VOV4.Êđê - Dôk ti gu\ jơ\ng ]ư\ Pren, djiêu êlan dơ\ng pro\ng mrô 20, êlan nao mu\t hla\m [uôn pro\ng Đà Lạt, [uôn K’Rèn, sa\ Hiệp An, kdriêk Đức Trọng, ]ar Lâm Đồng mơ\ng mnuih K’ho h’^t ênang ti kr^ng la\n dưi luôm mơ\ng du\m boh ]ư\ đu\t dlông bi mduê, ti ana\p jing }ư\ Êman. anôk amâo mâo klei tle\ hua\k, amâo mâo klei truh ju\ jhat hla\m yang [uôn, ka\n mâo du\m klei bhia\n kthu\l mluk, amâo kkiêng lu anak, amâo lui klei hria\m hra\ m’ar… jing gru\ krua\k ja\k siam êdi tơdah hriê ]hưn ti K’Rèn.

K’Rèn mâo ana\n mơ\ng đưm êlâo adih jing Dơ\ng Kria\ng. Dơ\ng hluê si klei K’ho jing kr^ng la\n dap điêt. Kria\ng jing ana boh êmâo. Êlâo adih, kr^ng la\n anei mâo lu ana êmâo, boh đ’điêt [ơ\ng mmih mmih msa\m msa\m bi kmru\ mâo lu êa. Kyua ana\n, kr^ng la\n dap điêt mâo ana boh êmâo anei hlo\ng mâo ana\n iêu jing Dơ\ng Kria\ng. Mơ\ng leh thu\n 1975 ana\n anei lo\ dưi ra\k mdê] jing K’Rèn. Ara\ anei kr^ng anei amâo lo\ dôk ana boh êmâo ôh, jing leh đang mnga lay ơn, lo\ hma, kdra\n pla djam mtam bi hrô kơ kdra\n mdiê, hbei, ktơr. Pưk sang sia\ knông, knhuah hd^p ja\k siam, kreh dhar, klei hd^p mnuih [uôn sang amâo mdei đ^ kyar.

Jih [uôn mâo 210 go\ êsei, mâo 1.200 ]ô mnuih, kha\dah knhuah dhar kreh [uôn pro\ng `u\ kma, la\n [rư\ hruê [rư\ knia\, mnuih [rư\ hruê [rư\ lu, [ia\dah [uôn K’Rèn a\t kriê kja\p knhuah dhar kreh mâo mơ\ng đưm mơ\ng mnuih djuê ana K’ho đưm êlâo.

Hluê si K’Đô, 60 thu\n, Khua brua\ Đảng hlo\ng nga\ khua anôk brua\ mặt trân [uôn K’Rèn, lu thu\n êgao, mnuih [uôn sang nao hgu\m leh s^t êm^t hla\m hdra\ brua\ bi lông ktưn kha\p ]ia\ng kơ la\n ]ar, hgu\m mguôp mko\ mkra klei hd^p kreh dhar, mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Mơ\ng thu\n 2001, mnuih [uôn sang jho\ng bi mlih hdra\ pla mnơ\ng dhơ\ng, mơ\ng brua\ pla mdiê 1 yan bi mlih ba pla djam mta ba ]h^. Mnuih Yua\n pla ya mnơ\ng, si hdra\ mnê] nga\ brua\, sna\n mnuih djuê [ia\ a\t tui hria\m lehana\n lông ba pla mơh: Pla mnga lay ơn, pla tro\ng msa\m, đậu Hà lan lehana\n du\m mta djam mtam doh, ba yua hdra\ mnê] mrâo hla\m brua\ pla mjing, đru mkra mđ^ klei hd^p, msir klei ư\ êpa, bi hro\ klei [un knap. Ênoh go\ êsei mâo hnư hrui w^t man dưn mơ\ng 200 – 300 êkla\k pra\k/thu\n [rư\ hruê [rư\ lu, blei mpra\p lu mta mnơ\ng yua hla\m go\ sang. Hnư hrui w^t kah knar mơ\ng sa ]ô mnuih hla\m brô 33 êkla\k pra\k/]ô/thu\n. Ara\ anei, kluôm [uôn adôk 7 go\ êsei [un kyua k[ah la\n pla mjing, lu anak ]ô, mâo mnuih rua\ ktro\.

