VOV4.Êđê - Phung knua\ druh, l^ng kahan tuôm nao hla\m brua\ po\k ktuê êlan phu\n Dưr – Dhu\ng, kdrê] nao ga\n ]ar Daknông amâo dưi wơr ôh klei tu\ yuôm h[uê ênuk mơ\ng hruê 30/10/1960. Ana\n jing wưng ktuê êlan dua kr^ng Dưr – Dhu\ng dưi mko\ mb^t. Truh kơ ara\ anei, kha\ thu\n leh khua, ai tiê awa\t, [ia\dah du\m klei bi m^n, klei hdơr w^t kơ du\m thu\n mlan ana\n a\t dôk hd^p nanao hla\m ai tiê klei m^n mơ\ng phung kahan hđa\p ana\n.

1 hruê krah mlan 5, djiêu knưl bi hdơr Alu\ wa\l knhuah gru h[uê ênuk ala ]ar – anôk mphu\n bi mje\ ba yua êlan Trường Sơn – êlan Hồ Chí Minh ti {on Cây Xoài, wa\l krah Gia Nghĩa, ]ar Dak Nông, [uh phung kahan hđăp hlăk dưm mnga lehana\n ]uh brui mngưi bi hdơr kơ phung [^ng găp khăp h’iêng djiê êbuh leh ti anei hlăm du\m thu\n mlan po\k êlan. Kahan hđăp Lê Trúc Phương, knuă druh đoàn C200 êlâo dih pôih kđông dưi jao bruă duah êlan mko\ ho\ng êlan Dưr – Dhu\ng. Hdơr w^t du\m thu\n mlan sui ho\ng anei 60 thu\n, hlăk `u lehana\n phung [^ng găp hlăm anôk bruă B90 bi tuôm ti anôk h[uê ênuk anei, `u êluh êa ală mta. Lê Trúc Phương yăl dliê, bruă mtrang, po\k, ba yua êlan Trường Sơn hlăm alu\ wa\l lăn Dap kngư hlăk ana\n jing hdră bruă yuôm bhăn êdi, [ia\dah dleh dlan, knap m`ai mơh. Leh Gưl dlông jao bruă, asei mlei `u lehana\n anôk bruă hu^ hyưt êdi, [ia\dah ho\ng ai tiê g^r ktưn kyua kwar Dhu\ng ayo\ng adei, kyua klei ]ang hma\ng hluh lir ala ]ar, găn gao du\m hruê “huă [ơ\ng hlăm ]ư\, p^t hlăm dliê” hlo\ng truh anôk bruă mơ\ng kr^ng Dưr – Dhu\ng bi mlir ba yua êlan yuôm bhăn jing 1 klei bi hdơr amâo mâo dưi wơr ôh: “Leh [uh lehana\n bi tuôm, kâo lehana\n phung [^ng găp ka thâo ôh ana\n, kno\ng thâo digơ\ ti B90, kâo ti C200 êran bi kmiêk hơ\k m’ak, mâo đađa [^ng găp hia dơ\ng. Jih mlam ana\n ]uh pui dram giăm hnoh êa bi yăl dliê jih klei anei truh kơ klei mkăn, kwar Dưr êmuh k`a kơ kwar Dhu\ng, kwar Dhu\ng êmuh k`a kơ kwar Dưr, 2 nah bi yăl dliê jih mlam. Bi bruă gưl dlông jao ngă rue# ênu\m ]ia\ng mơ\ng ana\n bi trông, t^ng dlăng, lo\ dơ\ng mko\ mjing hdră ngă mkra du\m kdrê] êlan ]ia\ng tu\ drông du\m êpul kahan mơ\ng kwar Dưr hriê kơ kwar Dhu\ng”.

