VOV4.Êđê – Bum ala\ mơ\ng tian am^, go\ êsei dleh dlan, [ia\dah Y }ô` Bkrông, ti kdriêk Krông Ana, ]ar Daklak g^r ktưn hria\m boh hra\, hria\m brua\ ]ia\ng mâo brua\ ma\ h’^t kja\p. Năng mpu\ êdi kơ klei g^r ho\ng jih ai tiê lehana\n klei thâo yua kdrăp kưt mmui` mơ\ng `u, sa ]ô mniê êra hla\m [uôn ]o\ng gơ\ pô kha\p lehana\n dôk `u jing ung ]ia\ng mko\ mkra klei hd^p yâo m’ak kơ go\ êsei digơ\ pô.

Djiê ama mơ\ng điêt, go\ sang kno\ng adôk am^ mduôn lehana\n ayo\ng êkei ăt bum ala\ mơ\ng tian am^, dju djuam duam rua\ nanao, snăn êjai mơ\ng điêt mtam, kha\dah mma\t ala\, Y-}ô` {uôn Krông dôk ti [uôn Kla, sa\ Drai Săp, kdriêk krông Ana, ]ar Daklak jing leh pô phu\n hla\m sang.

Kyua mâo klei thâo hlăp djăp kdrăp pe\ tông, mâo ayang Y-Moan Ê`uôl mtô kơ klei hriăm pe\, lehana\n Y-}ô` ]o\ng hjăn pô lo\ duah hriăm gitar, accordion, organ. Mnuih hlăm [uôn khăp snăk hmư\ `u hlăp jih jang kdrăp ana\n, lehana\n `u mâo đo\k mui` siam hlăm grăp wưng mâo klei bi kuôl ung mo#, amâodah klei hua\ mnăm hơ\k mơak.

Kha\dah hnơ\ng hrui w^t mơ\ng brua\ `u hiu pe\ kdrăp kưt mu` amâo mâo dưi đru `u rông hd^p jih go\ sang ôh. Kyuana\n, thu\n 2014, `u nao mu\t hla\m êpul hgu\m phung bum ala mta\ kdriêk krông Ana lehana\n mâo lo\ hria\m boh hra\ kdloh, hriăm brua\ kpit dluih. Mma\t ala\ mta, amâo mâo prăk ]ia\ng dưi po\k anôk ma\ brua\, Y-}ô` hiu ngă brua\ kpit dluih lo\ mâo [‘[ia\ prăk kăk.

              Y-}ô` mâo klei khăp ]ia\ng ho\ng am^ mduôn thu\n anei 97 thu\n leh

Tui si Y-}ô`, mơ\ng leh mâo mu\t hlăm êpul hgu\m phung mma\t ala\ mta, klei hd^p `u mâo leh lu klei bi mlih. Thâo dla\ng hra\ snăn lo\ thâo săng h^n kơ klei hd^p mơ\ng jih jang phung bum ala mta, lehana\n ma\ ana\n jing klei lo\ mđ^ klei g^r kơ pô:

“Mâo leh du\m klei bi mlih pro\ng, mse\ si ara\ anei kâo mâo nao hla\m djăp klei bi k[^n hlăm êpul hgu\m ]ar, lehana\n kâo ]o\ng thâo ]ih klei hâo mdah kơ jih brua\ pô ngă leh, ]o\ng thâo duah brua\ kơ pô mâo thiăm prăk kăk, mâo lu mah jia\ng lehana\n dưi đru kơ am^ mduôn. Leh mâo brua\ knua\ h’^t dưi duah prăk kăk”.

Kha\dah klei hd^p mda dôk dleh dlan nanao, [ia\dah Y-}ô` jing sa ]ô mnuih hd^p bo\ ho\ng klei khăp. Ho\ng phung dôk hlăm klei dleh dlan knap m`ai, hđeh hriăm hra\, mnuih mduôn khua kreh êgah êmăn, `u nao đru kpit dluih amâo mâo ma\ prăk ôh. Nguyễn Văn Sơn, Khua êpul hgu\m phung mma\t ala\ mta kdriêk krông Ana la], Y-}ô` jing sa ]ô mnuih mâo klei thâo g^r, kreh krui` hriăm êmuh, lehana\n mâo ai tiê thâo khăp, mâo leh lu mnuih hla\m [uôn mpu\ kơ `u snăk, `u jing leh sa gru bi hmô jăk kơ jih jang [^ng bum ala\ mkăn tui hriăm:

“Mse\ ho\ng Y-}ô` jing mnuih bum ala\ mta mơ\ng tian am^, [ia\dah `u jing leh sa gru bi hmô jăk snăk, mâo klei thâo g^r hriăm êmuh. Mâo Êpul hgu\m hmei mjing klei găl đru `u, snăn `u kmlăn ai tiê hriăm nhạc, hriăm boh hra\. Kơ klei dôk dơ\ng [ơ\ng hua\ hlăm [uôn kâo [uh `u jih ai tiê ho\ng phung găn hlăm klei dleh dlan knap m`ai. Kâo [uh lu mnuih mnga] ala\ mta hlăm [uôn bi mni nanao kơ Y-}ô`, kha\dah asei mma\t ala\ mta, [ia\dah mâo ai tiê thâo đru mnuih mkăn. Mse\ si mrâo anei `u mâo nao hriăm brua\ kpit dluih dlăng kriê klei suaih pral kơ jih jang mnuih, snăn Y-}ô` ăt đru leh kơ lu mnuih, amâo mâo klei hngah, amâodah mka\ t^ng klei kơ prăk kăk ôh”.

