VOV4.Êđê- Knŭk kna mrâo mâo Hdră mtrŭn mrô 68 kơ dŭm hdră êlan đru kơ mnuih mă bruă leh anăn pô ba yua mnuih mă bruă tuôm hŏng klei dleh dlan kyua klei ruă Covid-19 hŏng ênoh yuôm 26 êklai prăk. Hlăm boh klei ruă tưp dleh ktuê dlăng, ênoh đru anei ƀrư̆ dưi mâo klei čang hmăng đru kơ anôk bruă duh mkra mnia blei, phung mă bruă hgao klei dleh dlan. Khădah, lu mnuih rŭng răng, hŏng klei găl ênưih hĭn, ênưih dưi mâo ênoh đru dŏng hĭn kơ êlâo, snăn ênoh đru anei dưi bi liê msĕ si klei čang hmăng mơ̆? Pô čih klei mrâo Kim Thanh mâo klei êmuh Phạm Quang Tú - K’iăng Khua Êpul bruă Oxfam ti Việt Nam kơ bruă anei.

-Akâo kơ ih yăl dliê lăng, mrâo anei knŭk kna mâo leh hdră mtrŭn mrô 68 kơ dŭm hdră êlan đru mnuih mă bruă lehanăn ba yua mnuih mă bruă tuôm hŏng klei dleh dlan kyua klei ruă tưp Covid 19 hŏng ênoh truh 26 êklai prăk, mâo 12 mta bruă lehanăn êpul mnuih dưi dưn ênoh đru anei. Snăn tui si ih, si ih ƀuh kơ hdră đru anei?

Phạm Quang Tú: Êlâo hĭn, Êpul bruă Oxfam bi mni kơ klei Việt Nam lŏ dơ̆ng mâo ênoh đru gưl tal 2 hŏng mnuih mă bruă lehanăn anôk duh mkra hmăi amâo mâo jăk mơ̆ng klei ruă tưp Covid 19. Klei anei bi êdah hdră êlan thâo pap êdi mơ̆ng knŭk kna Việt Nam, lŏ dơ̆ng đru mnuih hmăi amâo mâo jăk mơ̆ng klei ruă tưp djŏ hŏng klei leh čuăn “Amâo mâo lui mnuih kơ tluôn ôh” Hmei ƀuh mnuih dưi dưn klei đru tal anei dưi pŏk mlar hĭn lehanăn lŏ mâo knŭk kna dăp wăt mnuih mă bruă êngiê hlăm hdră mtrŭn, khădah tui si tĭng tal êlâo mơ̆ng Phŭn bruă mnuih ngă bruă, phung knap mñai lač, phung anei amâo mâo djŏ jing phung mâo dăp leh mơ̆ng êlâo ôh. Anei jing phung leh mâo ksiêm dlăng hmei ƀuh digơ̆ ăt hmăi amâo mâo jăk mơh, lehanăn tŭ klei luh liê lu hĭn êdi. Kyuanăn yơh, knŭk kna lŏ dăp digơ̆ hlăm ênoh dưi đru, anăn yơh jing sa hdră bi klă jăk lehanăn năng bi mni êdi.

-Snăn tui si ih, bruă dăp ênoh phung dưi dưn ênoh đru tal dua si srăng dưi ngă, čiăng kơ jih jang mnuih dưi dưn klei đru anăn mâo mă ênoh đru pral hĭn msĕ hŏng hdră mtrŭn lač leh?

Phạm Quang Tú: Hdră mtrŭn mrô 68 bi êdah leh klă dŭm phung dưi dưn, siămdah lŏ mâo dŭm phung tui si hmei ƀuh jing ka lŏ dưm ôh hlăm hdră đru anei. Tôhmô mnuih ngă lŏ hma, hmăi amâo mâo jăk mơ̆ng klei ruă tưp Covid, kyua tuôm hŏng klei kăm ghă ti dŭm krĭng dôk găn klei ruă tưp, boh mnga digơ̆ mâo dleh dlan hlăm klei čhĭ mnia, čhĭ amâo lŏ yuôm, tơl trŭn kgŭ hĭn kơ ênoh leh bi liê, snăn anei ăt jing phung năng dưi dưn klei đru mơh. Kâo mĭn phung duh mkra, mnuih ngă bruă mâo klei kuôl kă ngă bruă tuôm hŏng klei amâo lŏ mâo bruă mă, amâodah bruă mâo hrue mâo hrue h’ăi, snăn kâo ƀuh anei jing êpul ênưih yap mơh jih jang klei dleh dlan digơ̆ găn. Siămdah klei yuôm bhăn hĭn jing mnuih ngă bruă êngiê năng mđĭ hĭn klei ksiêm dlăng jih jang bruă tĭng yap êpul dưi dưn klei đru. Kyuadah mă klei hriăm mơ̆ng ênoh đru leh gưl tal sa, mâo lu snăk mnuih ngă bruă êngiê amâo mâo dưi dưn ôh ênoh đru, sĭt yơh kbiă hriê mơ̆ng hdră mă bruă, hră mơar bi mklă mơ̆ng pô, jing phung năng dưi dưn amâodah hơăi.

