Leh lu thŭn tui duah, klang pô êngiă asei Y Chông Triêk dưi bi kƀĭn leh anăn ba dơr ti Wăl msat kahan djiê êngiă Liên Sơn Lắk, čar Dak Lak hlăm gưl 27/7 thŭn anei. Anăn jing boh tŭ mơ̆ng Klei wĭt leh êbeh 50 thŭn săn asei amâo djŏ knŏng bi leh klei čiăng phung ƀĭng kahan ôh ƀiădah lŏ đru kơ gŏ sang dưi ƀiă klei dôk čang guôn. Amai H'Wai Triêk, adei mniê êngiă asei, brei thâo mơ̆ng ară anei, hruê kahan êka – êngiă asei 27/7 grăp thŭn srăng jing hruê hdơr hruê ñu djiê.

"Hdră êlan duah ayŏng hmei ară anei mjưh ruê̆ leh, hơĭt ai tiê tơdah bo hdơr hruê djiê – tế snăn thâo nao ti msat mâo anăn Y Chông Triêk jing jăk leh.”

Klei bi juh mơ̆ng gŏ sang amai H'Wai Triêk jing klei jăk siam mơ̆ng sa klei tui duah êbeh  50 thŭn, ktang hĭn jing “Hdră bruă 500 hruê mlam”.

 Võ Thị Hồng, ti ƀuôn hgŭm Ea Kao, čar Dak Lak mâo ayŏng săn asei ti kdrăn bi blah B2 thŭn 1972. Lu thŭn êgao, adei, anak, čô ñu lu blư̆ tui duah. Jih Tây Ninh truh kơ dŭm čar krĭng Yŭ, leh anăn wĭt hŏng kngan hŏng. Hlue ngă “Hdră bruă 500 hruê mlam”, ñu mkăp leh mta ADN pô, hŏng klei čang hmăng srăng mâo hruê dưi ƀuh ñu.

"Lu thŭn  brei phung anak čô tui duah ti dŭm wăl msat ti krĭng Tây Ninh, ară anei gưl nao mă mta ADN kâo čang hmăng snăk. Kâo hmư̆ ti kwar Yŭ duah leh lu klang kahan djiê êngiă kyua anăn đăo knang snăk, wăt tơdah hnưm amâodah hnui kâo ăt čang hmăng dưi tui duah mơh.”

Msĕ snăn mơh, Phan Đức Nhuận, ti ƀuôn hgŭm Thành Nhất, ăt lu blư̆ nao hlăm dŭm čar nah Dhŭng duah adei êkei jing kahan êngiă asei Phan Đức Thắng.  Mâo blư̆ knŏng ƀuh hlăm hla pŏk web ala ƀuôn mâo sa kdrêč msat msĕ anăn, ñu nao mtam. Čang hmăng leh anăn amâo lŏ tŭ jing. Ƀiădah tal anei snăn mdê. Ñu đăo knang klei kreh knhâo srăng đru kơ pô dôk hdĭp bi sĭt klei čang h hŏng mnuih djiê leh.

"Ară anei amĭ ama djiê jih leh, ayŏng amai khua thŭn leh mơh.  Hdră êlan anei ngă kơ mnuih ƀuôn sang  leh anăn kâo mgei ai tiê snăk. Anei dưi dlăng jing klei bi blah knhal tuč hlăm klei tui duah kahan êngiă asei. Tal anei mâo klei čang hmăng kyua mŭt hlăm kdrăp mrâo mrang phŭn.”

Hlăm “Hdră bruă 500 hruê mlam”, čar Dak Lak kčah klei kñăm bi kƀĭn 270 klang êngiă asei. Hjăn thŭn 2026 gĭr tui duah 180 klang, mbĭt anăn bi leh bruă mă mta ADN hŏng 4.019 kdrêč msat ka bi mklă anăn  ti 33 wăl msat.

