VOV4.Êđê - Hlăm wưng êgao, klei bi rai dliê, dŭ mdiăng mnơ̆ng dhơ̆ng hlăm dliê soh hdră bhiăn dôk mâo dleh dưi ksiêm dlăng ti 2 čar Kon Tum lehanăn Gia Lai. Dŭm pluh ha dliê ti kdriêk knông lăn Ia H’Drai, čar Kon Tum mâo arăng bi rai jih čiăng mă lăn pla mjing ƀiădah ka mâo pô dliê tŭ đua klam ôh kơ klei anei. Bi ti kdriêk krĭng taih kbưi Kbang, čar Gia Lai snăn dŭm ƀĕ ana kyâo săm đrao prŏng sui thŭn, yuôm hin arăng bi rai jih čiăng mă kyâo. Knŏng hlăm wưng bhiâo, êpul djŏ tuôm ƀuh leh hlăm brô 50 m3 kyâo yuôm hin dưi mdiăng kbiă mơ̆ng wăl dliê.

Ti wăl dliê 726, ti să knông lăn Ia Dal, kdriêk Ia H’Drai, čar Kon Tum mâo 17 ha dliê arăng koh druôm čiăng mă lăn pla mjing. Hlăm wăl diê anei ana kyâo dliê arăng koh amâo hơưi ôh. Gru arăng koh druôm kyâo brei ƀuh ana kyâo prŏng, mâo ênoh arăng krêč kdrêč hgăl, triêk bi pŏk klŏ dŭ mdiăng kơ anôk mkăn. Hlăm kdrêč prŏng ênhă 17 ha anei, mnuih ƀuôn sang pla hbei ƀlang leh anăn kñŭl. Nguyễn Quốc Tuấn, Khua kriê dlăng dliê kmrơ̆ng kdriêk Ia H’Drai bi mklă, ênhă 17 ha anei hlăm Knơ̆ng bruă Ksu Sa Thâỳ kriê dlăng:“Hluê si ênoh ksiêm yap dliê thŭn 2014 leh anăn dliê hlăm thŭn 2020 snăn ênhă 17 ha anei hlăm Knơ̆ng bruă ksu Sa Thầy kriê dlăng bi mlih pla ana ksu.”

Snăn hluê si bruă sang čư̆ êa leh anăn bruă djŏ tuôm kdriêk Ia H’Drai snăn 17 ha anei hlăm ênhă 6000 ha Knơ̆ng bruă Ksu Sa Thầy mưn, mđrĭng hŏng bruă dliê dưi bi mlih, koh druôm kyâo êlâo kơ jao lăn kơ anôk bruă duh mkra. Anei ăt jing tur knơ̆ng čiăng kơ bruă sang čư̆ êa să Ia Dal, Knơ̆ng bruă dliê kmrơ̆ng leh anăn Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa kdriêk Ia Hdrai bi mklă 17 ha arăng bi rai amâo djŏ dliê ôh. Khădah, Đỗ Thanh Nam, Khua Knơ̆ng bruă bi mklă, lăn amâo djŏ jing Knơ̆ng bruă kriê dlăng ôh:“Ênhă 17 ha anei jing ênhă êngao Knơ̆ng bruă kriê dlăng, jing amâo djŏ ênhă mơ̆ng knơ̆ng bruă ôh. Klă sĭt snăn yơh, jing čhuai. Ênhă anei amâo djŏ ênhă Knơ̆ng bruă kriê dlăng ôh. Bi mklă snăn”.

Bruă 17 ha dliê ti să Ia Dal, kdriêk Ia Hdrai, čar Kon Tum arăng bi rai mă lăn pla mjing lŏ hma mâo Khua dlăng bruă Đảng čar Kon Tum Dương Văn Trang gĭt gai bi mklă mơ̆ng akŏ thŭn 6. Ƀiădah giăm 1 mlan êgao leh, klei hâo hưn mơ̆ng anôk bruă djŏ tuôm ăt mdêč mdar leh anăn ka klă mngač ôh.

Bi ti kdriêk Kbang, čar Gia Lai êpul bruă djŏ tuôm mrâo thâo ƀuh hlăm brô 50 met 3 kyâo yuôm arăng bi rai leh anăn dŭ mdiăng kbiă dliê. Ti wăl dliê 25, kdrêč Knơ̆ng bruă dliê kmrơ̆ng Đăk Roong, mâo lu ana săm đrao leh anăn ana hngô dlông dŭm pluh m, boh prŏng mơ̆ng 80 truh 1 met mkrah arăng koh druôm. Ară anei knŏng dôk dŭm phŭn kyâo mâo lu ƀhơ̆k kyâo, pŏk mdhă leh anăn adhan êduk. Kyâo mâo ênoh yuôm dưi ba mđuê̆ leh mơ̆ng dliê. Dŭm phŭn ana mrâo, ana hđăp brei ƀuh, bruă bi rai dliê soh hŏng hdră bhiăn tinei mâo hlăm wưng sui. Nguyễn Minh Sự, Khua knơ̆ng bruă dliê kmrơ̆ng Đăk Roong, kdriêk Kbang mblang: “Boh klei ară anei, mnuih ƀuôn sang alŭ wăl mâo klei čiăng ngă sang dôk leh anăn sang roong; mâo mnuih djiê hlăm ƀuôn, diñu ăt nao hlăm dliê triêk kyâo. Mnuih ƀuôn sang tinei amâo yua ôh ana krô ngă bông, ƀiădah yua ana mtah. Mâo đa đa bi mjhua bruă anei koh druôm, čhĭ mnia. Dleh dlan snăk hlăm bruă răng mgang dliê.”

