VOV4.Êđê - Yan bhang mrâo k]ưm [ia\dah kr^ng krông Pa, ]ar Gialai dôk k[ah êa kjham êdi. Yan bhang ti kr^ng anei sra\ng adôk 3 mlan dơ\ng, kyua ana\n boh klei adiê không k[ah êa sra\ng lo\ mâo ktang lehana\n kjham h^n, hma\i truh pro\ng kơ klei hd^p, brua\ duh mkra pla mjing mơ\ng du\m êtuh boh go\ êsei mnuih [uôn sang.

Ho\ng adiê mđia\ ktang krah yan bhang không, ngă leh kơ du\m kdrăn lo\ pro\ng ti [uôn Đap, sa\ Kông Lơng Khơng, kdriêk Kbang giăm dua mlan ho\ng anei djiê krô. Đang kbâo go\ sang Đinh A Lê] truh yan koh, [ia\dah mka\ wa\t êdu\k hla, ana kbâo kno\ng dlông ma\ mtăp ho\ng boh ko\ mnuih. Ana kbâo điêt, krô. A Lê] brei thâo, hlăm dua mlan thu krô, hlăm 6 mlan hjan ma\ kno\ng [ia\, snăn đang kbâo amâo mâo đ^ jing ôh. Năng ai leh gưl koh kbâo anei, k[iêng mda dleh mơh lo\ pluh ]a\t, tơdah snăn thu\n êdei amâo mâo klei tu\ dưn ôh:“Hlăk wưng dôk dlăng kriê adiê không k[ah êa leh mơh, truh kơ yan kbâo khua snăn amâo jăk mâo klei tu\ dưn ôh. Ara\ anei lăn thu krô leh sơăi, mnuih [uôn sang ]ang hmăng kơ brua\ sang ]ư\ êa mâo klei dưi đru ksiêm dlăng do\ng ba mnuih [uôn sang đa”.

Kbâo jing mnơ\ng pla phu\n mơ\ng mnuih [uôn sang kr^ng nah Ngo\, lehana\n Ngo\ Dhu\ng ]ar Gialai, lehana\n anei ăt jing kdrăn đang kbâo pro\ng h^n hla\m kluôm ala truh hlăm brô 40 êbâo ha. Ana kbâo tuôm jing leh mnơ\ng pla dưi tu\ ho\ng klei k[ah êa jăk, [ia\dah tơ tuôm ho\ng klei không k[ah êa kjham sui truh kơ 8 mlan êgao, ăt kăn dưi tu\ rei. Nguyễn Hoàng Phước, K’ia\ng khua kia\ kriê sang mkra mjing [ê` hra An Khê, ]ar Gialai brei thâo, mơ\ng mnuih [uôn sang truh kơ phung duh mkra hlăk amâo lo\ thâo b^t êlan ngă brua\ êjai adiê không k[ah êa:“Mơ\ng krah thu\n 2018 truh kơ ara\ anei kha\dah sang mkra mjing kbâo [ê` hra mâo leh klei hâo hưn mta\ mtăn, brua\ sang ]ư\ êa, lehana\n mnuih [uôn sang jih ai tiê hlăm brua\ dlăng kriê kbâo, [ia\dah amâo lo\ thâo b^t êlan ma\ brua\ ôh. Mđia\ không mơ\ng 7 – 8 mlan leh ngă hmăi amâo mâo jăk kơ klei ana kbâo hd^p, êjai hlăm wưng ksua\ awan, jing wưng mkla\ mklơ\ng kơ hnơ\ng mâo êa kbâo. Thu\n anei lu] hlăm brô 30% mka\ ho\ng thu\n dih, ênoh lui] ana\n hlăm sa ênha\ lăn hlăm brô mơ\ng 450 – 500 êbâo tôn”.

