VOV4.Êđê – Truh wưng ara\ anei, Việt Nam mâo si`ê leh 13 Klei bi kuôl kă bruă mnia blei êngiê ênuk mrâo mrang (FTA). }ia\ng ba yua du\m klei găl hlăm jih jang klei bi kuôl kă mnia blei êngiê anei, anôk bruă mnia blei g^r thâo pral `u\ kma, thâo săng leh ana\n ngă djo\ klei ]ia\ng. Ho\ng klei kuôl kă mnia blei êngiê Việt Nam – EU (EVFTA) mrâo dưi si`ê,  klei ]ia\ng ngă mâo lu h^n… Klei ]ih mơ\ng Minh Hạnh la] kơ klei anei.

Việt Nam mâo klei ga\l kơ mnơ\ng lo\ hma lehana\n mnơ\ng lo\ hma ba ]h^ kơ ala ta] êngao, ênưih thâo du\m klei ]ia\ng bi mkla\ phu\n agha, anôk mkra mjing tơdah dưi mko\ mjing hdra\ pla djo\ hnơ\ng, djo\ hdra\ k]ah mtru\n. {ia\dah klei mâo s^t, brua\ lo\ hma Việt Nam ka mâo k’hưm pro\ng ôh ti wa\l anôk blei mnia Châu âu. Kla\ klơ\ng, ho\ng kphê jing mnơ\ng mâo klei ga\l mơ\ng Việt Nam, [ia\dah ti du\m siêu thị, amâo lu ôh mnuih blei yua Châu âu ruah kphê Việt Nam. Hluê si Aduôn Miriam Garcia Ferrer, Khua adu\ brua\ duh mkra lehana\n mnia mblei mơ\ng Êpul ma\ brua\  Êpul hgu\m Châu âu ti Việt Nam, klei yuôm bha\n jing anôk brua\ duh mkra brei tui duah ksiêm mđing kơ du\m klei kuôl ka\, mkra mđ^ hnơ\ng tu\ ja\k mnơ\ng ba ]h^. Aduôn Miriam Garcia Ferrer la] snei:

 Hmei mâo du\m mta ]ua\n kơ hnơ\ng tu\ ja\k lehana\n klei doh ê[a\t ti Êpul hgu\m Châu âu lehana\n hmei ]ia\ng du\m anôk brua\ ba ]h^ mnơ\ng hla\m Châu âu bi hluê nga\. Du\m mta mnơ\ng mơ\ng Việt Nam ara\ anei ka dja\p ôh hnơ\ng ]ua\n mơ\ng Châu âu kyua ana\n brei mkra mđ^ h^n. Klei anei sra\ng po\k [a\ng nao mu\t hla\m wa\l anôk mnia mblei Châu âu. Tơdah mâo dja\p du\m hnơ\ng ]ua\n mơ\ng Châu âu, dưi mu\t hla\m Châu âu sna\n sra\ng dưi mu\t pa\t ]ia\ng jih wa\l anôk blei mnia dleh mka\n”

Hla\m du\m klei k]ah mtru\n dưi tu\ klei bi mhro\ jia mơ\ng FTA, leh CPTPP truh kơ EVFTA boh nik m`a\ kla\ kơ phu\n agha anôk mkra mjing mnơ\ng dhơ\ng. Anei jing klei kuôl ka\ dua nah plah wah Việt Nam lehana\n Êpul hgu\m Châu âu kyua ana\n klei bhia\n anei kno\ng ba yua ho\ng du\m mta mnơ\ng dưi mkra mjing ti Việt Nam. Klei anei nga\ kơ anôk brua\ duh mkra brei mđing dla\ng kơ du\m mta mnơ\ng dhơ\ng mâo lu mta dưi mkra mjing ti anôk mdê mdê, đa đa mâo du\m mta mnơ\ng dưi blei mơ\ng lu anôk mdê mdê lehana\n brei t^ng bi mkla\ du\m mta ana\n mâo hla\m mnơ\ng dhơ\ng bi djo\ ho\ng klei bhia\n anei. Jih dua t^ng dla\ng anei jing brua\ phu\n k`a\m gang mkhư\ klei nga\ mdê] mdar hla\m brua\ mnia mblei, rơ\ng klei kpa\ mnga], mta\p mđơr plah wah du\m anôk brua\ duh mkra hla\m brua\ pla mjing lehana\n ba ]h^ kơ ala ta] êngao:

       Bi trông bruă ba ]h^ mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma kơ châu Âu