Amâo djŏ knŏng bi rai dliê kjham, bruă dŭ mdiăng leh anăn ba yua kyâo dliê soh hŏng hdră bhiăn ti kdriêk Kbang, čar Gia Lai ăt mâo nanao. Mrâo êgao, ti să Đăk Smar, êpul bruă djŏ tuôm kdriêk Kbang ƀuh leh êdeh ô tô BKS 81C-177.40 mdiăng 21,3 m3 kyâo, mâo 15 phŭn, ana săm đrao hgăl, triêk klŭm hŏng ƀaih bi hgăm.

Kñăm bi mklă phŭn agha kyâo, anôk bruă duh mkra êngao knŭk kna Giao Trang (mơ̆ng Hồ Ngọc Giao, dôk ti wăl krah Kbang, kdriêk Kbang ngă khua) hưn mdah hră mơar lač snei, kyâo anei blei mơ̆ng sa anôk bruă mnia blei ti Thanh Khê, Đà Nẵng mơ̆ng mlan 2/2015. Khădah Trương Thanh Hà, Khua anôk bruă dliê kmrơ̆ng kdriêk Kbang brei thâo, hră mơar leh anăn kyâo amâo djŏ tuôm ôh, leh anăn kyâo anei jing kyâo mă soh hdră bhiăn. “Kbang jing kdriêk mâo ênhă dliê prŏng, lu dliê mâo hnơ̆ng kyâo prŏng, anăn jing klei găl kơ phung hiu tlĕ kyâo. Klei mĭn mơ̆ng Knơ̆ng bruă dliê kmrơ̆ng Kbang jing klei bi hgŭm hŏng anôk bruă ksiêm dlăng, pô dliê, bruă sang čư̆ êa alŭ wăl čiăng bi mklă phung hiu mă kyâo, hiu tlĕ mă kyâo soh hŏng hdră bhiăn, gĭr msir mgaih djŏ hdră bhiăn, boh nik, tơdah mâo klei bi kčŭt, snăn hmei mâo klei akâo phat mkra brei mnuih ƀuôn sang dlăng čiăng bi hmô kơ phung mkăn.”

Hluê si Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa kdriêk K’Bang, čar Gia Lai, 6 mlan êgao, phung ngă bruă djŏ tuôm ti alŭ wăl ƀuh 40 klei ngă soh hŏng hdră bhiăn răng mgang dliê, êbeh mkrah wah hlăm anăn jing hiu mă kyâo soh hŏng hdră bhiăn. Nguyễn Văn Dũng, Khua Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa kdriêk brei thâo, alŭ wăl pŏk ngă leh lu hdră msir kriê dlăng, răng mgang dliê, ƀiădah boh tŭ dưn ka lu. Kdriêk ăt čih yap leh dŭm klei akâo mnuih ƀuôn sang, lač kơ boh klei knuă druh răng mgang dliê đru kơ phung tlĕ mă kyâo leh anăn dôk bi mklă: “Ka klă nik ôh mâo đru mơ̆ng phung knuă druh răng mgang dliê amâodah hơaĭ, ƀiădah tinei mâo klei bi knăl phưi tha kriê dlăng mnơ̆ng hlăm dliê ti alŭ wăl. Hŏng hdră pô djă akŏ ti alŭ wăl, hmei gĭr gĭt gai msir mgaih phung knuă druh leh anăn hiu mă kyâo hlăm dliê, dŭ mdiăng kyâo soh hŏng hdră bhiăn. Leh anăn brei anôk bruă hmao ksiêm dlăng kčŭt klei ngă soh dưi ba kơ anôk bruă ksiêm dlăng.”

Leh ƀuh êdeh mdiăng kyâo hŏng dŭm hră mơar đing ngă mgưt, dŭm êpul bruă djŏ tuôm kdriêk Kbang, Gia Lai ƀuh dliê arăng bi rai, lu ana kyâo arăng koh druôm. Ênoh kyâo arăng bi rai ti dŭm gưl ksiêm dlăng mrâo êgao jing êbeh 50 m3.