 Leh dŭm hnơ̆ng kčah anăn jing dŭm êbâo klei hâo hưn dưi bi mklă, dŭm êbâo gưl nao ti dŭm să leh anăn dŭm êbâo kdrêč msat dưi kuai. Đại tá Ksor Lành,  K’iăng  Khua bruă Đảng Anôk bruă lĭng kahan čar Dak Lak brei thâo, Anôk bruă gĭt gai dôk ba nao êpul ti hnơ̆ng lu hĭn. Êpul K51 dưi mbha jing 8 êpul nao ti anôk bruă nah gŭ, bi hgŭm hŏng bruă sang čư̆ êa alŭ wăl ksiêm dlăng, bi mklă, tui duah leh anăn bi klin klang phung êngiă asei; mbĭt anăn mkŏ mjing 6 êpul thơ̆ng mă mta ksiêm dlăng ti wăl msat čiăng bi mklă ADN. Mbĭt anăn jing klei bi hgŭm mơ̆ng êpul kahan ksiêm hlăm klei mă mta ADN găp djuê phung êngiă asei leh anăn bruă kriê dlăng hlăm klei ktuê dlăng, bi mklă ênoh mrô wăl msat phung kahan djiê êngiă.

“Ară anei hmei mâo leh êbeh 6 êbâo klei hâo hưn kahan djiê êngiă. Hmei čih mkra leh hră mơĭt kơ dŭm êpul bruă leh anăn hmei ăt ngă leh mơh hră ksiêm dlăng klei hâo hưn kahan djiê êngiă mrô QR, mơ̆ng mrô anei, phung thâo kơ klei hâo hưn klang kahan djiê êngiă srăng čih hlăm anăn leh anăn gư̆ anôk mơĭt snăn ñu srăng truh kơ kdrăp mơ̆ng Anôk bruă gĭt gai lĭng kahan čar. Mơ̆ng hdră msir anei, bruă mkŏ mjing bi kƀĭn hlăm wưng kơ anăp srăng tŭ dưn hĭn.”

Hdră bruă 500 hruê mlam ti Dak Lak mâo leh klei tŭ dưn tal êlâo hlăm thŭn 2026; bi kƀĭn 19 klang kahan djiê êngiă, hlăm anăn mâo 12 klang ti Campuchia leh anăn 7 klang ti čar. Êbeh 500 mta ksiêm dlăng dưi tŭ mă čiăng duh kơ klei bi mklă

ADN. Đào Mỹ, K’iăng Khua Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa, Khua Anôk bruă gĭt gai “Hdră bruă 500 hruê mlam” ksiêm duah, bi kƀĭn leh anăn bi mklă anăn phung kahan djiê êngiă čar Dak Lak, bi mklă, wăt tơdah bruă anei ƀrư̆ hruê ƀrư̆ dleh kyua hruê mmông êgao sui leh, ƀiădah čar srăng ba djăp klei găl, djăp kdrăp mnơ̆ng leh anăn djăp klei hâo hưn čiăng tui duah phung kahan djiê êngiă adôk.

Hmei iêô mkrum jih bruă kđi čar ngă bruă, hŏng djăp klei thâo săng hĭn, păn kjăp alŭ wăl, ba yua djăp kdrăp mnơ̆ng čiăng tui duah klang kahan djiê êngiă ka thâo ƀuh.”

 Grăp klang phung kahan djiê êngiă dưi thâo ƀuh jing mâo thiăm sa gŏ sang dưi ƀiă klei ênguôt hnĭng dôk čang guôn, thiăm sa klei ƀuăn hŏng phung săn leh asei dưi ngă djăp ênŭm. “Hdră bruă 500 hruê mlam” amâo djŏ knŏng hdră tui duah hŏng hră mơar ôh, klei bi hdơr leh anăn kdrăp mrâo ADN, ƀiădah lŏ jing hdră mơ̆ng klei khăp, bruă klam leh anăn ai tiê hdơr knga./.