VOV4.Êđê- Ti Kontum, kyua yan adiê amâo ja\k ga\l, hjan [ia\ h^n mka\ ho\ng thu\n êlâo sna\n brua\ hrui kơ klei t^ng tla pra\k kriê dla\ng, ra\ng mgang dliê thu\n anei mâo bi mkla\ sra\ng dleh dlan. Kha\ sna\n, ho\ng klei g^r bi leh hdra\ k`a\m hrui w^t êbeh 252 êklai pra\k. Keh ra\ng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ]ar Kontum dôk g^r po\k nga\ lu brua\ k`a\m bi leh jih ênoh mâo k]ah jao.

Ti ]ar Kon Tum 36 b^t anôk knơ\ng êa bi êran pui kmlă ba jao prăk kriê dlăng wa\l dliê. Thu\n 2019 knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Kon Tum bi mklă hdră k]ah hrui mă prăk kriê dlăng wa\l dliê truh êbeh 252 êklai prăk, [ia\ h^n mkă ho\ng ênoh prăk mơ\ng Keh prăk Răng mgang lehana\n Mđ^ kyar dliê ]ar Kon Tum hrui mă thu\n 2018. Khă sơnăn hluê si khua g^t gai Hồ Thanh Hoàng, khă gơ\ hnơ\ng ]ua\n [ia\ h^n, [ia\dah bruă ngă bi leh hdră k]ah thu\n anei srăng dleh dlan h^n. Mta phu\n, kyua yan adiê amâo mâo jăk, hnơ\ng hjan [ia\ h^n mkă ho\ng đar thu\n. Ti ana\p klei mâo si la] ti dlông anôk bruă hlăk hur har hluê ngă lu hdră bruă g^r ktưn ngă bi leh hdră k]ah:

“Keh prăk Răng mgang lehana\n Mđ^ kyar dliê ]ar Kon Tum khăng mtru\t mjhar, ngă bruă ho\ng du\m anôk bruă ba yua hdră bruă tla prăk kriê dlăng wa\l dliê mâo wa\l mnai hlăm ]ar ]ia\ng akâo ba jao ênu\m ênap ênoh prăk tla kriê dlăng wa\l dliê lehana\n tla du\m hnư ba jao êmưt hluê hdră k]ah. Mb^t ana\n hmei srăng hur har hluê ngă lu hdră bruă mkăn ]ia\ng hrui mă du\m ênoh nư mơ\ng du\m anôk bruă lo\ ba jao kơ Keh prăk. Akâo kơ Keh prăk Răng mgang lehana\n Mđ^ kyar dliê Việt Nam kah mbha prăk mơ\ng du\m anôk bruă yua hdră bruă tla prăk kriê dlăng dliê mâo wa\l mnai hlăm ]ar hluê djo\ hruê mlan k]ah mtru\n”.

Mb^t ho\ng du\m bruă ngă ]ia\ng hrui mă djo\, hrui mă ênu\m ênoh prăk ba tla bruă kriê dlăng wa\l dliê mơ\ng 36 knơ\ng êa bi êran pui kmlă, Keh prăk Răng mgang lehana\n Mđ^ kyar dliê ]ar Kon Tum ăt hlăk hur har hlăm bruă po\k phai bruă hrui mă prăk. Mơ\ng ako\ thu\n anôk bruă đru k]e\ leh kơ knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar bi mklă hdră k]ah hluê ngă hdră hrui mă prăk pioh tla bruă kriê dlăng wa\l dliê, mb^t ana\n bi mklă ana\n du\m anôk bruă tuh tia mkra mjing mâo ba yua êa mơ\ng knơ\ng êa pioh ba yua kơ bruă tuh tia mkra mjing bi tla prăk kriê dlăng wa\l dliê.

}ia\ng dưi hrui mă prăk mơ\ng du\m êpul bruă duh mkra anei, Keh prăk Răng mgang lehana\n Mđ^ kyar dliê ]ar Kon Tum bi nao hlăm djăp êpul bruă duh mkra, mtô mblang, bi trông ngă hră m’ar kuôl kă. Jing êpul bruă duh mkra, thơ\ng mkra mjing kpu\ng hbei [lang mâo Anôk brua\ ti să Đăk Ruồng, kdriêk Kon Braih hnơ\ng dưi mkra mjing mâo 200 ton kpu\ng hbei [lang hlăm 1 hruê, Trần Văn Xuân, khua Knơ\ng bruă Cổ phần Fococev Tây Nguyên brei thâo klei m^n kơ bruă tla prăk kriê dlăng wa\l dliê, t^ng ho\ng êa hnoh 1 êbâo 750 m3 hlăm 1 hruê mlam pioh ba yua kơ bruă duh mkra:

“Ho\ng Knơ\ng bruă jing 1 knơ\ng bruă mkra mjing kpu\ng hbei [lang, sơnăn hmei ăt mse\ mơh ho\ng du\m êpul bruă duh mkra mkăn ana\n jing hmei mâo klei bi tu\ ư. {ia\dah mâo klei ksiêm dlăng thiăm ho\ng du\m sang máy [^ng găp êdei kơnăn hmei srăng hluê ngă”.