Tui duah phung [^ng găp 60 thu\n êlâo dih, Lê Trúc Phương ata\t hmei nao ]ua\ dlăng Lương Văn Ca, jing l^ng kahan hlăm đoàn B90 êlâo dih, hlăk dôk hd^p ti wa\l krah Gia Nghĩa. Ara\ anei, asei mlei Lương Văn Ca êdu awa\t leh, thu\n leh khua ngă kơ `u mâo klei ruă tiê đue# nao kơ kjham. Agha boh phao dôk đuôm hlăm ko\ ngă kơ `u tăp năng hdơr, tăp năng wơr, lu mlan klei ruă bluh đ^ amâo thâo p^t, [ia\dah leh lo\ bi tuôm ho\ng [^ng găp hđăp bi hdơr hruê mtrang êlan êlâo dih hơ\k m’ak yơh, Lương Văn Ca yăl dliê: Êlâo mphu\n bi mje\ ho\ng đoàn C200, đoàn B90 hlăm kdrăn mblah mrâo, anôk anơ\ng mnơ\ng yua ka mâo ôh, yan adiê lăn Dap kngư hlăk ana\n jing yan hjan, êa hnoh đ^ pro\ng lehana\n đoh êtăng. Bruă tă hdră ]ia\ng găn dliê dleh dlan êdi, kyua amâo mâo ôh mnơ\ng yua đru mdul, kno\ng jưh knang kơ klei thâo đui]. Du\m êpul ruă bi ksiêm dlăng siă suôr ho\ng djăp [uôn sang, siă suôr ho\ng mnuih [uôn sang, ]o\ng mprăp mnơ\ng [ơ\ng huă hlăm klei ngă bruă. Dưi mâo he\ klei tu\ jing anei 1 kdrê] kyua mnuih [uôn sang đru mdul kơ mnơ\ng [ơ\ng huă, anôk dôk, krâo ata\t êlan, sơnăn êlan yuôm bhăn mrâo po\k djo\ hdră, êđăp ênang lehana\n hrut [ia\ hruê m’mông:“Jih jang du\m klei dleh dlan, knap m`ai, ]ia\ng dưi mâo klei êđăp ênang hnu\k êngiê hluê si asa\p awa Hồ, amâo hu^ kơ klei săn asei knap m`ai, mb^t ho\ng klei đru hgu\m mơ\ng mnuih [uôn sang djuê [ia\, digơ\ ata\t êlan, đru brei djăp mta mnơ\ng, ai tiê khăp ]ia\ng. Tơdah amâo mâo ôh mnuih [uôn sang si pô thâo b^t he\ êlan, găn dliê, đ^ ]ư\ ]ia\ng lo\ dơ\ng đue# nao”.

Ăt mse\ ho\ng phung [^ng găp pô. Nguyễn Văn Khanh, knuă druh đru nah tuôm ]ar Quảng Đức êlâo dih, ara\ anei jing ]ar Dak Nông yăl dliê: Hlăk ana\n mko\ mjing êpul êya êjai, po\k êlan êjai, iêu la] mnuih [uôn sang mguôp mb^t si be\ ngă ]ia\ng krơ\ng kjăp kdrê] êlan yuôm bhăn, ]ia\ng mơ\ng ana\n kdrê] êlan mdiăng ba mnơ\ng [ơ\ng huă, boh phao, êa drao kơ kwar Dhu\ng dưi găn êrô. Hluê ngă bruă yuôm bhăn ]ia\ng đru brei kơ kwar Dhu\ng ayo\ng adei, phung l^ng kahan găn hgao lu klei dleh dlan, knap m`ai ư\ hra êpa êsei, phung roh tio\ mă, [ia\dah phung knuă druh, l^ng kahan mtrang êlan ăt g^r ktưn găn dliê duah hdră po\k êlan, mko\ mjing anôk anơ\ng cách mạng, [rư\ [rư\ mko\ mjing êlan du\ mdiăng yuôm bhăn mrâo:

“Êbat hlăm kdrê] êlan dleh dlan knap m`ai, jih hruê tuôm ho\ng hlô dliê, kê] [loh, plum ke\. Mlan 9/1960, Trần Văn Thời jing 1 ]ô knuă druh mda thu\n mơ\ng Đoàn B90 găn hnoh êa ]ia\ng tu\ mă klei bi mje\ ho\ng hang nah dih sơnăn êa puh mđung săn asei. Mơ\ng ana\n ]ia\ng phung anak ]ô [uh klă gru mnga] anei jing klei knap m`ai mơ\ng ama aê nao êlâo, ai tiê mơ\ng Đảng, mơ\ng awa Hồ, mnuih [uôn sang drei mko\ mjing, sơnăn drei g^r kriê pioh yơh”.

