VOV4.Êđê- Ênoh mnuih ruă Covid-19 đĭ lu. Êngao kơ mta phŭn klei ênưih tưp lar, hưn amâo djŏ ngă kơ bruă mdrao mgŭn dleh ktuê dlăng, snăn bruă bi ktlah hjăn ti sang jing klei năng huĭ hyưt. Boh nik phung wĭt mơ̆ng krĭng klei ruă tưp kơ ƀuôn sang ƀrư̆ lu, ngă kơ klei huĭ bluh mâo klei ruă tưp ƀrư̆ lu, brei dŭm alŭ wăl hlăm čar mâo hdră msir mjêč čiăng msir mgaih, mđĭ hĭn klei tŭ dưn gang mkhư̆ klei ruă tưp.

Hruê kăm leh êgao, ti čar Dak Lak lŏ mâo kdriêk M’Drak tal êlâo hĭn čih yap mâo mnuih mâo klei ruă tưp Covid-19 hlăm gưl bluh đĭ klei ruă anei. Pô ruă anei jing sa čô mrâo wĭt mơ̆ng ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh lehanăn bi ktlah ti sang sa hruê kăm, dôk ti alŭ 16 să Ea Riêng. Êpul gĭt gai bruă gang mkhư̆ klei ruă tưp Covid-19 mơ̆ng să bi mbha leh êpul, ksiêm dlăng bruă ngă djŏ hdră bhiăn bi ktlah ti sang kơ 164 čô. Aduôn Trần Thị Thanh, khua kiă kriê anôk bruă mdrao mgŭn să Ea Riêng brei thâo, jih jang dŭm čô anăn ngă djŏ leh klei bhiăn hlăm klei bi ktlah mâo klei bi klă mơ̆ng bruă sang čư̆ êa să, msĕ hŏng bi mklă ƀuăn rơ̆ng bi ktlah, mâo êa drao mdjiê kman, nao ksiêm mkă kman djŏ tuôr hlăm anôk bruă mdrao mgŭn. Grăp gŏ sang yuôl pŏk mdhă hưn hlăm gŏ sang dôk mâo pô bi ktlah čiăng kơ mnuih ƀuôn sang dưi ksiêm dlăng. Khădah sơnăn, tui si aduôn Trần Thị Thanh, dôk mâo lu klei kƀah ngă truh klei ruă dưi tưp lar hlăm yang ƀuôn lehanăn bruă mgaih msir êngao leh klei dưi ksiêm dlăng mơ̆ng să:

“Să Ea Riêng jing anôk dôk dleh dlan êdi, mâo sang mâo anôk bi ktlah, mâo sang amâo mâo ôh, sang tlô kăn mâo klei jăk rei. Tal 3 jing pưk sang điêt, tal 4 bruă mdjiê kman hlăm pưk sang amâo truh hnơ̆ng ôh, gŏ sang dôk mbĭt lehanăn mnơ̆ng dhơ̆ng yua ăt mbĭt mơh. Kyuanăn bruă gang mkhư̆ klei ruă tưp Covid-19 tuôm hŏng klei dleh dlan êdi.

Yuôl pŏk hră hâo hưn bi ktlah hjăn ti să Ea Kêñ, kdriêk Krông Pač, čar Dak Lak

Lu mnuih mrâo wĭt mơ̆ng ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh lehanăn dŭm čar dôk dleh dưi ktuê dlăng mơ̆ng klei ruă tưp ƀrư̆ hruê ƀrư̆ lu, hưn thâo êlâo leh klei hyưt mơ̆ng klei ruă tưp ƀrư̆ hruê ƀrư̆ lu êdi. Kčưm mơ̆ng bruă hưn mdah bruă mdrao mgŭn amâo sĭt, amâo ngă klei čŏng bi ktlah, mâo sa čô mă bruă ti sang êdeh hlăm Ƀuôn Ama Thuôt bi tưp leh klei ruă kơ 10 čô, lehanăn pô anei jing pô tŭ klei hmăi kjham hĭn ngă truh kơ 5 čô hlăm gŏ sang pô mâo klei ruă tưp sơăi. Leh kơ năn mtam, mâo sa čô mkăn, khădah ngă jăk bruă hưn mdah klei suai pral, ƀuăn rơ̆ng bi ktlah ti sang ti ƀuôn Ea Bhôk, să Ea Bhôk, kdriêk Čư̆ Kuiñ, ƀiădah lehanăn klei ruă ăt tưp lar kluôm ƀuôn sang, hŏng giăm 40 čô mnuih ruă. Ti ƀuôn Khoă, să čư̆ Pui, kdriêk Krông Bông, ăt mơ̆ng sa klei bi ktlah ti sang bi tưp klei ruă kơ 14 čô. Trần Hồng Thái, khua alŭ Tân Đông, să Ea Kêñ, kdriêk Krông Pač brei thâo, khădah alŭ dưi ksiêm dlăng čiăng pô bi ktlah anăn amâo kbiă ôh hlăm pưk sang, ƀiădah dôk hlăm gŏ sang amâo dưi ksiêm dlăng ôh:

“Hlăm sa gŏ sang mâo sa čô F1, dŭm čô mkăn hlăm gŏ sang srăng jing F2. Pô F1 amâo kƀiă hiu mơ̆ng pưk sang ôh, ƀiădah bi kơ dŭm čô jing F2 ăt kbiă hiu msĕ yăng đar mơh. Sơnăn bruă bi ktlah snăn mâo boh tŭ dưn mơ̆, wăt kơ bruă kđĭ čar ka thâo klă mơh kơ bruă anei.”

