VOV4.Êđê - Hnơ\ng kphê ba ]h^ kơ ala ta] êngao mơ\ng Việt Nam ara\ anei dôk mrô 2 dlông ro\ng la\n. Kphê ba ]h^ lu jing ka mkra mjing kyua ana\n ênoh ]h^ amâo yuôm ôh. Ti Kna\m m’ak Kphê {uôn Ama Thuột tal 7 thu\n 2017 thu\n 2019 ana\p truh, êngao kơ klei hâo mdah Ana\n kna\l Kphê {uôn Ama Thuột, mtru\t mđ^ hdra\ duh bi liê, hâo hưn kơ brua\ hiu ]hưn ênguê, Anôk mko\ mjing Kna\m m’ak Kphê {uôn Ama Thuột lo\ mtru\t mjhar Klei bi lông “Kphê jăk Việt Nam thu\n 2019” k`a\m hâo mdah mnơ\ng dhơ\ng mơ\ng Kphê mơ\ng ana\n lo\ mđ^ h^n ênoh yuôm mơ\ng Kphê Việt Nam.

-Akâo kơ ih mblang brei si klei yuôm bhăn mơ\ng klei bi lông “kphê jăk Việt Nam 2019”?

Trịnh Đức Minh: Klei bi lông “kphê jăk Việt Nam 2019” mko\ mjing hlăm knăm kphê {uôn Ama Thuôt jing brua\ tal êlâo mâo mko\ mjing ti Việt Nam. Êlâo h^n jing ]ia\ng thâo [uh, lehana\n mpu\ mni kơ phung mkra mjing kphê, ho\ng du\m anôk duh mkra pla mjing kphê jăk. Tal dua, mâo klei bi mguôp hlăm brua\ duh mkr amnia mblei plah wah mnuih pla mjing ho\ng mnuih mâo klei ]ia\ng blei kphê jăk, du\m boh sang đeg kwa\ kphê mâo klei ]ia\ng blei kphê jăk. Tal 3, jing ai mtru\t kơ phung pla kphê ktuh êyuh ai tiê dlăng kriê wiê ênăk kphê bi jăk h^n mâo boh kphê jăk. Tal 4, mjing anôk mnia mblei, mjing klei duh mkra mơ\ng phu\n hlo\ng kơ êdu\k amâo mâo djo\ kno\ng mâo ]h^ mnia hlăm ala ]ar [ia\dah lo\ kpưn nao truh hlăm ala ta] êngao.

-Boh s^t [uh ara\ anei anôk mnia mblei kơ kphê jăk ka đ^ lar ôh, ya ngă drei lo\ ruah kphê jăk ]ia\ng mko\ mjing klei bi lông?

Trinh Đức Minh: Dhar brua\ kphê drei mđ^ kyar leh hlăm lu thu\n êgao, lehana\n drei hlăk dưn yua jih klei găl hlăm brua\ mnia mblei mdê mdê. Mơ\ng kphê pioh ]h^ mnia aguah tlam, hlo\ng truh kơ mđ^ kyar kphê kjăp, hlo\ng truh kơ brua\ mâo ana\n knăl anôk ala kla\ mnga] ho\ng du\m anôk mnia mblei, dơ\ng nao hla\m klei h’^t, dleh duah du\m klei tu\ dưn h^n. Adôk sa kdrê] drei ka dưi yua, [ia\dah ana\n jing sa hdră êlan mrâo mơ\ng tar ro\ng lăn, kha\dah hnơ\ng kdrê] êtuh anôk kơ `u kno\ng mil 2 – 3% đu], [ia\dah klei tu\ dưn mơ\ng `u jing pro\ng snăk. Tơl truh kơ ara\ anei Việt Nam drei mâo mko\ mjing leh anôk kơ kphê jăk pô. Kơ brua\ duh mkra pla mjing mâo leh du\m đang war, êpul êya k]ưm dơ\ng duh m^n kơ brua\ anei. Kơ mnuih ngă brua\, lehana\n anôk ngă brua\ drei mâo mjua\t bi hriăm phung thâo leh kphê jăk knar ho\ng ala ta] êngao. Ana\n yơh jing djăp klei dưi kơ pô dơ\ng dưn yua mko\ mkra brua\ kphê jăk pô.

-Dưi la] mơ\ng đưm drei ]ang hma\ng mơ\ng klei bi lông anei srăng po\k mlar anôk bi ]h^ mnia kphê jăk hơ^t nanao mgi dih, [ia\dah ăt mâo mơh klei dôk hyưt hu^dah truh he\ hlăm sa wưng djăp anôk bi mâo sơăi kphê jăk. Snăn si srăng jing hla\m klei bi mnia mblei ana\n?

Trịnh Đức Minh: Drei amâo srăng p^t wơr ôh kno\ng hlăm sa mta mnơ\ng jăk drei mâo, mn^ anei drei dưn yua leh klei mnia mblei ho\ng ana\n kphê aguah tlam đu], ngă brua\ mđ^ kyar kphê ho\ng klei kjăp, ara\ anei drei nao hlăm brua\ mđ^ mjing kphê jăk drei pô jing brua\ drei lo\ dơ\ng ngă. Duah djăp hdră ]ia\ng mđ^ klei tu\ dưn kphê Việt Nam. Klei yuôm bhăn h^n jing brei hdơr kphê jăk pô mâo leh klei hing ang ho\ng tar ro\ng lăn. Ara\ng thâo kơ kphê Việt Nam drei mâo hnơ\ng jăk êdi, yap jing kphê mâo ma\ hjăn ti Việt Nam drei mnâo mna`. Snăn drei ]h^ wa\t mta kphê jăk anei, lehana\n ]h^ wa\t kphê mse\ si aguah tlam drei kreh ]h^ leh ho\ng ênoh êlưih.

-Klei bi lông anei ya mta klei srăng [ua\n kơ brua\ mđ^ kyar kphê Daklak hlăm ana\n jing kơ kluôm ala drei?

Trịnh Đức Minh: Mnuih pla mjing kphê ti Việt Nam jih ai tiê ngă brua\, tui tio\ hla\m brua\ bi mnia mblei. Di`u hlăk duah djăp êlan hlăm brua\ pla mjing kphê jăk, ]o\ng tui duah anôk mnia mblei boh mnga, lehana\n truh kơ ara\ anei ênoh ana\n lu leh snăn kâo đăo klei mđ^ kyar kphê jăk mơ\ng Việt Nam pô knư\ hruê knư\ srăng pro\ng ktang, lehana\n duah anôk mnia mblei mrâo đru kơ phung duh mkra pla mjing kphê drei knư\ hruê knư\ mđ^ kyar ho\ng lu hdră êlan.

-La] jăk kơ ih lu!