Klei bi hdơr srăng amâo mâo lui] ram, klei săn asei mơ\ng phung l^ng kahan po\k êlan Trường Sơn ăt mse\ mơh phung l^ng kahan ngă bruă mtrang êlan yuôm bhăn Dưr Dhu\ng hlăk ana\n jing leh klei yăl dliê. Thu\n mlan đue# nao, [ia\dah h[uê ênuk kdrăm k’ah, klei tu\ dưi yuôm bhăn mơ\ng kdrê] êlan Trường Sơn – Êlan Hồ Chí Minh, kơ hruê ba yua kdrê] êlan yuôm bhăn lă lar jing klei bi knăl mơ\ng ai ktang, ai tiê hgu\m mguôp, klei thâo, ai tiê jho\ng ktang “triêk Trường Sơn mtlaih ala ]ar”. Hruê anei, êlan Trường Sơn – Êlan Hồ Chí Minh mko\ mlir du\m ]ar lăn Dap kngư ho\ng kr^ng Ngo\ kwar Dhu\ng, hlăk mjing ai hd^p mrâo kơ kr^ng lăn Dap kngư jho\ng ktang./.

Du\m hruê krah mlan 5 h[uê ênuk, Klei k[^n trông gưl ala ]ar Êlan Trường Sơn – Êlan Hồ Chí Minh bi êdah kơ klei m^n hluh lir la\n ]ar mâo mko\ mjing leh ti ]ar Daknông, sa blư\ dơ\ng m`a\ kla\: Ktuê êlan mjua\t mgô kơ klei m^n jho\ng ktang, klei jho\ng kmla\n, klei thâo mơ\ng jih jang djuê ana đru leh kơ kwar Dhu\ng dưi mtlaih êngiê, hluh lir la\n ]ar. }ia\ng kơ drei thâo sa\ng kla\ h^n kơ klei tu\ yuôm h[uê ênuk mơ\ng ktuê êlan anei leh 60 thu\n mtlaih êngiê, hmei mâo klei bi blu\ hra\m ho\ng Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, K’ia\ng khua knơ\ng brua\ kđi ]ar l^ng kahan yang [uôn Việt Nam.

-Ơ Thượng tướng, Ya ngă hlăm wưng bi hdơr 60 thu\n Êlan Trường Sơn, Êlan Hồ Chí Minh, drei ruah he\ ]ar Daknông jing anôk mko\ mjing klei Trông ]hai gưl ala ]ar Êlan Trường Sơn – Êlan Hồ Chí Minh?

Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa: Bi hdơr 60 thu\n po\k êlan Trường Sơn, Êlan Hồ Chí Minh, snăn hluê ho\ng klei Êpul kia\ kriê brua\ Đảng Gưl dlông, du\m phu\n dhar brua\, mâo klei kia\ kriê mơ\ng Êpul brua\ kia\ kriê klei hâo hưn Gưl dlông, lehana\n klei bi mguôp kjăp plah wah Phu\n brua\ l^ng kahan, boh nik jing mơ\ng Tổng cục brua\ kđi ]ar l^ng kahan yang [uôn Việt Nam, lehana\n djăp phu\n dhar brua\ lehana\n alu\ wa\l, boh nik du\m ]ar mâo êlan Hồ Chí Minh găn nao mko\ mjing sơăi djăp brua\ pioh bi hdơr kơ klei yuôm bhăn anei. Snăn hlăm klei trông ]hai gưl ala ]ar, êlan Hồ Chí Minh, klei bi knăl kơ ai tiê drei êpa hmao klei êngiê, klei hluh lir ala ]ar. Dlăng kluôm kơ klei ruah ]ar Daknông, kyuadah anei jing anôk dôk hla\m hdră êlan phu\n, lehana\n jing anôk mko\ plah wah lăn Dap kngư, kwar Dưr hriê kơ Lăn Dap Kngư, lehana\n Dhu\ng Lăn Dap Kngư, lehana\n Ngo\ kwar Dhu\ng, lehana\n kr^ng Dap mnai krông Cửu Long. Hla\m ênuk bi blah Daknông ăt jing anôk mâo klei bi mguôp kjăp mơ\ng du\m kdrăn mblah ho\ng Lao, lehana\n Campuchia. Boh nik, leh hluê ngă klei Đảng kia\ kriê, boh nik brua\ Đảng kahan Gưl dlông snăn êpul kahan mb^t ho\ng kwar Dưr po\k êlan Hồ Chí Minh hriê kơ kwar Dhu\ng, lehana\n kwar Dhu\ng hro\ng ruah êpul knua\ druh lo\ dơ\ng bi hluh êlan ]ia\ng mko\ ho\ng êlan Hồ Chí Minh, snăn dưi la] anôk bi kuh h[uê ênuk jing djo\ ti ]ar Daknông, anei yơh jing klei yuôm bhăn êdi mâo Êpul kia\ kriê brua\ hâo hưm gưl dlông, phu\n brua\ l^ng kahan, lehana\n brua\ Đảng ]ar Daknông ruah leh, lehana\n hgu\m mko\ mjing klei bi trông yuôm bhăn anei.

