VOV4.Êđê - Hdra\ brua\ pro\ng bi mlih 50.000 ha dliê tu\l ba pla ana ksu ti ]ar Gialai hưn mthâo kruh rai leh, hla\k êbeh 30% ênha\ ksu ana\n djiê amâo dah amâo kta\k ôh. Du\m ênha\ adôk kno\ng dưi hrui ma\ mkrah wah mka\ ho\ng yang đar. }ia\ng msir mghaih klei anei, lu anôk brua\ duh mkra ]o\ng pô mkra mnư\, bi mlih ênha\ pla ksu anei rông êmô, pla ana boh kroh, đa đa brei anôk mka\n mưn yua. Brua\ ba yua la\n soh hdra\ k`a\m amâo djo\ kno\ng nga\ kơ hdra\ k`a\m ]ia\ng mđ^ hnơ\ng luôm dliê mơ\ng ]ar Gialai kbưi h^n [ia\dah lo\ mjing du\m klei amâo ja\k, ba klei dleh dlan hla\m hdra\ kriê dla\ng la\n hla\m wưng ti ana\p.

2 thu\n ho\ng anei, go\ êsei aduôn Bùi Thị Nhường, ti alu\ 3, să Bình Nghi, kdriêk Tây Sơn, ]ar Bình Định mưn yua lăn hdră bruă pla ksu mơ\ng Knơ\ng bruă Cổ phần pla dliê lehana\n ana sui thu\n mlan Đức Long Gia Lai ( hlăm knơ\ng bruă trách nhiệm hữu hạn Êpul bruă Đức Long Gia Lai) ti să Ia Blư\, kdriêk }ư\ Pưh ]ia\ng ba pla mkai. Aduôn Bùi Thị Nhường brei thâo; ênoh mưn yua lăn truh 5 êklăk prăk hlăm 1 ha hlăm 3 mlan. Leh tu\ mă lăn, aduôn Bùi Thị Nhường bi liê 1 êklăk prăk dơ\ng ]ia\ng mưn knuă druh êpul bruă duh mkra kai hwar lăn. Pô mưn kno\ng klei mđ^ mbuôn leh ana\n rah pla. Mkă ho\ng ênoh mưn yua lăn ti du\m kdriêk nah Ngo\ Dhu\ng, ]ar Gia Lai, sơnăn mưn yua lăn ti anei êlưih h^n du\m blư\. Kyua ana\n, ênoh mnuih mưn yua lăn mơ\ng hdră bruă ksu mơ\ng Đức Long Gia Lai [rư\ hruê [rư\ đ^ h^n:“Mơ\ng thu\n dih, mnuih mơ\ng Bình Định hriê mưn yua lăn ti anei pla mkai, digơ\ kno\ng nao dlăng ]uê dliê anei. Pô nao dlăng lăn, tơdah gơ\ dưi sơnăn pô bi rai dliê ngă bruă yơh. Knơ\ng bruă brei êdeh kai hwar ktu\ng djah, pô tla prăk kơ digơ\. Pô dưi ngă sơnăn du\m ]ia\ng mưn yua digơ\ brei du\m ana\n mơh”.

Mơ\ng thu\n 2008 truh kơ thu\n 2011, knơ\ng bruă Cổ phần pla dliê leh ana\n pla ana tu\ yuôm sui thu\n mlan Đức Long Gia Lai jao êbeh 2 êbâo ha dliê tu\l hlăm alu\ wa\l să Ia Blư\, kdriêk }ư\ Pưh, ]ar Gia Lai ]ia\ng pla ksu. Êdei 10 thu\n hluê ngă hdră bruă, truh kơ ara\ anei, 1 êbâo 200 hlăm ênoh 1 êbâo 700 ha ksu mrâo pla mơ\ng êpul bruă duh mkra djiê jih leh ana\n pui [ơ\ng kyua amâo mâo klei kriê dlăng. Ênhă ksu adôk hd^p giăm du\m pluh thu\n leh, [ia\dah ka dưi kuêh mă ktăk ôh kyua đ^ jing awa\t. Lê Ngọc Minh, Kriê dlăng hdră bruă ksu, Knơ\ng bruă Cổ phần pla dliê leh ana\n ana tu\ yuôm sui thu\n mlan Đức Long Gia Lai ti să Ia Blư\ bi mklă, êngao kơ bruă brei mnuih [uôn sang êngao ]ar mưn yua lăn duh mkra, êpul bruă duh mkra lo\ rông êmô hlăm kr^ng hdră bruă. Ara\ anei, hdră bruă ksu mơ\ng Êpul bruă Đức Long Gia Lai ngă bruă êdu awa\t, kno\ng mâo 10 ]ô mnuih, hlăm ana\n kno\ng mâo 2 ]ô knuă druh kỹ thuật kriê dlăng ksu: “Lăn huơ\ng, pô brei klei găl kơ digơ\ ngă bruă ]ia\ng mâo prăk bi liê kơ phung ayo\ng adei hlăm knơ\ng bruă, mkra mđ^ lăn ala, mdjiê rơ\k ktơ\k ]ia\ng êdei ana\p tơdah ngă bruă lăn ăt doh mơh. Tơdah lui lăn mang mse\ si êlâo dih tơdah ngă bruă bi koh [ur kyâo, kai hwar, lui] lu ai tiê”.

