VOV4.Êđê - Êjai dôk hd^p, Khua g^t gai Hồ Chí Minh mđing kơ bruă bi hriăm mjuăt anak mnuih. Êngao kơ du\m gưl blu\ hrăm ti du\m boh sang hră, ~u ]ih 23 po\k hră mơ^t kơ bruă sang hră. Hlăm anăn, ~u dlăng myuôm bruă “ hriăm brei mâo bruă ngă” leh anăn bruă klam yuôm bhăn mơ\ng phung nai mtô hlăm bruă mtô leh anăn hriăm. Leh anăn ară anei, klei m^n pro\ng mơ\ng Khua g^t gai Hồ Chí Minh hlăk mâo Đảng, Knu\k kna, Bruă sang hră po\k ngă ho\ng hdră mlih mrâo kluôm ênu\m, ho\ng mta phu\n mđing truh kơ hdră k`ăm “bruă mtô bi hriăm mnuih Việt Nam kluôm ênu\m.

Nai Nguyễn Kim Anh, nai mtô klei hriăm văn sang hră gưl 3 Phan Huy Chú m`ă klă, klei m^n Hriăm nao mb^t ho\ng bruă mă mơ\ng awa Hồ khăp h’iêng, jing klei mđ^ ai ]ia\ng grăp m’mông mtô klei hriăm văn hlăm 30 thu\n pô mtô jing du\m klei găn gao jăk j^n ho\ng phung hđeh hriăm hră. Amâo djo\ klei ai tiê khăp ]ia\ng, klei găn gao lehana\n hd^p mb^t ho\ng digơ\ đui] ôh, [ia\ klei hgăm nah tluôn grăp klei hriăm văn học jing du\m klei hưn mtru\n jăk j^n. {ia\dah, leh du\m gưl găn gao hlăm klei hd^p mda klă s^t, grăp klei yăl dliê s^t êdi kơh ngă kơ phung hđeh thâo bi [uh êlam h^n, mđ^ kyar ai tiê, hd^p dhar kreh lehana\n mâo klei thâo khăp ]ia\ng h^n.

“ Hriăm bi mâo klei bi m^, hriăm mguôp mb^t ho\ng bruă ngă s^t êdi, bi mâo klei lông ngă lehana\n hluê ngă. Hriăm nao mb^t ho\ng ngă bi mguôp mb^t” – hdră bruă mtô bi hriăm mâo khua g^t gai Hồ Chí Minh ba yua hlăk `u dôk mtô ti Sang hră Dục Thanh, Phan Thiết hlăk jing klei hlak mblang mơ\ng lu sang hră lehana\n nai mtô ara\ anei. Ho\ng nai Kim Anh, mtô klei hriăm văn jing mtô mjuăt anak mnuih, mtô knhuah hd^p. Kyua ana\n, hriăm hluê awa, ênưih h^n lehana\n siă suôr h^n, ana\n jing grăp m’mông hriăm jing 1 klei găn gao jăk j^n kơ klei hd^p mda, klei khăp ]ia\ng, ai tiê thâo pap kơ mnuih mkăn lehana\n klei myơr ai tiê hlăm klei ]ih lehana\n klei mâo s^t êdi hlăm klei hd^p mda: “Nao ]ua\ du\m wa\l msat, msat đại tướng Võ Nguyên Giáp, ]ua\ ]hưn [uôn sang aduôn aê khua g^t gai Hồ Chí Minh…jih jang brua\ ana\n pia jing nao hla\m klei hdơr knga. Lu thu\n ho\ng anei mâo ba hriê leh lu ai tiê kơ kâo. Tăp lu blư\ bi la] hdơ\ng găp 100 klei hriăm văn, 100 klei hriăm sử ăt kăn mđơr rei ho\ng sa blư\ nao ]ua\ mse\ snăn. Hmei dôk kơ ana\n snăn kơh [uh klei êđăp ênang hmei mâo ara\ anei mâo tla leh ho\n sa ênoh yuôm snăk. Kâo m^n djăp mta klei hriăm mse\ mơh, ]ia\ng kơ phung hđeh thâo khăp kơ klei hriăm ăt brei mơh hmei nao ]ua\ dlăng”.

“Hriăm lehana\n tui ngă”, “hlak mblang mđr^ng ho\ng brua\ ngă s^t”jing nanao leh klei mjua\t bi hriăm jăk mâo Khua g^t gai Hồ Chí Minh lu blư\ mtă mtăn kơ phung nai, phung hđeh hriăm hră lehana\n kluôm knơ\ng bruă mtô bi hriăm. Hluê si K’iăng giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Chí Thành, Khua adu\ bruă Sư phạm, Sang hră Đại học Mtô bi hriăm, Đại học Ala ]ar Hà Nội, khua g^t gai Hồ Chí Minh hâo hưn du\m mta bruă ênưih pưih [ia\dah mâo klei tu\ dưn lehana\n mrâo mrang ênuk gưl ara\ anei. ~u ktrâo la]: Hriăm nao mb^t ho\ng bruă ngă. Ho\ng phung sinh viên, hriăm bi mguôp mb^t ho\ng bruă ngă ]ia\ng êdei ana\p hluê ngă hdră k`ăm yuôm bhăn; ngă bruă kơ mnuih [uôn sang. K’iăng Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Chí Thành hlak mblang:“ Awa la] hriăm nao mb^t ho\ng bruă ngă, hriăm bi hriăm du\m hdră bruă hlăm hră m’ar lehana\n bi hluê ngă s^t êdi. Ngă ti anei jing hluê ngă s^t êdi, [ia\dah amâo djo\ ôh drei hriăm lehana\n drei hluê ngă du\m mta drei leh hriăm. Ana\n jing 1 mta yuôm bhăn leh. Ngă ti anei lo\ jing mơ\ng klei ngă bruă drei dưi găn gaom sơnăn drei srăng [uh klă du\m mta mrâo hlăm klei hriăm hlăm hră m’ar. Ana\n jing du\m klei m^n ara\ anei hlăm hdră mtô bi hriăm mrâo ba hưn mdah klă mnga] leh”.

