VOV4.Êđê - Gialai jing ]ar mâo 90 km êlan knông la\n ho\ng Campuchia. Klei hd^p brua\ duh mkra mơ\ng mnuih [uôn sang, lu jing mnuih djuê [ia\ ti kr^ng knông la\n dôk lu klei dleh dlan, k[ah êwư. Du\m thu\n êgao, l^ng kahan ra\ng mgang knông la\n ]ar Gialai mâo leh du\m brua\ nga\ kla\ s^t, đru kơ mnuih [uôn sang tinei mđ^ kyar brua\ duh mkra, bi h’^t klei hd^p. Mơ\ng du\m brua\ ana\n klei kha\p plah wah l^ng kahan ho\ng mnuih [uôn sang [rư\ hruê [rư\ su\k suôr h^n, hdra\ brua\ jih jang mnuih [uôn sang ra\ng mgang ala ]ar dưi kriê h’^t kja\p.

Thiếu tá Nguyễn Quang Công, k’ia\ng khua kđong răn mgang knông lăn mrô 717, jing sa ]ô mnuih jua\t mưng leh ho\ng kr^ng lăn sa\ Ia O, kdriêk Ia Grai. Giăm 10 thu\n sia\ suôr ho\ng [uôn sang, dôk mb^t ho\ng [uôn sang, mtô bi hriăm hđeh hra\ mơar, ktrâo ata\t kơ mnuih [uôn sang pla mjing kphê ksu, rông mnơ\ng… Lu blư\ mnuih [uôn sang rua\ duam, `u nao mdrao mgu\n, dlăng kriê, snăn mnuih [uôn sang jih jang mpu\ snăk kơ `u. Khua mduôn Ksor Th^t, ti [uôn Kuk, sa\ ia O dlăng kơ Thiếu tá Công mse\ ho\ng anak pô hlăm sang. Hlăm [uôn ya mta brua\ mâo khua mduôn bi yăl dliê, lehana\n êmuh klei m^n Công. Thiếu tá Nguyễn Văn Công brei thâo: Hla\m 3 thu\n kơ anei, phung knua\ druh đảng viên hlăm kđông 717 mâo jao bi mguôp ho\ng chi bộ du\m boh [uôn hlăm alu\ wa\l. Êngao kơ brua\ păn kjăp boh klei hlăm alu\ wa\l, ngă brua\ răng mgang klei êđăp ênang knông lăn ala ]ar, jih jang phung l^ng kahan anei lo\ đru mnuih [uôn sang hlăm brua\ duah [ơ\ng, mđ^ kyar klei hd^p mda. 3 thu\n leh êgao, êpul êya brua\ mâo đru mdơ\ng brei leh 3 boh sang bi đru kơ mnuih [uôn sang hlăm sa\. Bi mguôp sia\ suôr ho\ng mnuih [uôn sang, bi đru klam djăp mta klei dleh dlan hlăm klei hd^p, mơ\ng ana\n mnuih [uôn sang dlăng kơ kahan răng mgang knông lăn mse\ ho\ng mnuih glăm go\ sang pô:

“Ngă jăk nanao brua\ k]e\ kơ gưl brua\ Đảng, brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l. Hgu\m kjăp ho\ng du\m êpul êya dôk hlăm alu\ wa\l mâo klei bi trông ]ia\ng dưi dưn yua jih ai ktang mơ\ng mnuih [uôn sang đru bi răng mgang klei êđăp ênang ktuê knông lăn, păn kjăp klei êđăp ênang brua\ kđi ]ar, klei êđăp ênang yang [uôn. Hlăm ana\n mđing kơ phung khua mduôn, khua [uôn. Mơ\ng du\m klei bi k[^n đru ktrâo ata\t kơ phung khua mduôn dưn yua jih brua\ klam pô, lehana\n ho\ng k’hưm pô đru k]e\ kơ mnuih [uôn sang”.