Phan Gia Thái, khua Knơ\ng bruă trách nhiệm hữu hạn kpu\ng hbei [lang Kon Tum mâo Anôk brua\ ti să Sa Bình, kdriêk Sa Thầy, hnơ\ng dưi mkra mjing mâo 100 ton kpu\ng hbei [lang hlăm 1 hruê, ba yua tui] hnơ\ng 2 êbâo m3 êa hlăm 1 hruê mlam ăt mâo klei bi m^n mse\:

“T^ng kơ êpul bruă duh mkra leh ksiêm dlăng klă nik jing hdră k]ah mơ\ng Knu\k kna, sơnăn Knơ\ng bruă ăt hluê nga\ mơh”.

Klei hâo hưn mơ\ng Keh prăk Răng mgang lehana\n Mđ^ kyar dliê ]ar Kon Tum brei [uh truh kơ ara\ anei Keh prăk ngă leh hră m’ar kuôl kă brei klei dưi tla prăk kriê dlăng wa\l dliê ho\ng 13 hlăm ênoh 18 anôk bruă tuh tia mkra mjing mâo ba yua êa jua kơ bruă duh mkra bi tla prăk kriê dlăng wa\l dliê. Anei jing klei bi êdah năng m’ak hlăm hdră po\k phai bruă hrui mă prăk ba yua kơ bruă kriê dlăng răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê h’^t kjăp mơ\ng alu\ wa\l./.

}ia\ng kơ [^ng ga\p drei thâo sa\ng kla\ h^n klei g^r ktưn mơ\ng Keh ra\ng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ]ar Kontum hla\m brua\ po\k mlar phu\n hrui ma\ pra\k, mjing phu\n mka\p nga\n pra\k h’^t kja\p kơ du\m êpul êya pô dliê lehana\n mkra mđ^ klei hd^p mnuih [uôn sang nao hgu\m hla\m brua\ kriê dla\ng dliê.

-Si ih thâo săng kơ ênoh mâo mơ\ng klei t^ng tla brua\ răng mgang dliê thu\n anei?

Hồ Thanh Hoàng: Tui si hdră hrui prăk pioh kơ klei t^ng tla brua\ răng mgang dliê thu\n 2019, mâo Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Kontum bi kla\, ênoh mâo hrui jih jang hlăm thu\n 2019 jing 252 êklai 70 êklăk prăk. Tui si kâo [uh, hla\m thu\n 2019, yan adiê amâo mâo jăk găl, hjan [ia\ h^n kơ thu\n 2018, snăn sra\ng jing ktro\ kơ brua\ ngă tui si knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar k[ah jao.

T^ng truh hruê 22/7/2019, keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ]ar Kontum mâo hrui leh êbeh 118 êklai 500 êklăk prăk, jing djăp 46,9% hdră k]ah.

-Ara\ anei si knơ\ng brua\ phu\n pui mâo đru mguôp leh kơ brua\ răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ti Kontum?

Hồ Thanh Hoàng: Ara\ anei mâo truh 36 b^t knơ\ng brua\ pui kmla\ bi êran ho\ng ai êa, mâo 24 b^t phu\n pui dôk hlăm alu\ wa\l ]ar, lehana\n 12 phu\n pui djo\ mb^t ho\ng ]ar mkăn, hlăm mkrah thu\n 2019 mâo hrui leh kơ klei t^ng tla brua\ răng mgang dliê truh 118 êklai 440 êklăk prăk, jing truh kơ 99, 92% ênoh hrui mơ\ng brua\ anei ti ]ar Kontum. Snăn dưi [uh jih jang phu\n pui hlăk đru mguôp jih ai tiê kơ keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê. Mơ\ng klei ana\n, keh dưi ngă brua\ jih hnơ\ng lo\ iêu mguôp jih jang djăp êpul êya brua\ yua êa jua ăt bi đru kơ keh răng mgang dliê.

-Dưi thâo keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ]ar kontum jih ai tiê leh po\k mlar brua\ hrui ngăn prăk kơ keh. Akâo kơ ih lo\ yăl dliê kơ jih brua\ anei?

