VOV4.Êđê - Gialai jing alu\ wa\l mâo ênha\ dliê djo\ ks^ng mhia\ soh ho\ng hdra\ bhia\n pro\ng êdi. Du\m ênha\ dliê anei, leh wưng ba yua nga\ pưk hma truh ara\ anei sah kba leh, leh ana\n k[ah klei tu\ yua ôh. }ar Gialai hla\k po\k nga\ du\m hdra\ msir ]ia\ng lo\ hrui w^t du\m ênha\ dliê djo\ ks^ng mhia\ ma\ ana\n ba yua kơ hdra\ k`a\m brua\ dliê kmrơ\ng. Brua\ anei k`a\m c\ia\ng bi mđ^ hnơ\ng luôm dliê êjai, leh ana\n mjing klei ga\l kơ mnuih [uôn sang mđ^ kyar brua\ duh mkra  mơ\ng dliê kmrơ\ng êjai.

Êlâo dih, kyua ]ia\ng kơ lăn nga\ lo\ hma, go\ êsei  R’ô Nhân ti să }ư\ Rcăm, kdriêk Krông Pa, ]ar Gialai jah druôm êbeh 1 ha dliê ]ia\ng ngă hma. Leh êbeh 10 thu\n nga\ lo\ hma pla mjing, lăn sah kba. Leh mâo alu\ wa\l iêu la] hluê ngă hdră mtru\n hrui mă lăn dliê plah mhiă ]ia\ng ba pla ana djo\ guôp ho\ng hdră k`ăm pla dliê kyâo, ana\n go\ êsei R’ô Nhân ngă hră m’ar hluê ngă. Klei ngă kơ `u dôk hu^ hyưt ana\n jing leh lăn nga\ lo\ hma pla mjing hrut điêt he\ srăng ngă hma^ djo\ kơ klei hd^p mda mơ\ng go\ êsei. R’ô Nhân yăl dliê snei: “ Êlâo dih, kâo bi rai dliê ]ia\ng mâo lăn nga\ lo\ hma pla mjing. Ara\ anei knu\k kna iêu la] brei hrui mă w^t lăn ngă lo\ hma, knu\k kna đru brei ]ia\ng pla kyâo dliê leh ana\n ]ang hmang dưi msir klei ư\ êpa mhro\ klei [un knap, snăn go\ êsei kâo g^r hluê ngă yơh. Tơdah kâo amâo mâo jao lăn knu\k kna, snăn knu\k kna srăng sua mă w^t mơh”.

La\n dliê djo\ ks^ng mhia\ ma\ ti Ia Pa,  c\ar Gialai.

Klei R’ô Nhân dôk hu^ hyưt ăt jing klei mơ\ng du\m go\ êsei bi ngă hră m’ar bi mlih lăn dliê ks^ng mhiă ]ia\ng ba pla kyâo dliê hlăm gưl anei ti kdriêk Krông Pa, ]ar Gialai. Djo\ tuôm kơ hdră bruă anei, Trương Quốc Dụng, Khua anôk brua\ kriê dlăng dliê kmrơ\ng, Khua anôk bruă hrui mă lăn dliê kdriêk Krông Pa brei thâo: kdriêk mâo leh hdră k]ah hrui mă 7 êbâo ha. Kdriêk hlăk c\ih nga\  leh hdra\ kc\ah bruă iêu la], mtô mblang ]ia\ng mnuih [uôn sang thâo săng hdră êlan hrui mă lăn mơ\ng ]ar. Leh jao w^t lăn ks^ng mhiă ma\, mb^t ho\ng bruă mkăp hră dưi djă yua lăn ]ia\ng ba pla ana tu\ yuôm sui thu\n, du\m go\ êsei pla dliê lo\ tu\ mă klei đru brei mâo 7 êklăk prăk hlăm 1 ha. Êlâo kơ kyâo dliê pla dưi sir adhan, mnuih [uôn sang dưi ba yua lăn ]ia\ng ngă lo\ hma leh ana\n mnuih [uôn sang ăt dưi ma\ yua sa kdrê] lăn pioh kơ brua\ pla mjing, bi h’^t kjăp klei hd^p mda. Trương Quốc Dụng brei thâo: “ Ara\ anei leh ana\n kơ êdei ana\p, hmei bi mđing kơ bruă mtô mblang, iêu la] mnuih [uôn sang ]o\ng pô hâo hưn ênhă lăn pô ks^ng mhia\ ma\. Tal êlâo jing ngă bi leh hlăm thu\n 2017 anei, ]ia\ng hlăm thu\n 2018 mko\ mjing bruă pla kyâo dliê hluê si Hdră mtru\n 75 leh ana\n Hdră mtru\n 38 mơ\ng Knu\k kna”.

