VOV4.Êđê – Hlăm Kna\m m’ak Kphê {uôn Ama Thuột tal 7 thu\n 2019, ]ar Dak Lak mko\ mjing leh klei bi K[^n duh bi liê Dak Lak thu\n 2019 mâo klei g^t gai mơ\ng k’iăng khua Knu\k kna Trương Hoà Bình. Ho\ng hdră k`ăm mđ^ ktang klei jak iêu phu\n prăk duh bi liê, po\k phai mta bruă, alu\ wa\l lehana\n hdră duh bi liê, mđing dlăng kơ du\m sang ]ơ mnia mâo lu klei găl lehana\n du\m êpul bruă duh mkra pro\ng, Dak Lak [ua\n rơ\ng srăng k[^n jih ai tiê kơ bruă duh bi liê nah gu\, mkra mlih du\m hdră êlan jak iêu duh bi liê mđ^ kyar mơ\ng alu\ wa\l.

Daklak mâo lu klei găl snăk hlăm brua\ mđ^ kyar, ana\n jing klei hlăk hlê êdah êjai mơ\ng klei mlih mrâo, lehana\n mđ^ kyar hlăm ]ar. Du\m boh tu\ dưn brua\ duh mkra ala [uôn mâo bi kla\ leh klei ana\n. Kha\dah GDP kah knar kơ grăp ]ô mnuih thu\n 2018 hlăm kr^ng lăn kphê kno\ng êbeh 40 êklăk prăk, jing kgu\ h^n mka\ ho\ng hnơ\ng kah knar 58 êklăk 500 êbâo prăk mơ\ng kluôm ala. Jing amâo mâo djo\ ho\ng klei drei ]ia\ng ôh, lehana\n yap jing ka mâo klei đ^ kyar mơh.

K’ia\ng nai pro\ng, nai pr^n Trần Đình Thiên, pô dôk hlăm êpul kăp k]e\ brua\ mơ\ng khua knu\k kna, jing khua kia\ kriê anôk brua\ ksiêm duah kơ klei duh mkra Việt Nam la], klei duh bi liê ti Daklak, bi dưn yua jih klei găl mâo mse\ si mđ^ kyar brua lo\ hma pla mjing, brua\ bi êran pui kmla\ ho\ng pil yang hruê, lehana\n ai ng^n, brua\ mkra mjing boh mnga mnơ\ng pla mjing, brua\ hiu ]hưn ênguê, k’ai\ng nai pro\ng, nai pr^n [uh kleio găl pro\ng êdi kr^ng Lăn Dap kngư anei, lehana\n Daklak amâo mâo dưi ôh kno\ng hjăn pô mđ^ kyar brua\ lo\ hma, brua\ hiu ]hưn ênguê, [ia\dah ]ia\ng snăk mâo klei ruh mgaih kơ klei bhiăn hdră êlan:

“La] kơ klei mđ^ kyar ti {uôn Ama Thuôt jing amâo mâo djo\ hjăn kơ brua\ ti Daklak ôh, [ia\dah jing brua\ kơ kluôm ala, kơ kr^ng wa\l snăn bi mâo klei bhiăn hdră êlan jăk, bi tơdah lui hjăn Daklak amâo mâo dưi ngă sa mta ôh. Kâo la] ]ia\ng mđ^ kyar kơ jih jang djăp alu\ wa\l, snăn bi mâo klei ruh mgaih mơ\ng Hà Nội amâo mâo djo\ kno\ng ti alu\ wa\l. Kyuana\n, ]ang hmăng kơ gưl dlông ruh mgiah jih klei bhiăn amâo mâo jăk ]ia\ng kơ djăp alu\ wa\l mâo klei găl mđ^ kyar h^n”.

Hlak mblang bi nik hla\m brua\ lo\ hma, nai pr^n Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Khua knơ\ng brua\ ksiêm duah kơ hdră êlan mđ^ kyar brua\ lo\ hma, kr^ng [uôn sang la], ]ar Daklak mâo leh du\m hdră êlan đ^ kyar jăk, mâo mse\ si kphê, tiêu, boh kroh mjing leh kr^ng mdê mdê. }ar ăt bi kla\ hdră hgu\m hlăm lu mta, ba w^t klei tu\ dưn h^n. {ia\dah brua\ ta\ êlan du\m mta mnơ\ng pô mâo phu\n ăt adôk tuôm ho\ng lu klei dleh dlan hlăm brua\ mnia mblei. Du\m mnơ\ng pla phu\n mse\ si kphê, tiêu, ksu, k`u\l… ăt adôk tui tio\ ho\ng klei bi mnia mblei, pla mjing mtu\k mtu\l amâo mâo hdră êlan ta\ ]ua\ kla\ mnga] ôh, kyuana\n yơh ênưih kreh tuôm ho\ng klei êbeh boh mnga mâo, amâo lo\ thâo b^t anôk ]h^. Êjai ana\n, brua\ dliê kyâo jing brua\ mâo lu klei găl mơh [ia\dah ka mâo klei duh bi liê djo\ hdră ôh. Mko\ mjing brua\ duh mkra pla mjing adôk hliê hluôt, klei ba yua hdră êlan kreh knhâo adôk awa\t êdu. Kdrăp duh kơ brua\ lo\ hma adôk k[ah, hdră êlan đru kơ brua\ lo\ hma adôk mâo lu klei ka thâo bi djo\. }ia\ng mghaih msir du\m klei amâo mâo djo\ ana\n, Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, khua knơ\ng brua\ ksiêm duah kơ hdră êlan mđ^ kyar brua\ lo\ hma kr^ng [uôn sang la], knang kơ du\m go\ êsei hliê hluôt snăn, brua\ lo\ hma Daklak ara\ anei ăt adôk hlăm klei amâo mâo hơ^t: (B)