Gưl klei ruă bluh đĭ tal 3 anei ti čar Dak Lak, ênoh êbeh 50 čô F0 jing dŭm čô mâo klei ruă tưp mrâo wĭt mơ̆ng dŭm čar mkăn, brei ƀuh klei hyưt kjham čar Dak Lak srăng găn ti anăp. Nay Phi La, khua kiă kriê knơ̆ng bruă mdrao mgŭn čar Dak Lak brei thâo, tơdah amâo gang ôh klei tưp lar msĕ hŏng mrâo anei, bruă mdrao mgŭn srăng ƀrư̆ hruê đĭ êgao hnơ̆ng:

“Mơ̆ng sa čô F0 srăng mâo truh kơ ƀiă êdi 100 truh kơ 150 F1 lehanăn êbeh 300 čô F2. Sơnăn, bruă tui duah, ksiêm mkă kman srăng jing ktrŏ êdi kơ bruă mdrao mgŭn. Kyuanăn yơh, ktang ktrŏ bruă tui duah, klei ruă tưp srăng tưp lar hmar hĭn.”

Êpul mnuih mơ̆ng nah Dhŭng wĭt ti Dak Lak hlăm ktuê êlan dơ̆ng prŏng mrô 14

Khă mâo leh hdră êlan bi mguôp hŏng ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh lehanăn dŭm čar krĭng dhŭng msĕ si Đồng Nai, Bình Dương ba wĭt mnuih ƀuôn sang pô wĭt kơ alŭ wăl, ƀiădah truh kơ ară anei čar Dak Lak ăt ka dưi ngă ôh. Êjai anăn, mâo dŭm êbâo čô mơ̆ng dŭm čar krĭng dhŭng dôk đĭ êdeh điêt wĭt kơ ƀuôn sang ti êlan dơ̆ng prŏng mrô 14. Mrâo anei hĭn, hlăm krah mlam hruê 29/7, mâo hlăm brô 700 čô đĭ êđeh điêt mơ̆ng čar Đồng Nai wĭt kơ Dak Lak. Čiăng rơ̆ng klei êđăp ênang kơ dŭm čô anei, êpul êya ngă bruă nao tăt truh kơ jih êlan. Êjai anăn, hdră êlan mơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Dak Lak jing srăng drông 500 čô wĭt kơ alŭ wăl. Hlăm anăn čar Dak Lak dưi mbha leh dŭm čô mnuih dôk tuôm hŏng klei dleh dlan hlăm dŭm anôk dôk čuăl krĭng. Knŏng 2; 3 hruê, bi mklin klei hưn mdah mơ̆ng dŭm alŭ wăl lehanăn klei bi mklă hlăm website, mâo leh hlăm brô 10.000 čô mnuih dôk hlăm dŭm anôk mâo klei ruă tưp akâo čiăng wĭt kơ ƀuôn sang. Tui si aduôn H’Yim Kđoh, k’iăng khua bruă sang čư̆ êa čar Dak Lak, ară anei čar Dak Lak dôk kñăm kơ bruă bi jih klei ruă tưp, kyua anăn bruă mprăp nao drông dŭm čô dôk hlăm dŭm anôk mâo klei ruă tưp jing dôk dleh dlan êdi.

“Ară anei čar Dak Lak dôk ngă klei bi kbưi yang ƀuôn tui si hdră mtrŭn mrô 16, kyuanăn yơh dôk kpăk êgun êdi. Tal 2 jing klei ruă tưp hlăm čar dôk dleh êdi dưi ksiêm dlăng, kyua anăn yơh dleh dưi rơ̆ng klei êđăp ênang kơ dŭm čô mrâo wĭt. Ară anei, čar Dak Lak dôk tiŏ nao jih jang ai dưi čiăng đru hlăm bruă mdrao mgŭn, kriê dlăng, ksiêm dlăng dŭm čô mnuih ruă lehanăn F1, F2.”

Ară anei, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt lehanăn mâo đa đa alŭ wăl hlăm čar Dak Lak dôk ngă klei bi kbưi yang ƀuôn tui si hdră mtrŭn mrô 16. Čar Dak Lak ngă bruă gang mkhư̆ klei ruă tưp hlăm čar tal êlâo hĭn, kyuanăn ka dưi nao drông mnuih ƀuôn sang dôk hlăm anôk mâo klei ruă tưp. Dŭm alŭ wăl ăt dôk ngă dŭm hdră êlan drông dŭm čô čŏng wĭt hŏng êdeh điêt. Leh truh kơ pưk sang, khă ngă leh bruă hưn mdah bruă mdrao mgŭn djŏ hŏng klei bhiăn, bi ktlah ti sang, ƀiădah tui si klei jing hlăm grăp gŏ sang dleh êdi dưi ksiêm dlăng. Klă klơ̆ng brei ƀuh, dưi ksiêm dlăng kjăp êjai dôk ti tač, ngă bruă ksiêm mkă kman, tui duah ka dưi gang mkhư̆ klei ruă tưp ôh. mâo lu gŏ sang mâo klei dleh dlan hlăm bruă duh mkra, amâo mâo anôk bi ktlah ôh lehanăn boh nik klei thâo săng kơ bruă gang mkhư̆ klei ruă tưp ka kjăp ôh, anei yơh jing sa klei kƀah čiăng dưi bi mbŏ hmar. Năng ai, êngao kơ bruă ngă djŏ 5 klei mtă, čiăng hyuă kjăp, đru kơ mnuih dôk bi ktlah ti sang ngă bruă 3 hjăn, gŏ bưng huă mnăm hjăn, dôk adŭ hjăn lehanăn ngă klei bi doh asei mlei hjăn.

Pô mblang: Y-Ƀel Êban