Hluê si Trương Phước Anh, Khua Knơ\ng bruă Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar [uôn sang ]ar Gialai, hdră k]ah mơ\ng ara\ anei truh kơ thu\n 2020, ]ar srăng hrui mă w^t 30 êbâo ha dliê ks^ng mhiă ma\, ]ia\ng jao yua kơ hdră k`ăm pla kyâo dliê. Hlăm ana\n, ]ar srăng g^r hluê ngă [ia\ êdi 10 êbâo ha hlăm thu\n anei leh ana\n kơ du\m  kơ ana\p. 20 êbâo ha adôk ana\n srăng hrui mă w^t hlăm thu\n 2019. }ia\ng dưi hluê ngă hdră k`ăm anei, ]ar mko\ mjing 4 êpul nga\ bruă pioh nao ksiêm dlăng, mtru\t mjhar du\m kdriêk, [uôn pro\ng leh ana\n du\m anôk bruă djo\ tuôm. Bruă hrui mă w^t lăn ba yua kơ hdră k`ăm pla kyâo dliê, k`ăm mđ^ h^n hnơ\ng bi êyui dliê, lo\ mko\ dăp bruă dliê  kmrơ\ng ti alu\ wa\l. Mb^t ana\n, hlăm hdră po\k ngă, ]ar srăng mguôp mb^t ho\ng bruă mjing klei găl, ba yua du\m hdră êlan djo\ guôp ]ia\ng mnuih [uôn sang alu\ wa\l hluê ngă bruă pla kyâo dliê, bi h’^t kjăp klei hd^p mda leh ana\n mđ^ hnơ\ng mâo hrui w^t:

“ Boh s^t hrui mă w^t lăn dliê ]ia\ng ba yua kơ hdră k`ăm brua\ dliê kmrơ\ng kyâo dliê leh ana\n pla kyâo dliê, la] gơ\ hrui mă w^t jing hluê si hră m’ar mơ\ng knu\k kna, bi bruă anei bi mâo klei hgu\m jăk mơ\ng bruă kđi ]ar ]ia\ng lac\ kơ mnuih [uôn sang thâo săng klă h^n. Ana\n jing drei bi mlih du\m ênhă pla mjing, đađa lu ênhă lăn pla mjing gơ\ sah kba leh, amâo lo\ mâo klei tu\ yua, anăn c\ia\ng bi mlih yơh, ba pla kyâo dliê. Mâo klei bi mko\ hgu\m êjai, mâo mnơ\ng ba w^t, truh kơ wưng hrui êmiêt snăn bi kah mbha. Leh ana\n hlăm klei bhia\n đru 38, lo\ mâo ênhă lăn huơ\ng pioh kơ bruă ngă lo\ hma, leh ana\n dưi ]an prăk mơ\ng knơ\ng prăk đru dlăng ba yang [uôn ]ia\ng mđ^ kyar bruă rông mnơ\ng gu\ êyui dliê”.

Hrui mă lăn dliê djo\ ks^ng mhiă ba yua kơ hdră k`ăm pla kyâo dliê jing hdră êlan djo\. Khă snăn, anei jing klei mphu\n k]ưm kơ hdră bruă lo\ bi hluă mda dliê, đru mnuih [uôn sang bi h’^t kjăp klei hd^p mda leh ana\n dưi siă suôr ho\ng dliê. }ia\ng hdră êlan mtru\n anei ba w^t boh tu\ dưn, c\iang lo\ bi mâo klei g^r, klei đua klam mơ\ng du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm leh ana\n brua\ knu\k kna alu\ wa\l, đru mnuih [uôn sang klă s^t mâo ba w^t boh tu\ dưn bruă duh mkra kyua mguôp mb^t bruă ngă lo\ hma  ho\ng bruă pla kyâo dliê./.

H’Mrư pô ]ih – H’Nga pô ra\k.