“}ia\ng mko\ mjing jih jang hdră ngă brua\ mđrăm hlăm sa hnơ\ng, kâo m^n brua\ tal êlâo, jing bluh đ^ pral kơ klei duh mkra hgu\m, yap anei jing knơ\ng hlăm brua\ mlih mrâo, mko\ mjing klei duh mkra pla mjing bi mâo mnơ\ng ]h^ mnia ho\ng ênoh pro\ng, mguôp ho\ng ênoh yuôm brua\ lo\ hma. Ara\ anei ti Lăn Dap Kngư ênoh ]h^ lăn jing yuôm, snăn ho\ng du\m go\ êsei ngă lo\ hma dleh dưi tloh blei, ]ia\ng dưi mâo đang hma pro\ng. Kyuana\n kno\ng ho\ng hdră êlan kơ klei duh mkra hgu\m dưi mko\ mjing bi mâo ênoh mnơ\ng dhơ\ng mơ\ng brua\ lo\ hma lu h^n. Tal dua, jing iêu jak klei duh bi liê mpơ\ng phung duh mkra, boh nik hlăm du\m brua\ mkra mjing boh mnga brua\ lo\ hma dliê kmrơ\ng, mnơ\ng hlăm êa, lehana\n ]h^ mnia ho\ng ala ta] êngao”.

Nao ti anôk bi k[^n, k’ia\ng khua knu\k kna Trương Hoà Bình bi myuôm klei g^r mơ\ng brua\ Đảng, brua\ sang ]ư\ êa lehana\n mnuih [uôn sang ]ar Daklak hlăm klei mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn, klei hur har mơ\ng phung duh mkra hlăm brua\ hlak mblang kơ klei hgu\m brua\ duh mkra mơ\ng ]ar Daklak lehana\n akâo kơ hdră ngă brua\, mđ^ h^n klei duh bi liê. K’ia\ng khua knu\k kna la] ho\ng êpul ngă brua\ hlăk bluh đ^ mơ\ng êpul mda asei, lehana\n mâo hjiê dhar kreh pro\ng, lăn mnga êa siam, mâo êlan klông jăk găl, snăn klei găl kơ klei mđ^ kyar ti Daklak srăng ga\l ênưih h^n. Klei Daklak ]ia\ng dưi mđ^ kyar dưn yua jih klei găl anei, hgao he\ jih klei lông dlăng, k’ia\ng khua knu\k kna m`a\, boh phu\n ăt jing klei g^r mơ\ng brua\ Đảng, brua\ sang ]ư\ êa ]ar, mse\ si lo\ dơ\ng mđ^ mlih anôk duh mkra mnia mblei, , mđing kơ klei tui duah nanao klei m^n knhăk, mtru\t mđ^ klei ru\ mjing brua\ knua\. T^ng kơ gưl dlông, knu\k kna ăt srăng hrăm mb^t ho\ng du\m phu\n dhar brua\ ]ia\ng mjing djăp klei găl:

“Knu\k kna srăng g^t gai djăp phu\n dhar brua\ bi leh jih klei bhiăn, hdră êlan ngă brua\, ]ia\ng bi mlih klei duh bi liê kơ brua\ duh mkra, mjing djăp klei găl kơ phung duh mkra, lehana\n mnuih [uôn sang mđ^ kyar brua\ knua\. Mta\ kơ du\m phu\n dhar brua\ ngă brua\ jih ai tiê h^n mkra mjing djăp klei bhiăn jăk ba klei găl ênưih kơ phung duh bi liê hriê ngă brua\ ho\ng ]ar Daklak mđ^ mlih bi djo\ hdră êlan ngă brua\, đăm lui le\ hlăm klei kbia\ hriê lu prăk tăk amâo mâo djo\, ngă dleh kpăk kơ puhng duh bi liê, lehana\n mbha jih hnơ\ng kơ alu\ wa\l nah gu\ đru kơ ]ar Daklak bluh đ^ ho\ng klei kjăp”.

Ti anôk bi k[^n tal anei ]ar Daklak mkăp leh hra\ mơar tu\ yap klei duh bi liê kơ 40 hdră brua\, ho\ng ênoh prăk hlăm hra\ mơar êbeh 71 êbâo êklai prăk. Hlăm ana\n, du\m hdră brua\ kơ brua\ bi êran pui kmla\ ho\ng pil yang hruê, ho\ng ai ang^n, brua\ lo\ hma, brua\ sang hra\ mơar, lehana\n brua\ mdrao mgu\n jing pro\ng h^n. }ar ăt lo\ dơ\ng iêu jak klei duh bi liê ru\ mdơ\ng sang mkra mjing boh mnga brua\ lo\ hma, du\m sang mkra mjing kdrăp ngă brua\ kơ lo\ hma, mkra mjing mnơ\ng [ơ\ng kơ mnơ\ng rông, hdră brua\ ru\ mkra alu\ wa\l tuh tia, lehana\n djăp hdră brua\ klei kơ sang dôk, alu\ wa\l hiu ]hưn dhing lăn mnga êa mơak.

Y-Khem pô ]ih hlo\ng răk