Hồ Thanh Hoàng: Mơ\ng ako\ thu\n 2019 mtam, tui si hdră mtru\n mrô 156 thu\n 2018 mơ\ng knu\k kna kơ klei ktrâo ata\t hluê ngă du\m mta mơ\ng hdră bhiăn dliê kyâo, keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ]ar Kontum, k]e\ leh kơ knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar: Tal êlâo, jing hluê ngă du\m hdră mtru\n kơ klei hrui prăk kơ keh răng mgang dliê hla\m ]ar Kontum. Tal dua, yap dum anôk brua\ duh mkra ba yua êa jua bi t^ng tla prăk kơ brua\ răng mgang dliê.

Mơ\ng ana\n, keh ngă leh brua\ ho\ng du\m anôk brua\ duh mkra ]ia\ng bi trông, mâo klei kuôl ka\ hla\m brua\ t^ng tla kơ keh răng mgang dliê.

T^ng truh kơ ara\ anei, keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê mâo leh klei kuôl ka\ brua\ t^ng tla răng mgang dliê ho\ng 13/18 anôk brua\ duh mkra mâo ba yua êa mơ\ng du\m phu\n pui bi t^ng tla kơ brua\ răng mgang dliê. Hlăm wưng kơ ana\p, keh srăng lo\ dơ\ng ngă brua\, lehana\n bi trông ho\ng 5 anôk ]ia\ng kuôl ka\ kơ brua\ t^ng tla răng mgang dliê djo\ ho\ng mta mtru\n.

-Hlăm klei hluê ngă brua\ anei, snăn klei dleh dlan keh tuôm êjai ngă brua\?

Hồ Thanh Hoàng: Mb^t ho\ng djăp mta klei jăk găl, lehana\n klei tu\ dưn mâo leh, klei hluê ngă djăp hdră êlan t^ng tla kơ brua\ răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê hlăm ]ar Kontum ăt adôk mâo du\m klei awa\t mse\ si: Klei adôk êm^ng; bi kdung brua\, amâo mâo hưn ênu\m, ba jao prăk êmưt, amâodah amâo mâo ênu\m ôh tui si mta mtru\n ara\ anei ho\ng du\m êpul brua\ duh mkra mâo ba yua êa, boh nik du\m knơ\ng brua\ phu\n pui điêt, amâo mâo dôk hlăm Êpul gru\p pui kmla\ Việt Nam. Bi ho\ng du\m anôk duh mkra mâo brua\ ba yua lu êa jua, snăn bi t^ng tla brua\ răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê, snăn di`u mgang ho\ng klei gun hlăm brua\, đue# hiu ngă brua\, amâodah ka lo\ hưn ho\ng gưl mâo klei dưi ksiêm dlăng brua\ t^ng tla mơ\ng ana\n le\ nanao hla\m klei bi kdung, lehana\n ka truh klei kuôl ka\.

-Snăn si hdră keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê mâo ]ia\ng lo\ dơ\ng ngă brua\ hrui prăk t^ng tla brua\ răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê ho\ng klei kjăp?

Hồ Thanh Hoàng: Tal êlâo, hmei srăng ksiêm dlăng nanao hlei êpul brua\ ka t^ng tla kơ brua\ răng mgang dliê, mko\ mjing du\m êpul nao ngă brua\ mtam ba mdah ênoh nư adôk ka bi tla, lehana\n akâo kơ du\m phu\n pui dôk hlăm ]ar bi t^ng tla yơh prăk kơ brua\ răng mgang dliê, lehana\n akâo kơ keh răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê Việt Nam t^ng mka\ ênoh prăk răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê mơ\ng du\m phu\n pui dôk hlăm ]ar bi djo\ ho\ng wưng k]ah.

Tal dua, lo\ dơ\ng tui ksiêm jih jang djăp anôk dja yua brua\ răng mgang dliê kmrơ\ng mrâo ngă brua\, ]ia\ng mâo hdră bi trông, kuôl ka\ klei ngă brua\.

Tal tlâo, lo\ dơ\ng bi trông, ngă klei kuôl ka\ jao brua\ t^ng tla prăk răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê kơ du\m anôk brua\ duh mkra mâo klei dja\ yua êa.

Tal pa\, lo\ dơ\ng mtru\t mjhar, ktrâo ata\t djăp êpul êya dja yua hdră răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê hla\m ]ar hluê ngă bi s^t, djăp ênu\m brua\ klam pô năng ho\ng klei t^ng tla prăk kơ brua\ răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê.

Tal êma, jing srăng ksiêm dlăng jê` jê`, bi klin ênoh mâo, akâo kơ du\m gưl mâo klei dưi mghaih msir djo\ ho\ng hdră bhiăn hlei êpul êya dja yua brua\ mơng klei răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê amâo mâo ngă klei hưn, amâo mâo ba jao ôh ênoh prăk t^ng tla kơ brua\ răng mgang dliê djo\ si hdră mtru\n.

-La] jăk kơ ih lu!