VOV4.Êđê - Ara\ anei ti ]ar Kontum mâo 234 Sang pui tu\k kna\ êsei djam kơ lu mnuih hua\, hla\m ana\n mâo lu Sang pui tu\k kna\ mklin sa anôk ti du\m boh Sang hra\. }ia\ng mâo du\m mmông hua\ [ơ\ng dưi dja\p jih 2 mta klei, rơ\ng kơ hnơ\ng tu\ ja\k leh ana\n klei doh ê[a\t mnơ\ng [ơ\ng kơ phung hđeh, Êpul khua kia\ kriê Sang hra\ hla\k g^r kt^r hla\m gra\p hruê hruê êjai dôk bi m^n hu\i nnao kơ klei amâo doh ê[a\t mnơ\ng [ơ\ng.

Thu\n hriăm anei, sang hra\ hđeh điêt sa\ Đăk Mar, kdriêk Đăk Hà mâo 587 ]ô hđeh hriăm hra\, hlăm ana\n mao 280 ]ô hđeh dôk hua\ [ơ\ng yang hruê dơ\ng. Grăp hruê ]ia\ng duh kơ phng hđeh mâo êsei hua\ yang hruê dơ\ng lehana\n giăm tlam, 3 ]ô thơ\ng hlăm brua\ tu\k kna mnơ\ng [ơ\ng, mb^t ho\ng phung nai hlăm sang hra\ ngă lu brua\. Nai Phạm Thị Phương, Khua sang hra\ hđeh điêt Đăk Mar brei thâo, ]ia\ng dưi mâo mnơ\ng [ơ\ng jăk kơ phung hđeh, snăn sang hra\ mđing mtam tal êlâo dơ\ng mơ\ng anôk blei mnơ\ng [ơ\ng, hdră mkra mjing, kriê pioh… hlo\ng truh kơ mmông brei phung hđeh hua\ [ơ\ng. {ia\dah, êjai ngă bi djo\ klei bhiăn mtru\n kjăp snăn, ăt dôk hyưt nanao hu^ kơ hđeh [ơ\ng djo\ mnơ\ng rua\. Nai Phạm Thị Phương, la]:“ Dôk hyưt êdi. Găn hlăm 24h amâo mâo hmư\ ôh am^ ama hđeh hưn hu^dah hđeh [ơ\ng djo\ mnơ\ng rua\, snăn hlăm brua\ kia\ kriê phung hđeh hlăm sang hra\ amâo mâo klei dih anei ôh, mơ\ng ana\n kơh dơ\ng nai mtô hlo\ng kơ pô ngă brua\ tu\k kna hơ^t ai tiê”.

}ia\ng bi hro\ klei [ơ\ng djo\ mnơ\ng rua\ hlăm du\m anôk tu\k kna\ mnơ\ng [ơ\ng kơ lumnuih, lu sang hra\ ti kdriêk Đăk Hà mtru\t mjhar jih jang phung êdam êra bi nao pla mjing djam mtam, amâodah duah djam mtam mkăn jăk h^n. Nai Dương Thị Tuyết, khua sang hra\ hđeh điêt Sơn Ca, wa\l krah Đăk Hà brei thâo, Êpul kia\ kriê sang hra\ mta\ leh kơ phung knua\ druh ngă brua\ hlăm sang hra\, w^t kơ sang mtru\t mjhar mnuih hlăm sang pla mjing djam mtam pioh lo\ ]h^ kơ sang hra\. Ho\ng hdră ngă anei, anôk tu\k kna mnơ\ng [ơ\ng pioh kơ 256 ]ô phung hđeh hriăm hra\ hua\ [ơ\ng ti sang hra\ hđeh điêt Sơn Ca dưi mdul leh klei amâo mâo hơ^t ho\ng mnơ\ng [ơ\ng ]ho\. Kha\ snăn, klei anei amâo mâo djo\ ôh jing jih leh klei adôk hyưt. Nai Dương Thị Tuyết, brei thâo:“ Kơ klei mnơ\ng [ơ\ng srăng hra\ dưi pla mjing pioh kơ phung hđeh [ơ\ng, snăn sa kdrê] sang hra\ h’^t leh ai tiê. Ăt adôk mnơ\ng mkăn ăt blei ba mơ\ng ta], snăn bi ksiêm dlăng bi nik. }ia\ng dưi mâo djo\ mnơ\ng [ơ\ng doh, mse\ si ênoh ]ua\n kơ kđeh ]^m kan mâo hnơ\ng hormol, snăn sang hra\ dleh thâo t^ng knăl kơ klei anei ho\ng ala\ mta pô, ]ia\ng hro\ng ruah mnơ\ng [ơ\ng”.