Êlâo adih ti sa\ Ia O, mâo lu snăk mnuih tui hluê klei iêu mthưr mơ\ng knu\k kna Đêga. Mâo đa đa mnuih bi tuôm, tui duah êlan găn knông lăn đue# nao kơ Campuchia, lehana\n duah êlan nao hd^p kơ ala ]ar tal tlâo. Mâo sa wưng mnuih [uôn sang kdjăt k[la lui pưk hma, amâo lo\ duah mkra pla mjing, mơ\ng ana\n klei hd^p mda le\ hlăm klei dleh dlan. Rlan Ha] ti [uôn Kuk, sa\ Ia O jing mnuih kreh iêu jak mnuih mkăn hriê kơ Ia O lehana\n đue# kơ ala ta] êngao. Rlan Ha] kreh nao hla\m dliê hiu hlua, `u thâo b^t êlan, thâo kral dliê mu\t kbia\ ti knông lăn ho\ng klei jua\t leh. Rlan Ha] mâo lu blư\ ata\t mnuih găn knông lăn phu\r nah dih. Hlăm thu\n 2004, `u găn knông lăn nao kơ Campuchia, ho\ng klei m^ndah mâo nao hd^p kơ Mi, amâo mâo ma\ brua\ [ia\dah ăt mâo [ơ\ng. Mâo ba kơ anôk mklin hla\m lăn Campuchia gia\m 6 mlan, kyua knap đei snăn Ran Ha] tle\ đue# mơ\ng anôk mklin w^t kơ [uôn… Rlan Ha] mâo kahan răng mgang knông lăn đru lo\ mdơ\ng brei pưk sang, đru mjeh k`u\l pla mjing. Klei yuôm bhăn h^n jing mâo brua\ sang ]ư\ êa, lehana\n mnuih [uôn sang hlăm [uôn pap brei kơ `u, snăn `u g^r duah [ơ\ng, mko\ mkra klei hd^p mda. Ara\ anei mâo leh klei bi mlih, mâo truh kơ 2 ha k`u\l, sa ha đang hbei [lang, mâo 7 drei êmô. Mâo ba w^t mơ\ng brua\ pla mjing lehana\n rông mnơ\ng truh giăm 200 êkla\k prăk. Mơ\ng ana\n tloh mdơ\ng leh sa boh sang pro\ng siam. Rlan Ha] la]; amâo mao djo\ kno\ng go\ sang `u ôh, [ia\dah 156 go\ êsei hlăm [uôn mâo leh klei hd^p mse\ si ara\ anei, kyua mâo kahan răng mgang knông lăn đru:

“Kahan răng mgang knông lăn mđing đru êdi kơ mnuih [uôn sang bi hơ^t klei hd^p mda, dơ\ng mơ\ng ngă lo\, pla k`u\l, msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap, mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Kahan răng mgang knông lăn đru leh djăp mta ra brua\ kơ mnuih [uôn sang. Klei bi mguôp jăk ho\ng mnuih [uôn sang, snăn mnuih [uôn sang mpu\ snăk kơ kahan răng mgang knông lăn. Mnuih [uôn sang mâo klei la] jăk lu”.

{uôn Krông, sa\ Ia Mơr, kdriêk ]ư\ Pro\ng amâo lo\ mâo ôh mnuih găn knông lăn đue# kơ ala ta] êngao. {ia\dah mnuih [uôn sang Jrai ti anei ăt adôk ka kjăp ôh hlăm klei duh mkra pla mjing mnơ\ng pioh ]h^ mnia. Truh yan hjan di`u bi jak huai jik kuai buh pla mdiê ktơr, yan bhang hiu hlăm dliê lua mnah. Aduôn ksor Lâm, Khua mduôn kơ [uôn Krông yăl dliê: Mâo ho\ng anei 10 thu\n kahan răng mgang knông lăn ru\ brei leh lo\ mơ\ng ]uôr hrông. Kahan đru rah brei êđai mdiê, pla mdiê. Truh yan mdiê ksa\, kahan đru mnuih [uôn sang nao wia\. Lehana\n lo\ ana\n mâo mbha kơ du\m go\ êsei. Ktrâo ata\t kơ digơ\ hdră rah mdiê, pla mdiê. [rư\ hruê [rư\ mnuih [uôn sang dơ\ng thâo ngă lo\. Hlăm du\m thu\n giăm anei, mâo knu\k kna mkra brei leh knơ\ng kdơ\ng êa, mnuih [uôn sang lo\ ru\ mjing po\k phai lo\ lăn, snăn kdrăn lo\ mnuih [uôn sang ti [uôn Krông đ^ leh êbeh 20ha. Kyua mâo lo\ pla mjing, grăp boh sang mâo leh djăp êsei hua\.

“Ayo\ng adei l^ng kahan đru leh mnuih [uôn sang lu êdi, mnuih [uôn sang ka thâo b^t êlan ma\ brua\, amâo mâo thâo duah [ơ\ng, snăn mâo kahan răng mgang knông lăn đru ktrâo ata\t brei. Mnuih [uôn sang tui hriăm kơ ana\n. Kyua mâo kahan răng mgang knông lăn đru ba, snăn klei hd^p mda mnuih [uôn sang knư\ hruê knư\ hơ^t kjăp”.

