VOV4.Êđê- Knhal jih hruê kăm êgao, ti [uôn pro\ng Đà Lạt, Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Lâm Đồng bi hgu\m ho\ng Êpul hgu\m Sâm Hàn Quốc leh ana\n Knơ\ng bruă Sâm Việt Nam mko\ mjing klei bi k[^n lu ala ]ar kơ bruă mđ^ kyar Sâm Việt Nam. Klei hâo hưn mơ\ng klei bi k[^n brei [uh, Sâm Ngọc Linh Việt Nam kno\ng dưi pla ti gu\ êyui dliê Ngọc Linh, ara\ anei dưi pla hluê si kdrăp mrâo mrang hlăm war mâo Kdrăp gang mkra mjing brei hnơ\ng hrui w^t leh ana\n mâo hnơ\ng jăk, ho\ng ênoh ba ]h^ djo\ guôp ho\ng klei ]ia\ng ba yua leh ana\n ba ]h^ kơ ala ta] êngao.

Hluê si klei hưn ti anôk bi k[^n trông, klei lông ba pla Sâm Ngọc Linh ho\ng asa\r ti la\n mâo kdra\p gang ti ]ar Lâm Đồng hla\m 5 thu\n êgao (2014-2019) brei [uh, pla Sâm Việt Nam hluê kdra\p mrâo hla\k ba w^t klei tu\. Ana Sâm pla mơ\ng asa\r mâo ênoh đ^ jing, kbia\ mnga, boh tu\ ja\k, hnơ\ng mâo boh mnga lu. Boh nik, ana Sâm pla ti Lâm Đồng mâo agha lehana\n ana đ^ jing ja\k, mâo hnơ\ng saponin êgao lu h^n mka\ ho\ng klei k]ah mtru\n hla\m Hdruôm hra\ Ana mkra mjing êa drao Việt Nam. Asa\r mâo hrui pe\ mơ\ng ana Sâm 3 thu\n kơ dlông tơdah ba rah pla sra\ng mâo hnơ\ng ]a\t, đ^ jing êbeh 80% lehana\n ana Sâm sra\ng đ^ jing ja\k.

Anôk bi k[^n

Giáo sư-Tiến sĩ Nguyễn Minh Đức – Khua adu\ ksiêm hria\m kơ Êa drao, Sang hra\ Đại học Tôn Đức Thắng - sa ]ô ma\ brua\ kreh knhâo, jing pô ba pla Sâm Ngọc Linh tal êlâo ti Lâm Đồng brei thâo, boh tu\ pla ana Sâm ti ]ar Lâm Đồng hluê kdra\p mrâo mâo klei tu\ yuôm hla\m hdra\ mđ^ kyar ana Sâm Việt Nam. Anei jing gưl tal êlâo ana Sâm dưi ba pla ti kr^ng la\n mâo kdra\p gang. Anei a\t jing gưl tal êlâo ana Sâm dưi lông ba pla tu\ jing ti Lâm Đồng jing kr^ng amâo dlông ôh lehana\n kbưi ho\ng kr^ng phu\n pla Sâm Ngọc Linh.

“ Ho\ng klei tu\ jing brua\ pla Sâm ti Lâm Đồng po\k leh klei ]ang hma\ng ti lu alu\ wa\l kơ ala ]ar drei. Mơ\ng Lâm Đồng ho\ng boh dlông lehana\n hnơ\ng adiê mse\ sna\n dưi pla s’a^ ana Sâm. Boh nik, Lâm Đồng tơdah thâo ba yua klei ga\l anei ]ia\ng mđ^ kyar ana Sâm hluê kdra\p mrâo, hnơ\ng mâo mta mnơ\ng anei ti ala ]ar drei sra\ng đ^ lu h^n. leh ana\n, ]ang hma\ng Lâm Đồng sra\ng jing sa wa\l krah pla ana Sâm Việt Nam hla\m êdei ana\p”.