K’Đô brei thâo, ti kr^ng la\n ja\k mse\ snei, brua\ lo\ hma ba yua kdra\p mrâo dưi hluê nga\ lu. Tơdah kreh kria\ng ma\ brua\, nao ma\ brua\ mưn kơ du\m đang war a\t mâo 200 êbâo pra\k/hruê. Mb^t ana\n, du\m boh sang pro\ng siam [rư\ hruê [rư\ lu sna\n a\t dôk mâo mơh boh sang mdha\ đ’điêt hla\m [uôn. Amâo lo\ mâo go\ sang dôk hla\m boh sang t^ [rô], jih jang mnuih dưi yua pui kma\ lehana\n êa doh s’a^.

Mnuih djuê ana K’ho ti K’Rèn hluê klei bhia\n ma\ djuê t^ng kơ am^, mniê nao êmuh unh. Du\m thu\n gia\m anei, klei ]oh nga\n pu\ mnu\ mâo la\m lui leh. Klei bi dôk ung mo# mơ\ng điêt, klei bi dôk gia\m sa êrah amâo lo\ mâo ôh. Du\m klei bi kuôl ung mo#, djiê bru\ dưi hluê nga\ ho\ng klei mkiêt mkriêm, kreh dhar. Du\m klei bhia\n amâo djo\, kthu\l mluk mâo la\m lui, pa\t ]ia\nh jih go\ êsei phung mda asei mâo hdra\ k]ah [a\ kiêng anak [ia\, kkiêng [ia\ ]ia\ng dưi rông ba ja\k.

Mb^t ho\ng klei đ^ kyar, mnuih [uôn sang a\t thâo sa\ng kriê pioh knhuah dhar kreh djuê ana. {uôn mko\ mjing leh êpul tông ]ing mâo 20 ]ô, mâo phung mduôn kha\ng mtô, phung gưl hđeh lo\ ]uê mâo pô mbrua\ K’Phương, 74 thu\n nga\ khua êpul. Êpul tông ]ing kriê kja\p nanao mmông mjua\t bi hria\m, ba rang mdah hla\m du\m kna\m m’ak ti [uôn. 15 thu\n nanao đrông, K’Rèn dưi kriê kja\p jing [uôn kreh dhar, hla\m ana\n lu go\ êsei êdah kdlưn mâo klei hd^p trei mđao, mbrua\ brua\ duh mkra, rông anak ]ô truh anih mse\ si go\ sang: K’Hoan, K’Rú, K’Sáu, K’Thương, K’Đô, Ka Phương...

K’Đô mâo êbeh 40 thu\n ma\ brua\ kơ [uôn sang kơ la\n ]ar. Mơ\ng leh hruê la\n ]ar hluh lir, ti thu\n 19, `u ma\ brua\ t^ng yap ksiêm dla\ng kơ sa anôk brua\ hgu\m nga\ lo\ hma, lehkơna\n nga\ kahan [uôn, pô ra\ng mgang klei êđa\p ênang [uôn, nga\ khua [uôn, lehana\n nga\ khua brua\ Đảng. Jih ai tiê kơ brua\, mâo klei đua klam, hgu\m mguôp ho\ng mnuih [uôn sang, thâo sa\ng kla\ klei hd^p mơ\ng gra\p boh sang, gra\p ]ô mnuih, `u mâo mnuih [uôn sang hla\m [uôn mpu\ lehana\n đa\o knang êdi.

Klei hd^p mnuih [uôn sang amâo mdei bi mlih, êlan klông ktuê [uôn dưi nga\ mkra ho\ng bêtông ja\k siam, klei hd^p trei mđao truh leh ho\ng gra\p boh sang, [ia\dah K’Đô a\t dôk mđing m^n nanao. Ktuê êlan phu\n mơ\ng [uôn mâo 3km nao kơ kr^ng pla mjing truh kơ ]ư\ a\t dleh êrô. ~u ]ang hma\ng ktuê êlan anei pral dưi nga\ mkra ho\ng bêtông ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang ga\n êrô ga\l êlưih h^n. Kdra\n mdiê lo\ lu thu\n ho\ng anei kha\ng ênga\p êa hla\m yan hjan, kyua du\m êa hnoh sui ho\ng anei amâo nga\ mkra guê gang êa lehana\n êa mơ\ng dlông kluh hriê tinei. ~u ]ang hma\ng knu\k kna mđing dla\ng đru huai mdoh, nga\ mkra guê gang êa, mdrơ\ng ho\ng klei ênga\p êa ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang h’^t ai tiê nga\ brua\ duh mkra pla mjing, mđ^ kyar brua\ duh mkra lehana\n mko\ mkra [uôn sang [rư\ hruê [rư\ trei mđao, yâo m’ak h^n./.