Mlan 5 thu\n anei, Knu\k kna klă s^t tu\ ư hdră mtru\n brei du\m êpul bruă duh mkra amâo mâo ba w^t boh tu\ dưn hlăm hdră bruă bi mlih 50 êbâo ha dliê tu\l ba pla ksu ti Gia Lai dưi bi mlih hdră ba yua lăn ba pla kyâo mtâo, mnơ\ng pla mjing mkăn hlăm ênhă ksu djiê ana\n. Khă sơnăn, tơdah bi mlih, êpul bruă duh mkra bi pla dliê mlih hrô ho\ng hnơ\ng ]ua\n: bi mlih 1 ha lăn hdră bruă, sơnăn bi pla 3 ha dliê. Knu\k kna kno\ng tu\ ư bi mlih leh mâo boh tu\ dưn lông ba pla lehana\n mâo klei ksiêm dlăng, bi mklă mơ\ng knơ\ng bruă lo\ hma.

Khă sơnăn, amâo mâo mđing dlăng kơ bruă pla dliê lo\ mlih hrô, mơ\ng du\m thu\n êlâo dih, lu êpul bruă duh mkra ]o\ng pla du\m êtuh ha ana tu\ yuôm hlăm lăn dliê. Hlăm ana\n, po\k ngă lu h^n êdi jing knơ\ng bruă cổ phần ksu Trung Nguyên (Hlăm Êpul bruă Hoàng Anh Gia Lai), ]o\ng bi mlih 250 ha ba pla boh kneh leh ana\n boh suai. Knơ\ng bruă Cổ phần duh bi liê leh ana\n ru\ mdơ\ng 194 pla du\m ha ana ê[ư hlăm ênhă lăn pla ksu amâo mâo ba w^t boh tu\ dưn.

Kơ klei ]o\ng pô ba yua lăn hdră bruă soh ho\ng hdră k`ăm mâo knơ\ng bruă Hội đồng nhân dân ]ar Gia Lai hmao [uh hlăm gưl ktuê dlăng krah thu\n 2015. Sui ho\ng anei du\m mlan, knơ\ng bruă sang ]ư\ êa kdriêk }ư\ Pưh lo\ dơ\ng m’^t hră hâo hưn klei anei truh kơ knơ\ng bruă Hội đồng nhân dân ]ar. Knơ\ng bruă Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang ]ar mko\ mjing bruă ksiêm dlăng boh klei mâo. Khă sơnăn, bruă anei kno\ng mdei ti hnơ\ng [uah ăl. Vũ Ngọc An, k’iăng khua knơ\ng bruă Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang Gia Lai lo\ brei thâo sơnei, anei jing bruă điêt:“Du\m anôk bruă bi rai klei kuôl kă lông ba pla du\m ha. Klei ana\n amâo mâo kjham ôh kơ bruă kriê dlăng. }ar ăt g^t gai du\m knơ\ng bruă nao ksiêm dlăng du\m êpul bruă duh mkra pla mjing du\m ha, pla ya mta ana, ya ngă ka mâo klei dưi brei ôh, [ia\dah po\k phai ênhă pla. Knơ\ng bruă Lo\ hma leh ana\n mđ^ kyar kr^ng [uôn sang nao ksiêm dlăng leh, hâo hưn kơ knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar [ư\ mkra êpul bruă duh mkra lui sơna\n klei mâo, amâo dưi po\k phai ênhă pla”.

}ia\ng hluê ngă hdră mtru\n bi mlih 50 êbâo ha dliê tu\l ba pla ksu, mơ\ng thu\n 2008 truh kơ thu\n 2011, ]ar Gia Lai brei leh 16 êpul bruă duh mkra hluê ngă 44 hdră bruă. Êbeh 35 êbâo ha lăn dliê tu\l dưi brei ru\ mjing, bi hrô kơnăn lu êdi jing ana ksu amâo thâo đ^ pro\ng, du\m êbâo ha djiê, pui [ơ\ng kyua amâo mâo klei kriê dlăng. Êpul bruă duh mkra amâo djo\ kno\ng amâo mâo hluê ngă klei [ua\n rơ\ng kơ klei hd^p mda ala [uôn ho\ng du\m alu\ wa\l đui] ôh, [ia\dah hlăk mjing du\m klei bi mlih dleh ksiêm dlăng. Kyua knu\k kna alu\ wa\l amâo mâo ngă ktang ôh, srăng jing dleh kơ bruă msir mghaih, dleh dưi mgo# êpul bruă duh mkra bi pla dliê mlih hrô kơ ênhă bi mlih hluê si klei g^t gai mơ\ng Knu\k kna./.