VOV4.Êđê-  Têt pla ana kyâo tal êlâo kyua Hồ chí Minh po\k ngă hlăm yan mnga Canh Tý 1960 leh anăn du\m klei mtă mtăn mơ\ng `u kơ klei kriê mgang wa\l hd^p mda jăk siam, siă suôr ho\ng klei hd^p anak mnuih, [rư\ hruê [rư\ yuôm bhăn hlăm klei hd^p. Thu\n anei, bi hdơr 90 thu\n hruê mko\ mjing Đảng Cộng sản Việt Nam, sa yan mnga Canh tý lo\ dơ\ng truh ho\ng ala ]ar, drei lo\ hdơr h^n " Têt pla ana kyâo mơ\ng Awa Hồ.

Hlăm hruê 23/11/2959, mâo ho\ng anei 61 thu\n, ]ia\ng prăp êmiêt bi hdơr 30 thu\n Hruê mko\ mjing Đảng (1930 – 1960), 15 thu\n Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (1945 – 1960), lehana\n prăp êmiêt kơ brua\ mko\ mjing hdră brua\ 5 thu\n tal êlâo (1960 – 1965), Khua g^t gai Hồ Chí Minh mphu\n mko\ mjing brua\ mtru\t mjhar “Tết pla kyâo”. Mđing truh kơ wa\l hd^p mda, lehana\n thâo săng klei yuôm bhăn, klei tu\ dưn kla\ mnga] kơ wa\l hd^p mda, Awa mtru\t mjhar lehana\n iêu mthưr mnuih [uôn sang drei jih ai tiê pla kyâo, răng kriê klei mtah mda kơ lăn.

Yan mngah jing yan pla kâo

Mjing kơ lăn ]ar [rư\ hruê [rư\ ]a\t đ^.

Hra\ klei mrâo klah ]u\n đu\t dhu\t bo\ ho\ng klei yuôm bhăn anei. Dôk hlăm klei k`ăm “Tết pla kyâo” tui si Awa bi êdah ai tiê kyua lăn ]ar, kyua mnuih [uôn sang, kyua [uôn sang, lăn ala êa djuh. ~u ]ih” Hmei mta\ kơ jih jang djăp êpul êya mko\ mjing sa hruê “Tết pla kyâo”. Brua\ amâo mâo lui] liê lu ôh, [ia\dah ba klei tu\ dưn pro\ng. klei anei hmei klah ]u\n mse\ snei: }ia\ng bi hdơr kơ hruê mko\ mjing Đảng, jih jang mnuih [uôn sang kwar Dưr, grăp ]ô pla mâo dua tlâo phu\n kyâo lehana\n dlăng kriê bi jăk”.

Amâo mâo ur pro\ng mjhar ktang ôh, klei mta\ anei mơ\ng Awa ho\ng mnuih [uôn sang mâo bi êdah leh kyua klei tu\ dưn kơ mnuih [uôn sang, kơ lăn êa. Awa mtru\t leh mnuih hmư\ ho\ng asa\p êdu êun hlak mblang kơ klei yuôm bhăn mơ\ng brua\ nga\: “Grăp blư\ tết truh pla mâo hlăm brô 15 êklăk phu\n kyâo. Mơ\ng thu\n 1960 truh thu\n 1965, drei srăng mâo 90 êklăk phu\n kyâo, pla ana boh kroh êjai, pla ana bi mnga, pla kyâo pioh ma\ kyâo ngă sang. Lehana\n hlăm brô 10 thhu\n, s^t nik ala ]ar drei srăng mtah mda, adiê srăng êđăp h^n, kyâo mtâo srăng lu jơr h^n. klei anei srăng đru yuôm bhăn snăk kơ brua\ mđ^ mlih klei hd^p mnuih [uôn sang drei”.

Lehana\n ]ia\ng kơ jih jang mnuih tru\n hlăm brua\ pl akyâo, snăn “Mơ\ng hruê anei drei bi prăp êmiêt bi djăp kơ  “Tết pla kyâo”, tôhmô Phu\n brua\ lo\ hma, dliê kyâo, jih jang knơ\ng brua\ lo\ hma dliê kyâo, lehana\n djăp êpul êya rah mjing êđai kyâo bi djăp, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa djăp alu\ wa\l bi mâo hdră ta\ ]ua\ ya mta kyâo srăng pla, ti anôk srăng pla…”. Jih jang klei Awa k]e\ ana\n jing djo\ êdi kơ sa yăn tết pla kyâo hlăm klei kla\ mnga].