-Tui si klei čoh čuăn hlăm hdră mtrŭn mrô 68, phung mă bruă êngiê jing kbiă hriê mơ̆ng alŭ wăl pô ngă tui hlue hŏng ênoh prăk mơ̆ng alŭ wăl mơh, ênoh đru amâo mâo kgŭ hĭn kơ 1 êklăk prăk/čô mnuih. Si ngă klei anei jing năng mơ̆?

Phạm Quang Tú: Lač kơ ênoh prăk đru, kâo jing ênoh ƀiă snăk. Boh sĭt hlăm klei đru ti gưl tal sa, jing ênoh kdlưn hĭn, tăp năn gmơ̆ng 1 êklăk mkrah truh 2 êklăk prăk, ƀiădah kyua klei ngă hră mơar jing dleh dlan, mbĭt hŏng ênoh prăk đru lĕ jing amâo mâo lu ôh, snăn lu mnuih ngă bruă diñu amâo mâo nao ngă ôh hră mơar, kyuadah ênoh prăk đru anăn amâo mâo djăp đru ôh kơ diñu, lehanăn klei bi liê, lehanăn hruê mmông ngă hră mơar akâo klei đru jing lu snăn diñu amâo lŏ bi nao ngă hră mơar ôh. Kyuanăn yơh ya ngă ênoh đru gưl tal sa hŏng mnuih mă bruă êngiê hnơ̆ng ênoh dưi đru jing ƀiă snăk. Bi tơdah lač khă dưi bi klă klei hmăi amâo mâo jăk mơ̆ng klei ruă tưp snăn dưi tŭ mă ênoh đru, snăn jing ênưih hĭn. Msĕ snăn, bruă sang čư̆ êa alŭ wăl, lehanăn dŭm dhar bruă djŏ tuôm bi đua klam hlue ngă hdră đru anei, lehanăn mâo klei knang kjăp hĭn mơh hlăm klei mă bruă. Kyuadah mă klei hriăm mơ̆ng êlâo, hlăm bruă bi mbha ênoh đru tal sa, lu phung knuă druh bruă sang čư̆ êa, lehanăn dŭm dhar bruă djŏ tuôm klam ngă bruă anei dôk rŭng mơh kơ bruă klam pô čiăng dưi thâo bi klă hlei pô jing năng dưi dưn lehanăn amâo mâo dưi dưn klei đru.

-Dưi lŏ pŏk mlar ênoh mnuih dưi dưn klei đru ăt srăng mđrĭng hŏng anăn mâo dŭm klei dôk hyưt huĭdah mâo klei duah mjhua kjhiên ƀơ̆ng prăk, snăn tui si ih si srăng ngă čiăng bi hrŏ klei msĕ snăn?

Phạm Quang Tú: Čiăng dưi bi hrŏ bruă ngă klei amâo mâo djŏ anăn, klei čiăng akâo tal êlâo hĭn jing, hdră mă bruă mơ̆ng jih jang êpul bruă, msĕ si knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să, ƀuôn hgŭm, êpul êya bruă, bruă mặt trận, êpul kiă kriê anôk dôk. Jing bi mă bruă mbĭt, bi ksiêm mkă ênoh mâo, ksiêm bi nik ênoh hưn plah wah dŭm anôk bruă djŏ tuôm mâo bruă klam mdê mdê. Msĕ snăn, hlăm knhuang tal êlâo srăng bi hrŏ hĭn bruă ngă amâo mâo djŏ, mơ̆ng mnuih lehanăn êpul bruă duah kjhiên ƀơ̆ng hĕ prăk đru anăn. Kyudah tơ drei jao kơ sa čô mnuih amâodah kơ sa êpul ngă bruă, tơdah amâo mâo ôh klei bi ksiêm dlăng nik mơ̆ng dŭm êpul mkăn sĭt nik amâo srăng mâo klei tŭ dưn ôh, mâo mtam klei duah kjhiên ƀơ̆ng prăk bi đru. Bi hŏng mnuih hiu duah ngă bruă, brei mâo hdră êlan ksiêm yap plah wah alŭ wăl mâo mnuih hiu ngă bruă, lehanăn alŭ wăl mnuih ngă bruă truh, hŏng hdră anăn srăng lŏ bi kjăp sa blư̆ dơ̆ng mâo klei ksiêm yap mdua, đăm lĕ ôh yap hĕ dua blư̆, lehanăn mđĭ ênoh mjhua ti anăn. Klei yuôm bhăn hĭn jing Phŭn bruă mnuih ngă bruă, phung knap mñai bi mkŏ mjing hdră yap ênoh hŏng hdră online, tĭng yap hrue bi djŏ, si tôhmô ti anôk mâo mnuih ngă bruă ngă hră mơar akâo đru mơ̆ng ênoh anei, snăn klei hưn kơ pô anăn êdah mtam hlăm online. Tơdah dưi ngă msĕ djuê ana, sĭt nik drei srăng dưi msưh bi kdŭn klei duah mjhua čiăng tlĕ ƀơ̆ng prăk bi đru.

-Lač jăk kơ ih lu!

Pô mblang: Y-Khem Niê