Ana Sâm sa thu\n ba mdah ti Anôk bi k[^n

Tiến sĩ Phạm S – K’ia\ng khua Anôk brua\ Sang ]ư\ êa ]ar Lâm Đồng la], brua\ pla ana sâm Ngọc Linh đ^ jing ja\k ti Lâm Đồng amâo djo\ krua\k klei êdah kdlưn mrâo hla\m brua\ kah mbha kr^ng pla mjing kbưi êdi mơ\ng ana Sâm anei ti kwar Dhu\ng [ia\dah lo\ mjing anôk mka\p sâm mâo ênoh yuôm lehana\n hnơ\ng tu\ ja\k lu, đru mguôp hla\m brua\ kriê dla\ng klei suaih pral mnuih [uôn sang, đru kơ hdra\ mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn, hiu ]hưn ênguê lehana\n ra\ng mgang wa\l hd^p mda mơ\ng ]ar Lâm Đồng:

“Hluê ho\ng boh tu\ ksiêm duah Sâm Việt Nam brei [uh hnơ\ng đ^ jing pral êdi. Mb^t ana\n hnơ\ng mâo saponin kluôm amâo tru\n hro\ ôh mka\ ho\ng kr^ng pla phu\n. Kyua ana\n, hla\m wưng ti ana\p, ]ar sra\ng jao kơ Phu\n brua\ Kreh knhâo – kdra\p mrâo mb^t ho\ng du\m anôk brua\ djo\ tuôm lo\ dơ\ng ksiêm duah lehana\n mpra\p hdra\ mnê] pla mjing hluê kdra\p mrâo. Jao kơ Knơ\ng brua\ Lo\ hma, mđ^ kyar kr^ng [uôn sang tui ksiêm kơ hdra\ mnê] ]ia\ng [rư\ [rư\ ba jao hdra\ mđ^ kyar brua\ duh mkra pla mjing ho\ng hnơ\ng pro\ng hla\m wưng kơ ana\p ti ]ar Lâm Đồng”.

Ana Sâm ngọc Linh  pla ho\ng asa\r ti Lâm Đồng

Ho\ng du\m boh tu\ dưi mâo hla\m brua\ lông ba pla ana Sâm Ngọc Linh ti ]ar Lâm Đồng, Phó Giáo sư-Tiến sĩ Lê Quốc Doanh, K’ia\ng khua Phu\n brua\ Lo\ hma, mđ^ kyar kr^ng đa\o knang, ana Sâm sra\ng jing sa hla\m du\m mta mnơ\ng pla ba w^t boh tu\ brua\ duh mkra pro\ng mơ\ng ]ar Lâm Đồng. Mơ\ng ana\n, mnuih [uôn sang sra\ng mâo klei ga\l dưi ba yua du\m mta mnơ\ng mơ\ng Sâm ho\ng ênoh ]h^ djo\ guôp ]ia\ng kriê dla\ng klei suaih pral lehana\n Sâm Việt Nam sra\ng jing mta mnơ\ng ba ]h^ kơ ala ta] êngao.

“Phu\n brua\ Kreh knhâo – kdra\p mrâo lehana\n Phu\n brua\ Lo\ hma, mđ^ kyar kr^ng [uôn sang a\t mko\ mjing lu hdra\ ksiêm duah kơ brua\ kreh knhâo lehana\n mâo wa\t hdra\ mtru\t mđ^ brua\ nga\ lo\ hma ]ia\ng đru kơ alu\ wa\l, du\m anôk brua\ duh mkra hla\m hdra\ mđ^ kyar ana mkra mjing êa drao la] kluôm, hla\m ana\n mâo wa\t ana sâm. Kâo đa\o knang ho\ng boh tu\ tal êlâo na\ng ]ih yap mb^t ho\ng hdra\ ma\ brua\ thâo mbrua\ lehana\n klei hur har jih ai tiê mơ\ng hdra\ brua\ kreh knhâo, du\m anôk brua\ duh mkra, boh nik jing klei đru lehana\n klei sa ai mơ\ng phung thơ\ng kơ brua\, du\m êpul êya Hàn Quốc mb^t ho\ng klei g^r ktưn mơ\ng ]ar Lâm Đồng, kâo đa\o knang mơ\ng hdra\ tui ksiêm kơ kdra\p mrâo hla\m brua\ mđ^ kyar ana Sâm Việt sra\ng jing kla\ s^t lehana\n mâo boh tu\ dưn ja\k siam”./.

H’Nê] Ê`uôl pô mblang