Mơ\ng sui leh mnuih [uôn sang ti knông lăn dua nah mâo klei bi mje\ êrô mb^t, mse\ si klei bi dôk ung mo#, lehana\n găp djuê duah nah. Mơ\ng ana\n klei êrô êbat amâo mâo dưi k[ah bi ]ua\ êwa\ng. Thiếu tá Trần Anh Tuấn, k’ia\ng khua kđông răng mgang knông lăn [a\ng jang knông lăn Lệ Thanh la]:  Amâo mâo djo\ [ia\ ôh mnuih m]hua ho\ng klei anei, ]ia\ng bi ]h^ mnia, du\ mdiăng mnơ\ng soh ho\ng klei bhiăn. Kyua mâo klei kahan răng mgang đru mtru\t mjhar, mtô mblang snăn mnuih [uôn sang thâo săng, lehana\n ngă djo\ ho\ng klei bhiăn:

“kahan răng mgang knông lăn [a\ng jang Lệ Thanh mâo leh klei tăng blah, gang mkhư\, lehana\n ma\ kơ\ng du\m klei ]h^ mnia soh ho\ng klei bhiăn, lehana\n lu phung ngă soh mkăn hlăm alu\ wa\l, lehana\n kahan răng mgang knông lăn ngă jăk brua\ hâo hưn mtô mblang mnuih [uôn sang hlăm alu\ wa\l kia\ kriê, đru bi tui duah, ba k]u\t hưn, amâo mâo mdăp ôh, lehana\n kăn đru rei phung ngă soh, rơ\ng kơ brua\ răng mgang kjăp klei êđăp ênang brua\ kđi ]ar, lehana\n klei êđăp ênang knông lăn”.

Đại tá Vũ Trung Kiên, Khua kia\ kriê knơ\ng brua\ kahan răng mgang knông lăn ]ar Gialai la]: brua\ kahan răng mgang knông lăn hiu suang êwang răng mgang knông lăn mâo klei hơ^t kjăp kyua mâo klei đru mb^t mơ\ng kahan ksiêm, l^ng kahan, lehana\n kahan [uôn, mb^t ho\ng mnuih [uôn sang hlăm alu\ wa\l. kyua ana\n, jih jang brua\ hlăm knông lăn mâo klei h’^t sơăi, knông lăn, gơ\ng knông lăn amâo mâo tuôm ho\ng phung jhat [ai bi rai, tơdah tuôm ho\ng klei jhat mơ\ng yan adiê ngă snăn pral mâo klei mghaih msir mtam, păn kjăp brua\ răng mgang kjăp knông lăn.

“Hmei ruah leh êbeh 50 ]ô phung knua\ druh kahan răng mgang knông lăn hla\m du\m kđông đru nao bi hgu\m ho\ng djăp chi bộ [uôn. Lehana\n jao brua\ kơ di`u đru ]ung ba du\m go\ êsei mnuih [uôn sang. Mơ\ng êpul anei yơh grăp hruê hrăm mb^t ho\ng du\m êpul brua\ Đảng, brua\ sang ]ư\ êa nah gu\, bi kjăp brua\ kđi ]ar, bi kjăp brua\ duh mkra mtru\t hluê ngă du\m hdră brua\ mkăn. Mtô mblang kơ mnuih [uôn sang hdră êlan mơ\ng Đảng, hdră bhiăn knu\k kna. Mơ\ng jih jang brua\ ngă ana\n hla\m du\m thu\n êgao hmei mâo mko\ mjing leh ai tiê hrăm mb^t ho\ng mnuih [uôn sang đru bi răng mgang klei êđăp ênang knông lăn, mjing klei mnuih [uôn sang đăo knang ho\ng Đảng, ho\ng brua\ sang ]ư\ êa, mơ\ng ana\n mnuih [uôn sang hrăm mb^t ho\ng kahan răng mgang knông lăn, lehana\n brua\ sang ]ư\ êa bi răng mgang, lehana\n klei ngă brua\ mb^t knư\ hruê hruê knư\ mâo hyua\ kjăp. Truh kơ wưng anei dưi bi kla\ jih jang djăp mta klei djo\ tuôm ho\ng brua\ răng mgang klei êđăp ênang knông lăn mâo ngă leh ho\ng klei kjăp, hrăm mb^t jih jang mơ\ng brua\ kđi ]ar, bi krăp mnuih [uôn sang bi đru hgu\m mb^t”.

Ktuê knông lăn ]ar Gialai, mâo leh du\m đang tiêu, đang ksu mtah siam. Plua\ ana\n mâo lu đang kphê mtah mda ju\m boh sang pro\ng siam ho\ng tuil hrah. Klei hd^p mda kla\ s^t trei mđao lehana\n hlăk [rư\ [rư\ hlăk truh ho\ng mnuih [uôn sang ti knông lăn./.