-Snăn Ơ Thượng thướng, klei trông ]hai anei ya mta brua\ phu\n mâo bi mnga] leh?

Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa: Dưi la] hlăm djăp brua\ ngă, jih jang klei yuôm bhăn mơ\ng Đảng, boh nik Êpul kia\ kriê jing yuôm bhăn êdi. Lu blư\ leh drei mko\ mjing djăp brua\ bi hdơr hruê knhuah gru kahan Trương Sơn, [ia\dah thu\n anei bi hdơr 60 thu\n, ]ia\ng lo\ sa blư\ dơ\ng drei bi kla\ hdră êlan klei đảng kia\ kriê jing djo\, boh nik hdră êlan kơ klei bi blah, hrăm mb^t ho\ng mnuih [uôn sang bi blah, ho\ng mnê] blah wang, lehana\n klei mko\ mjing êpul l^ng kahan. Hlăm ana\n êdah h^n êdi jing mđ^ ai tiê, lehana\n klei thâo khăp kơ lăn ]ar mơ\ng l^ng kahan lehana\n mnuih [uôn sang drei. Snăn klei trông ]hai Êlan Hồ Chí Minh dưi yap jing klei êpa mhao kơ klei hnu\k êngiê, klei êpa mhao kơ klei hluh lir, klei êpa mhao kơ klei êđăp ênang, bi êdah leh hlăm sa ai tiê klei jho\ng ktang kyua klei kru\ kdơ\ng khăp ]ia\ng kơ lăn ]ar hlăm l^ng kahan lehana\n mnuih [uôn sang drei mâo bi knăl leh mơ\ng klei tu\ jing mơ\ng êlan Hồ Chí Minh hlăm dăl 16 thu\n klei bi blah kdơ\ng ho\ng Mi mtlaih ala.

-Dah snăn, mơ\ng klei trông ]hai anei ya mta jing klei yuôm bhăn ho\ng lăn ]ar, ho\ng djuê ana boh nik hlăm ênuk mlih mrâo ara\ anei?

Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa: Drei srăng lo\ dơ\ng ngă bi mnga] h^n klei Đảng kia\ kriê, ngă bi mnga] h^n kơ hdră mnê] mko\ mjing êpul l^ng kahan, boh nik dưn yua jih mnê] blah wang mơ\ng mnuih [uôn sang, dưn yua kơ ênuk mlih mrâo. Ho\ng êlan Hồ Chí Minh snăn drei srăng [uh ana\n jing sa hdră êlan djo\ êdi, pioh kơ drei du\ ba mnơ\ng, lehana\n l^ng kahan nao hlăm klei bi blah ti kwar Dhu\ng, mjing leh sa gưl mrâo, ai mrâo ]ia\ng kơ drei dưi hlăm klei mblah Mi mtlaih ala bo\ ho\ng klei ktang ph^t, knap m`ai, [ia\dah bo\ ho\ng klei k’drăm k’ah mơ\ng djuê ana drei. Mơ\ng klei trông ]hai anei, lo\ dơ\ng mđ^ h^n knhuah gru mơ\ng aê ama pô êlâo, ]ia\ng kơ drei lo\ ]uê hlăm brua\ ru\ mdơ\ng, lehana\n răng mgang lăn ]ar hlăm ai tiê jih jang mnuih [uôn sang hrăm mb^t hlăm ênuk mrâo mrang ara\ anei.

-La] jăk kơ Thượng tướng lu!