Amâo mâo djo\ kno\ng hlăm brua\ duh mkra pla mjing, [ia\dah hla\m klei hd^p mda aguah tlam mlam hruê mnuih [uôn sang hd^p hlăm hnoh krông Pa ăt hlăk hmăi amâo mâo jăk pro\ng mơ\ng klei không k[ah êa. Knơ\ng brua\ êa pơ\ng Sài Gòn – An Khê mâo mkra mjing pioh mkăp êa yua kơ giăm 15 êbâo go\ êsei mnuih [uôn sang wa\l krah An Khê, kdriêk Đăk Pơ lehana\n t^ng wa\t brua\ dưi mkăp êa tơdah hro\ êgao kơ 2m, mka\ ho\ng ênoh kơ gu\ h^n du\m thu\n êlâo mơ\ng knơ\ng kdơ\ng êa phu\n pui An Khê. {ia\dah, mơ\ng leh tuôm ho\ng klei adiê không k[ah êa ngă kơ knơ\ng kdơ\ng êa anei tru\n hro\ snăk sơưn hlăm h[uê ênuk, tơl knơ\ng brua\ êa pơ\ng amâo lo\ dưi bi êran ôh, mnuih [uôn sang amâo mâo êa yua hlăm 4 hruê mtam. Nguyễn Vinh Thi, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ êa pơ\ng Sài Gòn – An Khê brei thâo, knơ\ng brua\ kno\ng dưi bi êran tơdah mâo hra\ mơar mơ\ng knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Gialai g^t gai brua\ po\k êa mơ\ng ênao phu\n pui ti ako\. {ia\dah hra\ mơar anei kno\ng mâo klei tu\ dưn truh hruê 28/2, snăn knơ\ng brua\ hlăk lo\ duah hdră êlan mkăn ]ia\ng mghaih msir:“Tuôm ho\ng klei không k[ah êa, ngă kơ êa hlăm ênao mgơ\ng êa mơ\ng phu\n pui tru\n hro\ măng ai, kyuana\n brua\ ]ia\ng mkăp êa kơ knơ\ng brua\ êa pơ\ng amâo mâo dưi djăp ôh, amâo dưi bi êran ôh. Mơ\ng ana\n akâo kơ knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Gialai g^t gai knơ\ng kdơ\ng êa Kang Năk po\k êa kơ phu\n pui An Khê, ]ia\ng dưi djăp êa ti hnơ\ng 417, snăn kơh knơ\ng brua\ êa pơ\ng dưi bi êran. Truh kơ hruê 28/2, snăn knơ\ng kdơ\ng êa Kang Năk amâo lo\ po\k ôh. Kyuana\n mơ\ng ara\ anei knơ\ng brua\ dôk dăp hdră lehana\n mprăp kdrăp pom êa yơh, pom mơ\ng krah ênao An Khê”.

Tui si Trần Trung Thành, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ đăo knăl yan adiê alu\ wa\l Lăn Dap Kngư, hnơ\ng hjan hlăm thu\n 2018 hlăm alu\ wa\l krông Pa kno\ng hlăm brô 60%, lehana\n yan hjan jih hnưm mơh, mơ\ng ana\n le\ hlăm klei k[ah êa mtam t^ng mơ\ng yan hjan thu\n dih hlo\ng ba\m kơ thu\n anei:“Truh kơ knhal jih thu\n 2018, mâo leh klei k[ah êa kjham hlăm alu\ wa\l hnoh krông Pa. Lehana\n ara\ anei, hlăk dôk tuôm ho\ng klei Elnino hlăm brô 70% kơ dlông, kyuana\n hlăm mlan 2;3;4 anei hnơ\ng adiê hjan amâo jăk ôh, dah mâo kno\ng [ia\ mơh mka\ ho\ng yăng đar. Tal dua le\, yan hjan thu\n 2019 truh hnui h^n mka\ ho\ng yăng đar. Snăn, klei k[ah êa t^ng kơ nah Ngo\, Ngo\ Dhu\ng ]ar Gialai srăng kjham h^n”.

Klei không k[ah êa sui ngă leh kơ alu\ wa\l ktuê hnoh krông Pa k[ah êa snăk sơưn. Đỗ Đức Hoài, k’ia\ng khua kia\ kriê phu\n pui An Khê – Kang Nak, brei thâo, hnơ\ng êa mâo hlăm knơ\ng êa ara\ anei kgu\ h^n ho\ng hnơ\ng yăng đar giăm 22m, ênoh êa mâo mgơ\ng kno\ng hlăm brô 10% mka\ ho\ng ênoh ]ua\l mka\. Hlăm du\m mlan giăm anei, hnơ\ng êa mbo\ hlăm ênao ăt [ia\. Kyuana\n, phu\n pui An Khê mdei leh klei bi êran pui mơ\ng ako\ thu\n 2019, bi phu\n pui Kang Nak kno\ng ma\ brua\ mkrah dưh. Klei thu krô amra srăng tuôm hlăm phu\n pui anei yan bhang anei:“Ara\ anei tui si Êpul gru\p pui kmla\ lehana\n phu\n brua\ duh mkra mnia mblei g^t gai mdei bi êran pui pioh mkăp êa kơ alu\ wa\l nah tluôn. Phu\n pui kmla\ Kang Năk bi êran kno\ng k`ăm mkăp êa kơ alu\ wa\l An Khê, bi phu\n pui An Khê mdei leh mtam, bi tơdah le\ hlăm klei amâo mâo djăp pui kmla\ êdi kơh srăng bi êran ma\ hlăm brô mơ\ng 10 – 15 mn^t lehana\n mdei mơh. Ara\ anei êa kno\ng pioh mkăp kơ alu\ wa\l nah tluôn, amâo mâo lo\ duh kơ brua\ bi êran pui ôh”.

Hlăm alu\ wa\l hnoh krông Pa, jing hnoh krông pro\ng h^n ti Lăn Dap Kngư hlăk tuôm ho\ng klei k[ah êa pro\ng êdi hlăm h[uê ênuk. Êjai ana\n, hlăm wưng anei jing mrâo k]ưm mu\t hlăm yan bhang không, s^t nik klei k[ah êa srăng lo\ kjham h^n kơ ana\p anei. Kyuana\n du\m gưl brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l, bi mâo hdră mdrơ\ng ho\ng klei không k[ah êa, bi hro\ [ia\ h^n klei lui] liê hu^dah mâo./.