Klei hlak mblang mtô bi hriăm lehana\n klei m^n mơ\ng awa Hồ kơ hdră bruă mtô mjuăt anak mnuih lo\ dưi bi êdah klă hlăm 23 po\k hră m’^t kơ knơ\ng bruă mtô bi hriăm hlăk ênuk awa Hồ dôk hd^p. Ana\n jing bruă ngă yuôm bhăn êdi mơ\ng nai mtô. Hlăm hră m’^t knhal tui], m’^t kơ knơ\ng bruă mtô bi hriăm thu\n1968, awa la] klă: “Klei đua klam ktro\ lehana\n kdrưh k’ang mơ\ng nai mtô ana\n jing: kriê dlăng mtô bi hriăm anak aneh mnuih [uôn sang jing mnuih jăk, mnuih ngă bruă jăk, l^ng kahan jăk, knuă druh jăk kơ Knu\k kna” mb^t ana\n m`ă klă: “ Phung ayo\ng amai adei jing phung amâo mâo ana\n jho\ng ktang”…

Lehana\n tru kơ ara\ anei, êdei 50 thu\n hluê ngă Asa\p mtă mơ\ng awa Hồ, du\m klei m^n, klei hlak mblang hlăm klei m^n mơ\ng khua g^t gai Hồ Chí Minh kơ bruă mtô bi hriăm ăt jing du\m klei m^n tă hdră pro\ng pr^n, jing boh kdru\t kơ hdră bruă mlih mrâo phu\n lehana\n kluôm dhuôm bruă mtô bi hriăm ala ]ar. Hluê si Vũ Đình Chuẩn, khua Anôk bruă Mtô bi hriăm Trung học, Phu\n bruă sang hră m’ar lehana\n mtô bi hriăm, khua g^t gai Hồ Chí Minh tuôm mtă leh, amâo mâo bruă mtô bi hriăm, sơnăn amâo mâo ôh knuă druh, sơnăn ăt kăn bơ\k bâo lei kơ bruă duh mkra, dhar kreh. Truh kơ ara\ anei, klei bi mklă mơ\ng awa Hồ ăt dôk boh yuôm bhăn: “Kâo bi m^n ana\n jing klei bi mklă djo\ klă êdi. Bruă knuă mơ\ng nai mtô amâo djo\ kno\ng “thâo hră m’ar” mse\ si drei bi m^n êlâo dih ôh “ nai mtô bi thâo djăp mta”, jing pô mko\ mjing, ksiêm dlăng, tă ]ua klei hriăm hră mơ\ng phung hđeh hriăm hră. Ngă jăk bruă ana\n, sơnăn nai mtô hluê ngă jăk leh bruă “ba klei mđ^ ai” kơ phung hriăm hră”.

Klei m^n hriăm nao mb^t ho\ng bruă ngă mơ\ng khua g^t gai Hồ Chí Minh, ara\ anei mâo UNESCO bi êdah hluê 4 tur knơ\ng ana\n jing: Hriăm ]ia\ng kơ thâo”, “Hriăm ]ia\ng ngă bruă”, “Hriăm ]ia\ng hd^p hrăm mb^t”, lehana\n “Hriăm ]ia\ng jing mnuih jăk” . Anei ăt jing 4 klei m^n yuôm bhăn mơ\ng hdră bruă mlih mrâo phu\n lehana\n kluôm dhuôm bruă mtô bi hriăm ala ]ar. Ho\ng boh phu\n jing mnuih hriăm, gu\ klei ata\t ba mơ\ng nai mtô, ]ia\ng nao truh kơ hdră k`ăm “ Mtô bi hriăm anak mnuih Việt Nam đ^ kyar kluôm dhuôm lehana\n mđ^ lar klei mnơ\ng mâo, klei thâo m]eh mjing mơ\ng grăp ]ô mnuih, khăp ]ia\ng kơ go\ êsei, khăp ]ia\ng kơ ala ]ar, khăp ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang, hd^p jăk lehana\n ngă bruă mâo ba w^t boh tu\ dưn, ba ala ]ar tui hmao du\m ala ]ar sah mdro\ng pro\ng mse\ si awa Hồ tuôm hma\ng hmưi hlăk ênuk dôk hd^p./.