Jean Jacques Bouflet, K’ia\ng khua kia\ kriê EuroCham Việt Nam brei thâo, EVFTA mâo klei bhia\n ra\ng mgang ja\k h^n kơ klei dưn yua klei m^n mrâo, bi mkla\ kr^ng la\n mkra mjing mnơ\ng dhơ\ng lehana\n anôk brua\ duh mkra Châu âu ]ia\ng mka\p pra\k duh bi liê, ba kdra\p mrâo truh kơ Việt Nam duh bi liê hla\m brua\ mkra mjing mnơ\ng lo\ hma, blei mnia lehana\n logistic. Jean Jacques Bouflet mta\ kơ du\m anôk brua\ duh mkra Việt Nam:

Klei kuôl ka\ anei mâo sa hdra\ mđ^ kyar h’^t kja\p brua\ mnia mblei lehana\n anei a\t jing sa klei lông dla\ng pro\ng ho\ng anôk brua\ ba ]h^ mnơ\ng kơ ala ta] êngao mơ\ng Việt Nam. Drei a\t hluê nga\ kja\p du\m klei akâo ]ia\ng, hnơ\ng ]ua\n ra\ng mgang wa\l hd^p mda, du\m klei bhia\n djo\ tuôm kơ anôk mkra mjing mnơ\ng dhơ\ng lehana\n phu\n agha mnơ\ng, hluê nga\ brua\ đua klam yang [uôn ho\ng anôk brua\ duh mkra, rơ\ng klei êđa\p ênang kơ mnuih ma\ brua\. Kla\ s^t, mnuih blei yua Châu âu mđing dla\ng êdi kơ klei anei.

h

Việt Nam dôk mâo lu klei ga\l ba ]h^ mnơ\ng ti EU. Ara\ anei, wa\l anôk anei dôk tal 3 kơ hnơ\ng ba ]h^ mnơ\ng dhơ\ng mơ\ng Việt Nam. Ho\ng EVFTA, anôk brua\ duh mkra Việt Nam mâo klei ga\l tui duah du\m klei tu\ dưn mơ\ng wa\l anôk mnia mblei anei ho\ng klei ga\l pro\ng ]ia\ng hluê nga\ klei kuôl ka\, amsâo djo\ dla\ng ana\n jing klei gun kpa\k ôh. Tạ Hoàng Linh, Khua knơ\ng brua\ ksiêm mđing kơ wa\l anôk mnia mblei Châu âu – Châu Mi, Phu\n brua\ Tuh tia mnia mblei Việt Nam m`a\ kla\:

EVFTA amâo djo\ jing klei ga\l truh ho\ng jih jang mnuih ôh. Klei ga\l anei kno\ng truh ho\ng du\m ]ô mnuih, du\m anôk brua\ duh mkra, du\m alu\ wa\l. Mnuih thâo pai ma\ klei ga\l anei hla\m brua\ lo\ hma kla\ klơ\ng jing anôk brua\ lo\ hma ba yua kdra\p mrâo lehana\n du\m alu\ wa\l dưi mko\ mkra hdra\ thơ\ng ba pla mnơ\ng kla\ klơ\ng. Kyua EU mâo du\m hnơ\ng ]ua\n kdlưn êdi djo\ tuôm kơ klei doh ê[a\t mnơ\ng dhơ\ng, bi mkla\ phu\n agha, anôk mkra mjing, kriê dla\ng hnơ\ng tu\ ja\k”.

Klah ]u\n, ]ia\ng ba yua klei ga\l EVFTA ba w^t, brei anôk brua\ duh mkra bi mkla\ dja\p hnơ\ng ]ua\n hdra\ duh mkra pla mjing, hluê nga\ du\m klei k]ah mtru\n kơ klei ma\ brua\, djo\ guôp ho\ng du\m hnơ\ng ]ua\n ba ]h^ mnơ\ng hla\m wa\l anôk mnia mblei Châu âu. Hdra\ tu\ dưn h^n êdi jing anôk brua\ duh mkra pral thâo sa\ng kluôm Klei kuôl ka\ anei hluê ho\ng mbah hâo hưn điện tử, klei mtô mblang mơ\ng phung thơ\ng kơ brua\, mơ\ng du\m êpul hgu\m brua\, lehana\n nao ksiêm dla\ng êlam hla\m du\m hdra\ brua\, mta klei mâo hla\m Klei kuôl ka\ anei.

H’Nê] pô ]ih hlo\ng răk