VOV4.Êđê - Lu thŭn êgao, ti dŭm boh ƀuôn hlăm čar Gia Lai, phung khua mduôn mniê, phung mâo kơhưm mđĭ lar leh jăk bruă klam pô hlăm bruă iêu jak, mtrŭt mjhar, hâo hưn kơ mnuih ƀuôn sang hluê ngă hdră êlan mơ̆ng Đảng, hdră bhiăn knŭk kna, mđĭ kyar bruă duh mkra gŏ sang, kriê kjăp klei dưi răng mgang klei êđăp ênang krĭng knông lăn.

Mniê ngă khua mduôn hlăm ƀuôn mâo lu mnuih thâo hing êdi ti čar Gia Lai jing aduôn Ksor H’Lâm (mnuih djuê ana Jrai) ti ƀuôn Krong, să Ia Mơr, kdriêk čư Prông. Kkiêng thŭn 1945, tuôm găn leh 2 klei bi blah, lehanăn thơ̆ng kơ bruă mdrơ̆ng hŏng klei amâo thâo hră mơar, klei ư̆ êpa. Leh truh thŭn mdei bruă, aduôn Ksor H’Lâm wĭt kơ ƀuôn Krong, kă grat thượng úy mơ̆ng knơ̆ng bruă gĭt gai lĭng kahan čar Gia Lai. Ƀuôn Krong čuăn ruah aduôn Ksor H’Lâm jing mniê khua mduôn hlăm ƀuôn mơ̆ng thŭn 1988. Truh kơ ară anei, amâo mâo pô mĭn ôh srăng mâo klei bi mlih. Mơ̆ng ñu mĭn kơ bruă rông brei êmô pioh mbha êđai. Leh dưi rông lu êmô, tăp năng ñu ba brei kơ dŭm gŏ sang knap mñai hlăm ƀuôn mbha kơ sa gŏ sang sa drei êmô.  Leh sa thŭn kriê dlăng jăk lehanăn leh êmô ana mđai, dŭm čô anăn srăng ba wĭt êmô ana kơ ñu lehanăn ñu lŏ brei kơ gŏ sang mkăn lŏ čan. Êngao kơ anăn, aduôn Ksor H’Lâm mâo lu klei thâo kơ bruă mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang mâo klei hriăm hlăm lĭng kahan, tơdah mnuih ƀuôn sang lač amâo thâo săng kơ sa mta klei bhiăn, hdră mtrŭn mơ̆ng knŭk kna srăng nao êmuh aduôn Ksor H’lâm.

Mniê jing khua mduôn tal 2 mâo klei đăo knang lu dưi bi mdah tal 2 jing aduôn Rmah H’Yơm, mnuih Jrai, mnuih mâo klei đăp knang ti ƀuôn King Pêñ, să čư̆ A Thai, kdriêk Phú Thiện, čar Gia Lai. Ƀuôn King Pêñ jing sa hlăm dŭm boh ƀuôn phŭn krŭ kdơ̆ng ti să čư̆ A Thai, kdriêk Phú Thiện. Hŏng ênoh 90% mnuih ƀuôn sang jing mnuih djuê ana Banar, Jrai, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang dôk mâo lu klei dleh dlan lehanăn dôk mâo klei mưng mă bruă si knhuah hđăp. Čiăng đru kơ mnuih ƀuôn sang mâo klei đĭ kyar hlăm klei hdĭp, ti knhal tuič thŭn 2016, dŭm gưl bruă Đảng, bruă sang čư̆ êa čar Gia Lai mkŏ mjing leh hdră êlan mđĭ kyar bruă duh mkra - ala ƀuôn kơ 4 bĭt ƀuôn phŭn krŭ kdơ̆ng jing ƀuôn Pông, Trơ̆, Hek, King Pêng ti să čư̆ A Thai. Čiăng dưi ngă jăk hdră êlan anei, êngao kơ bruă klam mơ̆ng dŭm gưl bruă Đảng, bruă sang čư̆ êa ăt lŏ mâo klei bi mguôp mơ̆ng pô mâo klei đăo knang mơ̆ng mnuih ƀuôn sang msĕ hŏng aduôn Rmah H’Yơm.

Aduôn Rmah H’Yơm lač, mâo klei đăo knang mơ̆ng mnuih ƀuôn sang, čuăn ruah jing mnuih mâo klei đăo knang hlăm ƀuôn, lu thŭn leh êgao, aduôn Rmah H’Yơm ba anăp nanao kơ djăp mta bruă, mơ̆ng bruă myơr lăn čiăng mkŏ mkra dŭm klei mkŏ mra kơ ƀuôn sang truh kơ bruă mđĭ kyar bruă duh mkra lehanăn dŭm bruă mkăn hlăm ƀuôn. Leh bruă sang čư̆ êa mkŏ mkra anôk pla kƀâo prŏng, ñu ba anăp myơr 2,1 ha lăn lehanăn mtrŭt mjhar kơ mnuih ƀuôn sang tui ngă čiăng mđĭ bruă duh mkra, tlaih kơ klei knap mñai. Êngao kơ năn aduôn Rmah H’Yơm ăt nao hlăm lu bruă bi grăng kơ dŭm klei amâo thâo djŏ hlăm ƀuôn amâodah hlăm gŏ sang, hâo hưn kơ klei bhiăn ala čar, mtrŭt mjhar kơ mnuih ƀuôn sang hrăm mbĭt mkŏ kra krĭng ƀuôn sang mrâo. Ară anei, kyua khua thŭn leh, aduôn Rmah H’Yơm ba jao bruă pô kơ ênuk hđeh mrâo.

