Dưi lŏ dlăng ưĭt dŭm klei čih hluê êlan link anei: https://vov4.vov.gov.vn/Ede/chuyen-muc/lan-dap-kngu-hng-klei-rng-rang-lui-dlie-mbt-hng-klei-hu-lui-phung-knua-druhdlie-c151-379351.aspx

VOV4.Êđê - Msĕ si klei hmei hưn mthâo leh hlăm hdră mđung êlâo, dliê Lăn dap kngư hlăk lehanăn dôk bi rai kjham êdi, lu pô dliê amâo lŏ thâo bĭt mjing hlăk dliê luič rai jih. Dliê rai kbiă hriê mơ̆ng mnuih ƀuôn sang, mơ̆ng anôk bruă duh mkra ară anei lŏ hmao ƀuh lu phung knuă druh ăt bi rai dliê, ksĭng mmiă lăn dliê, đru kơ phung bi rai dliê. Kjham hĭn, hlăk bruă răng mgang dliê dôk tuôm hŏng lu klei dleh dlan, hdră duh bi liê kơ bruă dliê kmrơ̆ng ƀiă, snăn lŏ bluh mâo klei tlĕ ƀơ̆ng, ngă kơ boh klei hĭn mơh lŏ kjham hĭn. Lŏ dơ̆ng dŭm klei čih “Klei huĭ hyưt luič dliê mâo mbĭt hŏng klei huĭ hyưt srăng luič phung knuă druh mă bruă”, hlăm hdră hruê anei, hmei lŏ hưn mthâo klei čih tal 2 akŏ hưn răng boh klei “Ƀơ̆ng dliê”.

Giăm 100 ha dliê hlăm kdrêč dliê Knơ̆ng bruă Đỉnh Nghệ, să Quảng Sơn, kdriêk Dak Glong, čar Dak Nông, leh êbeh 10 thŭn dưi jao, ară anei amâo lŏ mâo dliê. Adôk hlăm bruă anei jing dŭm klei bi mmiă amâo mâo mjưh ruê̆ plah wah mnuih ƀuôn sang tuôm mnia blei lăn dliê hŏng anôk bruă duh mkra. Sa čô mnuih ƀuôn sang hlăm krĭng hdră ngă bruă lŏ yăl dliê klei dleh dlan pô kyua blei lăn leh anăn bi mmiă hŏng anôk bruă mnia blei."Dŭm wăl lăn Knơ̆ng bruă amâo dưi lŏ djă pioh snăn ba čhĭ. Gŏ sang kâo blei mơ̆ng Knơ̆ng bruă Đỉnh Nghệ mơ̆ng thŭn 2013 truh ară anei. Truh thŭn 2015 snăn knơ̆ng bruă hđăp lŏ čhĭ kơ Khanh, khua anôk bruă mrâo.  Mơ̆ng thŭn 2015 truh ară anei, Khanh mâo leh klei bi mmiă lu snăk hŏng phung blei lăn msĕ si kâo.

Hdră bruă mơ̆ng Knơ̆ng bruă Đỉnh Nghệ knŏng jing sa hlăm ênoh dŭm pluh hdră bruă bi rai dliê ti čar Dak Nông, leh anăn jing sa hlăm dŭm êtuh mta bruă msĕ snăn ti Lăn Dap Kngư. Ƀiădah amâo djŏ knŏng mnuih ƀuôn sang, anôk bruă duh mkra bi rai dliê ôh, mâo lu phung knuă druh ară anei dưi ƀuh ăt bi rai dliê, ksĭng mmiă lăn dliê leh anăn čhĭ lăn dliê soh hŏng hdră bhiăn.

 Kdriêk Ea Sup, čar Dak Lak jing anôk tal êlâo ti Lăn Dap Kngư ngă klei ktuê dlăng, ksiêm yap knuă druh, khua gĭt gai, đảng viên nao ksĭng mmiă, ba yua dliê. Klei tŭ hưn mdah akŏ thŭn 2018 brei ƀuh, khă gơ̆ knŏng mâo mkrah wah ênoh knuă druh, đảng viên ti kdriêk hưn mdah mâo êbeh 1 êbâo dua êtuh čô dôk ba yua lăn dliê hŏng ênhă êbeh 2000 ha. Leh anăn klei phung knuă druh, đảng viên ksĭng mmiă, čhĭ mnia lăn dliê ti Ea Sup ƀrư̆ hruê ƀrư̆ dleh ktuê dlăng. Ară anei, bruă bi rai dliê, ksĭng mmiă lăn dliê, čhĭ mnia lăn dliê lŏ mâo klei bi knăl mâo êpul bruă, mâo phung kăp hrui mƀĭn ênoh prŏng lăn dliê čiăng čhĭ mnia, mplư mnuih ƀuôn sang kƀah klei thâo săng. Y Giang Gry Niê Knơng-  K’iăng Khua knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Dak Lak bi mklă, klei anei amâo djŏ knŏng ti kdriêk Ea Sup đuič ôh leh anăn čar hlăk dôk gĭt gai Kahan ksiêm hlăm klei ksiêm dlăng, đŭ bi kmhal:“Mâo phung kăp đru, phung ƀai leh anăn hlăm anăn mâo wăt klei yăl dliê mâo phung knuă druh phung drei hlăm anăn, knŏng mnuih ƀuôn sang nao hlăm krĭng anei, krĭng dih pla mjing, mtrŭt mnuih ƀuôn sang ksĭng mmiă lăn mơ̆ng anôk răng mgang dliê. Amâo dah Ea Sup mâo klei hâo hưn mâo phung ti êngao čar hriê mplư, diñu knŏng ktrâo anôk anei, anôk dih, ñu mă prăk leh anăn hlŏng đuĕ yơh. Mâo lu mnuih ƀuôn sang arăng mplư̆ kơ bruă anei. Čar ăt ktrâo kơ phung kahan ksiêm ksiêm dlăng, mâo hdră đŭ bi kmhal bi djŏ phung anei.”