Bum ală, amâo mâo prăk po\k anôk ngă bruă, sơnăn Y-}ô` khăng hiu kpit dluih ]ia\ng mâo prăk kăk

Mâo sa mta brua\ dưi duah prăk kăk, thâo dlăng hra\, lehana\n thâo ]ih, klei hơ\k mơak đ^ h^n ho\ng Y- }ô` hlăk hlăm thu\n êgao kơ 50 leh, `u ăt mâo mnuih khăp ]ia\ng đru `u rông ba am^ mduôn, lehana\n ayo\ng `u hlăm thu\n leh mduôn. H’Bơk Hđơ\k, jing mniê hrăm mb^t ho\ng `u đru kna êsei brei djam, m`am kpin ao, knư\ h^n mơh bi êdah ai tiê klei khăp kơ `u leh mko\ mjing sa go\ êsei. H’Bơk yăl dliê klei kral Y-}ô` mơ\ng êlâo [ia\dah truh truh knhal jih thu\n dih di`u dua truh w^t hd^p hlăm sa boh sang:

“Êlâo dih kâo dla\ng kơ Y-}ô` kno\ng jing sa ]ô mnuih jăk, lehana\n mâo klei thâo đru kơ jih jang mnuih. Leh `u mâo nao hriăm hra\, lehana\n hriăm brua\, lehana\n thâo ngă brua\ dluih kpit snăn knư\ h^n mơh kâo mâo ai tiê khăp, lehana\n `u mâo he\ klei khăp ho\ng kâo mơh. Mơ\ng anei kơ ana\p hmei ăt ]ang hmăng mâo sa anôk dôk hơ^t, lehana\n ]ia\ng ung pô dưi đru kơ phung mah jia\ng lehana\n hđeh mkăn mâo klei ]ia\ng hriăm brua\. Mâo mse\ snăn hmei mơak snăk”.

                      Y-}ô` hlăm 1 gưl nao mdah klei kdo\ mui`

Mâo klei bi mguôp ho\ng êpul hgu\m phung bum ala\, thu\n 2018, Y-}ô` nao hgu\m hlăm hdră Thần tài gõ cửa mơ\ng sang mđung asa\p mđung rup Vĩnh Long lehana\n mâo ma\ prăk đru êbeh 43 êklăk prăk. ~u yua prăk anei mprăp kdrăp ma\ brua\, lehana\n mưn anôk giăm sang, ]ia\ng dưi ngă brua\ êjai, lehana\n dlăng kriê am^ lehana\n ayo\ng mduôn êjai. Yăl dliê kơ jih klei `u ]ang hmăng, Y-]ô` brei thâo, klei `u ]ia\ng êdi ana\n jing mâo djăp prăk po\k sa anôk dluih kpit giăm sang, ]ia\ng mâo anôk ma\ brua\ êjai, lehana\n mpăp djăp kdrăp pe\ tông kưt mui` pioh lo\ mtô kơ klei pô mâo klei ]ia\ng hriăm:

“Ara\ anei kâo ]ang hmăng si srăng ngă ]ia\ng mâo ]an prăk amâodah mâo klei đru pioh mdơ\ng sa boh sang điêt pioh ngă brua\, ]ia\ng đru hlei pô mâo klei ]ia\ng hriăm brua\, lehana\n kâo dưi bi hriăm ]ia\ng đru kơ di`u thâo mse\ ho\ng kâo mơh. Kyua mâo leh lu mnuih êmuh ]ia\ng hriăm, [ia\dah kâo ka mâo klei găl snăn ka jho\ng jum ôh”.

Kha\dah dôk hlăm klei hd^p dleh dlan, asei mlei mma\t ala\ mta, [ia\dah Y-}ô` {uôn Krông ti [uôn Kla, sa\ Drai Săp, kdriêk Krông Ana, ]ar Daklak amâo duah tuôm êdu ai ôh hla\m klei hd^p. ~u ăt jing nanao mnuih thâo g^r hlăm grăp hruê, ]ia\ng knư\ hruê knư\ mâo klei hd^p mơak m`ai h^n, hd^pơ jăk h^n. Grăp blư\ mâo mmông wăn, `u `u lo\ gư\ mđ^ng mmui` ]ia\ng [uh klei hd^p mâo nanao klei tu\ dưn yuôm bhăn.

              Y-Khem pô ]ih hlo\ng răk