Ăt msĕ sơnăn, ti alŭ Ama Hlil 2, să iă Mrơn, kdriêk Ia Pa, čar Gia Lai mâo amai A Hà, 49 thŭn, mnuih djuê ana Banhar, dưi mâo klei đăo knang mơ̆ng dŭm gưl bruă Đảng, bruă sang čư̆ êa, mnuih ƀuôn sang djuê ana Jrai ngă jing khua bruă Đảng nah gŭ, khua ƀuôn, mnuih mâo klei đăo knang hlăm yang ƀuôn. Amai A Hà lač:“Kâo jing mnuih Banhar, kyuanăn leh hriê dôk ti alŭ anei, kâo hriăm blŭ klei Jrai čiăng ênưih blŭ hrăm hŏng mnuih ƀuôn sang. Thŭn 2016 mâo klei đăo knang mơ̆ng dŭm gưl bruă Đảng, bruă sang čư̆ êa, mnuih ƀuôn sang djuê ana Jrai čuăn ruah jing khua bruă Đảng, khua alŭ Ama Hlil 2. Mơ̆ng năn truh kơ ară anei, kâo ăt gĭr nanao đru kơ mnuih ƀuôn sang mđĭ kyar bruă duh mkra, tlaih kơ klei knap mñai, hrăm mbĭt mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo hlăm alŭ wăl.

Mniê khua alŭ A Hà hơ̆k mơak brei thâo, alŭ Ama Hlil 2 mâo 271 gŏ sang. Hlăm anăn mâo 209 gŏ sang jing mnuih djuê ƀiă, lu jing mnuih Jrai. Ngă bruă klam jing “ba akŏ” hlăm alŭ, amai A Hà hur hrar hlăm bruă mtrŭt mjhar kơ mnuih ƀuôn sang hrăm mbĭt mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo. Mơ̆ng thŭn 2016 truh kơ ară anei, alŭ Ama hlil 2 dưi ngă leh êlan PêTông hlăm alŭ mâo boh tiah 3.148m, hlăm alŭ amâo lŏ mâo ôh sang dôk tĭ rưič, 215 gŏ sang jing gŏ sang dhar kreh, kluôm alŭ dôk knŏng 8 gŏ sang ƀun ƀin.

Amai A Hà brei thâo, čiăng kơ mnuih ƀuôn sang sa ai, đăo knang jao kơ pô bruă klam jing khua alŭ, anăn jing mnuih ƀuôn sang mâo klei yap yuôm bhăn lehanăn đăo kang kơ pô. Êjai tŭ ngă bruă klam anei, pô srăng pral mâo dŭm klei mtrŭn, hdră mtrŭn mơ̆ng Đảng, knŭk kna lehanăn hâo hưn kơ mnuih ƀuôn sang. Mbĭt hŏng anăn pô srăng tui hriăm kơ klei bhiăn ala čar, hriăm dŭm klei mkăn čiăng dưi kah mbha kơ mnuih ƀuôn sang sĭt mâo klei ciăng.

Amai A Hà lač: “mnuih djuê ana Banhar, Jrai mă djuê tĭng kơ amĭ, kyuanăn dŭm bruă hlăm sang srăng mâo klei bi mklă mnơ̆ng phŭng mniê. Kyuanăn bruă mtrŭt mjhar, hâo hưn, kâo srăng mtuôm hŏng dŭm čô amai adei čiăng ênưih yăl dliê lehanăn kah mbha. Anei jing klei găl kơ kâo mkă hŏng êkei ngă khua êpul. Êngao kơ năn, kâo bi mguôp hŏng dŭm čô djă bruă hlăm klei đăo čiăng mtrŭt mjhar lehanăn hâo hưn kơ dŭm gŏ sang mâo klei đăo dưi mâo klei hdĭp jăk đăo djŏ.”

Võ Tấn Công, khua bruă Đảng să Ia Mrơn, kdriêk Ia Pa, čar Gia Lai čih yap: amai A Hà jing khua bruă Đảng, khua alŭ mâo klei bi hmô, hur har hlăm djăp mta bruă, mâo klei đăo knang lehanăn klei khăp mơ̆ng mnuih ƀuôn sang.

Dŭm čô mnuih mâo klei đăo knang msĕ hŏng khua mduôn Ksor H’Lâm ti alŭ wăl knông lăn Čư̆ Prông amâodah aduôn Rmah H’Yơm ti ƀuôn phŭn krŭ kdơ̆ng čư̆ A Thai – Phú Thiện, amâo dah khua bruă Đảng A Hà ti kdriêk Ia Pa jing dŭm čô kdlưn hĭn hlăm phung mniê mnuih djuê ƀiă ti čar Gia Lai. Diñu ngă jăk bruă klam pô, djŏ hnơ̆ng jing klei bi hmô mngač hlăm yang ƀuôn.