Klei dôk hyưt [ơ\ng djo\ mnơ\ng rua\ mơ\ng du\m anôk tu\k kna mnơ\ng [ơ\ng kơ lu mnuih ti du\m boh sang hra\ hlăm ]ar Kontum jing djo\. Kyuadah ara\ anei, brua\ ksiêm dlăng tal êlâo mnơ\ng [ơ\ng ti du\m anôk tu\k kna\ jing sa mta brua\ dleh dlan snăk, lehana\n dleh dưi ngă mơh. Kha\dah êpul kia\ kriê sang hra\ mâo phung hđeh dôk hua\ [ơ\ng kơ sang hra\ ăt g^r ruah, lehana\n mâo klei kuôl ka\ ho\ng du\m anôk ]uh ta\, anôk rông mnơ\ng, anôk pla mjing djam mtam ]ia\ng pioh ]h^ kơ sang hra\, [ia\dah amâo mâo mnuih jho\ng rơ\ng ôh si hdră sang hra\ hro\ng ruah jing doh h^n. Nguyễn Thị Thanh Thuý, K’ia\ng khua Adu\ brua\ sang hra\ m’ar kdriêk Đăk Tô brei thâo: “ Kla\ s^t asei mlei kâo dôk răng êdi. Kyudah jih jang sang hra\ hmei amâo mâo djăp ôh kdrăp dưi mka\ dlăng ]ia\ng kơ djam mtam, mnơ\ng [ơ\ng truh ho\ng sang pui jing mnơ\ng doh he\ sơăi? Ho\ng ênoh jing lu, hmei amâo mâo dưi thâo ôh phu\n agha mnơ\ng [ơ\ng ana\n doh amâodah h’ăi?”

Boh s^t ti Kontum hlăm du\m thu\n êlâo mâo leh lu klei [ơ\ng djo\ mnơ\ng rua\ ti sang hra\ m’ar. Mse\ si dua klei [ơ\ng djo\ mnơ\ng rua\ hlăm thu\n 2012 ti sang hra\ gưl I Võ Thị Sáu, sa\ Hơ Moong, kdriêk Sa Thầy, lehana\n ti sang hra\ Trung cấp brua\ Kontum, ngă leh kơ 267 ]ô phung hđeh rua\. Thu\n 2014, ti sang hra\ knu\k kna ]iêm rông hđeh mnuih djuê [ia\ Phan Đình Phùng, sa\ Hơ Moong, kdriêk Sa Thầy, mâo klei [ơ\ng djo\ mnơ\ng rua\ ngă kơ 48 ]ô hđeh hriăm hra\ ba do\ng mdrao. Anei yơh jing du\m klei mta\ năng brei mâo klei răng.

Mơ\ng klei anei, Hoàng Trí Trung, Khua anôk brua\ răng mgang klei doh ê[a\t mnơ\ng [ơ\ng ]ar Kontum, brei thâo: “ Ara\ anei brua\ ksiêm dlăng mnơ\ng [ơ\ng hlăm sang pui tu\k kna kơ lu mnuih hua\ jing dleh snăk dưi ksiêm dlăng djo\. Kno\ng [ia\ đu] sang hra\ mâo klei găl dôk hla\m [uôn pro\ng Kontum, hlăm du\m wa\l krah, lehana\n du\m boh sang pui tu\k kna kơ lu mnuih hua\ hlăm sang hra\ knu\k kna ]iêm rông mnuih djuê [ia\. Kyuadah hlăm du\m boh sang pui ana\n ara\ng kreh ruah lu mta djam mtam, mtah siam, lehana\n ti sang hra\ ]o\ng pla mjing lehana\n rông ma\ pô mơh mnơ\ng rông. Du\m adôk lo\ nao blei ruah mnơ\ng [ơ\ng bi kla\ phu\n agha, [ia\dah klei anei jing dleh. Mse\ si djam mtam, ]^m kan. Anôk ]uh ta\ sa anôk ara\ anei ka mâo mko\ mjing kjăp mơh. Klei ksiêm dlăng hnơ\ng êa drao hlua\t hlăm djam mtam, lehana\n mta jhat hlăm mnơ\ng rông ka dưi ngă ho\ng klei kjăp mơh. {aih h^n du\m boh sang hra\ hlăm kr^ng taih kbưi, kyua k[ah prăk, ka dưi ngă ôh klei kuôl ka\, ho\ng du\m anôk mkăp mnơ\ng [ơ\ng doh kơ sang pui. Kyuana\n kno\ng hiu blei mơ\ng du\m phung hiu ]h^, lehana\n êwang êlan nao blei mơ\ng [uôn pro\ng Kontum truh kơ sang hra\ kr^ng taih kbưi [ia\ êdi 4h đ^ êdeh. Kyuana\n ênưih snăk mnơ\ng [ơ\ng djo\ mta rua\”.

Kơ du\m hdră ana\p mta ara\ anei ]ia\ng dưi rơ\ng mâo mnơ\ng [ơ\ng doh, hlăm du\m boh sang hra\ ti Kontum, Hoàng Chí Trung brei thâo: “ Mơ\ng ako\ thu\n leh hmei mko\ mjing hdră, hgu\m ho\ng knơ\ng brua\ sang hra\ m’ar, lehana\n du\ brua\ sang hra\ m’ar, lehana\n knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa du\m boh kdriêk, mko\ mjing brua\ hâo hưn, lehana\n mtô mblang kơ klei doh ê[a\t mnơ\ng [ơ\ng hua\, kơ phung knua\ druh ngă brua\ kia\ kriê, knua\ druh brua\ mdrao mgu\n, mnuih ngă brua\ hlăm sang hra\, lehana\n jih jang phung nai mtô, mnuih tu\k kna mkra mjing mnơ\ng [ơ\ng hlăm sang pui kơ lu mnuih hua\. Tal dua, jing hmei mguôp ho\ng phung khua kia\ kriê duh mkra mnia mblei, lehana\n knơ\ng brua\ sang hra\ mơar mko\ mjing jê` jê` klei ksiêm dlăng, lehana\n brei du\m boh sang pui tu\k kna kơ lu mnuih hua\ rơ\ng kơ klei ma\ brua\ mkra mjing doh ê[a\t mnơ\ng [ơ\ng hua\”.

                                                              Y Khem pô ]ih mkra.