Ơ [^ng dôk hmư\! Sa ai ho\ng klei awa Hô mta mtăn, jih jang mnuih [uôn sang mj^t m’uăt tru\n kơ brua\ “Tết pla kyâo” tal êlâo hlăm yan Tết nguyên đán Canh Tý thu\n 1960… Yap mơ\ng hruê mphu\n mtru\t mjhar ana\n hlo\ng truh kơ hruê Awa djiê, grăp blư\ yan mnga truh, mnuih [uôn sang lo\ mko\ mjing brua\ “Tết pla kyâo” djo\ tui si klei Awa mta\. Jih jang mnuih thâo săng sơăi pla kyâo hlăm sa blư\ srăng ba w^t klei tu\ dưn pro\ng snăk: Bi êđăp wa\l hd^p mda, gang mkhư\ klei yăn adiê ngă, ba klei tu\ dưn kơ klei hd^p, ba klei mtah mda kơ [uôn sang, lăn ]ar…

“Tết pla kyâo” mơ\ng hlăk ana\n nanao hlo\ng truh kơ ara\ anei. Êjai lăn ]ar dôk găn hlăm klei bi blah, pla kyâo grăp thu\n ]ia\ng kơ klei mtah mda amâo mâo dưi lui] ram ôh mơ\ng boh phao ktuang bi rai. Ana kyâo pro\ng êbuh, kyâo mdah lo\ pluh. Ara\ anei leh la\n ]ar amâo lo\ mâo klei bi blah ôh, snăn klei yăn adiê ngă le\ lo\ jing pô roh, ngă arưp aram kơ wa\l hd^p mda, kơ klei mnuih [uôn sang duah [ơ\ng, mâo lu gưl ang^n êbu\ ngă kbu] jih phu\n kyâo pro\ng, du\m gưl êa lip lê] sui hlăm hruê kăm ngă leh kơ du\m êtuh, du\m êklăk ha kyâo tram hlăm êa lehana\n djiê bru\ ana jih… Snăn mmông anei yơh, tết pla kyâo brei lo\ dơ\ng ngă nanao, ho\ng klei mjê], klei pral. }ia\ng hdơr nanao klei Awa mta\, [ai h^n mơh drei tru\n mtam hlăm brua\ pla kyâo. Grăp ]ô mnuih bi pla sa [e\ kyâo, grăp boh sang bi pla du\m phu\n kyâo, ]ia\ng kơ ju\m gah găn drei mâo klei mtah mda, doh siam”, ]ia\ng kơ kr^ng lăn huông duôr ]ư\ kla mâo hơô hlăm pô klei mtah mda jăk siam… Hdơr kơ Awa, drei lo\ hdơr kơ klei Awa pl akyâo mphu\n dô, ]ia\ng ktur nanao klei ana\n hlăm ai tiê pô “Yan mnga jing yăn pla kyâo. Mjing kơ lăn ]ar [rư\ hruê mtah mda h^n”.

Mơ\ng klei ~u mta\, brua\ pla kyâo mjing dliê, luôm mtah lăn huông duôr ]ư\ kla, mâo leh Đảng, knu\k kna mđing kia\ kriê, g^t gai jih jang mnuih [uôn sang bi ktuh êyuh tru\n kơ brua\ pla dliê. {ia\dah ăt mâo mơh wưng phưi tha klei bi rai dliê snăk sơưn. Việt Nam ênha\ dliê luôm hlăk thu\n 1943 mâo hla\m brô 43%. {ia\dah truh thu\n 1995 hla\m lăn ]ar Việt Nam kno\ng adôk ma\ 9 êklăk ha, jing hnơ\ng luôm mil 28%. Anei jing sa klei bi rai dliê kjham êdi. Hlăm du\m thu\n êgao, Đảng lehana\n knu\k kna ăt mâo leh mơh lu klei g^r hlăm brua\ răng mgang lehana\n pla dliê. Klei bi k[^n pro\ng đảng 12 mâo bi kla\ leh “Lo\ dơ\ng mđ^ h^n brua\ răng mgang lehana\n bi lar ênha\ dliê ho\ng klei kjăp, boh nik dliê răng mgang ktuê hang ks^, kmrơ\ng ako\ êa, dliê khua, lehana\n yap brua\ răng mgang dliê lehana\n pla dliê jing sa hdră yuôm bhăn mjing brua\ knua\ ma\ lehana\n mđ^ ênoh mâo ba w^t”. lehana\m k]ah mtru\n ênoh ]ua\n bi ktưn truh thu\n 2020 anei bi luôm dliê truh 42%”.

Tết Canh Tý 1960 mphu\n mtru\t mjhar “Tết pla kyâo”. Thu\n anei, liăp 60 thu\n, Tết Canh Tý 2020 lo\ truh, drei sa ai ho\ng brua\ Tết pla kyâo hdơr nanao kơ Awa Hô, du\m boh ]ar, [uôn pro\ng, djăp alu\ wa\l êpul êya mko\ mjing hdră pla kyâo, pla dliê, mđ^ h^n brua\ hâo hưn, mjua\t bi hriăm, mtru\t djăp gưl, dhar brua\, lehana\n mnuih [uôn sang jih ai tiê nao pla kyâo hruê tết ]ia\ng hdơr nanao kơ awa Hô, mđ^ klei thâo săng kơ jih jang mnuih [uôn sang ho\ng brua\ klam, lehana\n klei tu\ dưn mơ\ng brua\ pla dliê, brua\ răng mgang dliê, răng mgang wa\l hd^p mda, đru mguôp, đru bi hro\ klei truh tơl mơ\ng klei bi mlih yăn adiê./.