh ho\ng klei ]ia\ng mơ\ng phung hđeh: Băng

“Anôk hlăp ]hưn kơ phung hđeh ara\ anei ăt hlăk jing 1 hdră bruă mâo du\m gưl knu\k kna, bruă Đảng mđing dlăng, duah djăp hdră ruh mghaih, kyua dah drei thâo klă sơnei; ara\ anei ăt duh bi liê lu ai tiê wa\t ho\ng prăk knu\k kna lehana\n du\m knơ\ng bruă du\m gưl, du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm, du\m êpul êya, ăt iêu mthưr du\m êpul bruă mnia mblei, phung mâo ai tiê thâo pap duh bi liê mko\ mjing du\m anôk hlăp ]hưn kơ phung hđeh, [ia\dah klă s^t ăt ka djăp mơh ho\ng klei ]ia\ng mơ\ng phung hđeh, kyua ana\n ngă kơ phung hđeh ka mâo ôh anôk hlăp ]hưn, amâo mâo anôk hlăp ]hưn ngă kơ phung hđeh nao mnei hlăm hnoh krông, êa hnoh ngă truh klei truh tơl êka êkeh lehana\n mngăt hlăm êa”.

Bruă mko\ mjing klei hlăp ]hưn yan mdei pro\ng ti alu\ wa\l jing bruă ngă mâo klei tu\ dưn êdi, amâo djo\ kno\ng đru mguôp mjing anôk hlăp ]hưn êđăp ênang kơ phung hđeh đui] ôh, [ia\dah lo\ đru go\ êsei lehana\n alu\ wa\l kriê dlăng phung hđeh hlăm du\m mlan mdei pro\ng. }ia\ng hluê ngă jăk bruă anei bi mâo klei mđing dlăng mơ\ng knu\k kna du\m alu\ wa\l lehana\n knơ\ng bruă djo\ tuôm hlăm bruă mbha lăn, mko\ mjing du\m anôk hlăp ]hưn, bi k[^n êpul êya./.

H’Mrư Ayun pô mblang