Bi ti kdriêk Krông Bông, anôk mâo lu klei bi rai dliê, hiu mă kyâo soh hŏng hdră bhiăn čar Dak Lak mơ̆ng akŏ thŭn 2020 truh ară anei, Lê Văn Long-  Khua knơ̆ng bruă Sang čư̆ êa kdriêk bi mklă, mâo klei amâo jăk, đru kơ phung hiu mă kyâo mơ̆ng phung knuă druh răng mgang dliê. Kyua anăn, Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar gĭt gai kahan ksiêm kdriêk ngă bruă, ksiêm dlăng, ktuê dlăng bruă ngă phung răng ngang dliê leh anăn anôk bruă djŏ tuôm.“Hlăm wưng êgao, dŭm bruă mâo lu jing djŏ tuôm kơ pô kriê dlăng. Hmei gĭt gai Kahan ksiêm kdriêk mkŏ mjing klei ksiêm dlăng bruă anei. Êngao kơ ksiêm dlăng mbĭt, snăn êpul kahan ksiêm mâo bruă klam ksiêm dlăng, nao hlăm alŭ wăl, kăp mă čiăng bi mklă phung hiu čhĭ mnia kyâo soh hŏng hdră bhiăn, đŭ bi kmhal klei mâo, wăt bruă ktuê dlăng êpul bruă djŏ tuôm mkăn, čiăng thâo diñu kăp đru phung tlĕ mă kyâo mơ̆”.

Amâo djŏ knŏng hjăn bruă mă kyâo, bi rai dliê ôh, ară anei ti đa đa dŭm čar Lăn Dap Kngư lŏ ƀuh phung knuă druh ƀơ̆ng prăk kriê dlăng, răng mgang dliê. Êdah êdi, Anôk bruă ksiêm dlăng čar Dak Nông ƀuh mâo 12 anôk bruă, êpul bruă hưn amâo djŏ êbeh 12.600 ha dliê čiăng mă prăk răng mgang dliê bi kpleh giăm 3 êklai prăk hlăm wưng thŭn 2014-2016; mâo 14 anôk bruă hưn soh ênhă dliê pla hrô čiăng dưi tla thiăm ênoh prăk đĭ truh 10,5% hlăm wưng thŭn 2015-2018.

Ti Gia Lai, anôk bruă kahan ksiêm ăt ƀuh lu klei bi knăl ƀơ̆ng ngăn prăk kriê dlăng, răng mgang dliê. Êdah êdi jing bruă ngă soh đĭ truh êbeh 12 êklai prăk, mâo klei bi knăl ƀơ̆ng ngăn ti Anôk bruă kriê dlăng dliê mgang akŏ êa Ia Grai. Trần Thùy Thanh, K’iăng Khua anôk bruă ksiêm dlăng čar Gia Lai brei thâo: klei ngă soh mâo klei bi knăl ƀơ̆ng ngăn lu jing mơ̆ng ênoh tla kơ bruă răng mgang dliê. Mbĭt hŏng klei phưi tha kriê dlăng mơ̆ng pô răng mgang snăn dŭm klei kčah mtrŭn kơ bruă kriê dlăng prăk hrui wĭt bi liê ka tliêr kjăp mjing klei găl kơ pô dliê ênưih ƀơ̆ng ngăn:“Prăk tla răng mgang dliê amâo djŏ ƀiă ôh. Lu Anôk bruă kriê dlăng dliê dưi tla prăk anei lu snăk ƀiădah hdră kčah kơ ênoh bi liê snăn amâo klă mngač ôh. Prăk anei anôk bruă dưi ba yua čiăng phăn jao răng mgang dliê amâo dah ba yua kơ bruă knuă mơ̆ng anôk bruă. Ƀiădah si ngă bi liê, boh phŭn amâo lač mngač ôh. Kyua anăn hdră ksiêm dlăng hmei ƀuh lu Anôk kriê dlăng prăk bi liê anei mâo lu klei amâo djŏ. Ƀiădah klei anei amâo kčah mtrŭn mngač ôh snăn mjing klei găl mâo klei ƀơ̆ng ngăn.”

Knuă druh ksĭng mmiă lăn dliê leh anăn ngă bi djŏ guôp, amâodah pô dliê hưn luar ênhă dliê, ênhă dliê pla, hưn mčeh dŭm mta bruă čiăng mă prăk kriê dlăng, răng mgang dliê jing dŭm bruă mâo klei bi knăl ƀơ̆ng ngăn. Khă gơ̆ prăk amâodah lăn snăn jih jang jing ƀơ̆ng ngăn sơaĭ, kyua anăn jing ênoh yuôm mnơ̆ng dhơ̆ng, mâo hnơ̆ng dưi kčah mtrŭn hlăm Hdră bhiăn gang mkhư̆ klei ƀơ̆ng ngăn. Hŏng hnơ̆ng ksiêm dlăng ka lu, ênoh thâo ƀuh hlăm wưng êgao dưi lač knŏng mrâo jing klei êdah hlăm mta bruă ka thâo. Leh anăn anei jing klei jhat snăk, huĭ hyưt êdi, kyua klei đru kơ bruă kriê dlăng, răng mgang dliê ƀiă leh, dôk nanao hlăm klei kƀah ƀiădah lŏ mâo klei tlĕ mă, ƀơ̆ng ngăn snăn klei tŭ dưn răng mgang dliê ƀrư̆ hrŏ hĭn./.