VOV4.Êđê –Mơ\ng ênoh pra\k ]an gia\m 15 êklai pra\k mơ\ng Knơ\ng pra\k mđ^ kyar Châu Á lehana\n mơ\ng nga\n pra\k alu\ wa\l, Knơ\ng brua\ Hdra\ k]ah lehana\n Duh bi liê ]ar Kontum dôk duh bi liê mko\ mkra lu mta brua\ ti 2 [uôn hiu ]hưn nguê êpul êya [uôn Kon Bring, sa\ Đa\k Long, kdriêk Kon Plo\ng lehana\n [uôn Kon Kơ Tu, sa\ Đa\k Rơ Wa, [uôn pro\ng Kontum ho\ng hdra\ k`a\m mkra mđ^ anôk brua\ nah gu\ hluê si hdra\ mđra\m mb^t ]ia\ng mđ^ kyar brua\ hiu ]hưn ênguê êpul êya ti 2 [uôn mnuih djuê [ia\ anei. {ia\dah, leh du\m anôk brua\ tal êlâo dưi nga\ mkra, phung tuê hiu ]hưn, phung thâo sa\ng kơ dhar kreh, boh nik phung ma\ brua\ hiu ]hưn ênguê dhar kreh êpul êya ti alu\ wa\l mâo leh klei bi kdơ\ng ktang ph^t kơ du\m hdra\ brua\ mrâo ru\ mkra anei. Pô ]ih klei mrâo Khoa Điềm tui ksiêm leh kơ mta phu\n lehana\n mâo klei ]ih “Kontum: Brei mđing dla\ng h^n kơ knhuah dhar kreh hla\m brua\ duh bi liê nga\ mkra du\m anôk brua\ nah gu\ k`a\m mđ^ kyar brua\ hiu ]hưn ênguê”.

Kno\ng êbeh kơ sa mlan mâo nga\, brua\ duh bi liê kơ brua\ mđ^ kyar hiu ]hưn ênguê hlăm yang [uôn, mjing leh kơ dua boh [uôn ngă brua\ hiu ]hưn ênguê Plei Kon Bring, sa\ Đăk Long, kdriêk Kon Plông, lehana\n Plei Kon Kơ Tu, sa\ Đăk Rơ Wa, [uôn pro\ng Kontum jing leh anôk ru\ mkra mjh^t m’ua\t ho\ng lu msei hjei, boh tâo, ]uah êga, simăng... Pô ]ih ka] rup Kiều Đăng, sang ti [uôn pro\ng Kontum jing mnuih kreh bi tuôm jê` jê` ho\ng tue hiu ]hưn ênguê bi êdah klei êdu ai:

“Nga\ ho\ng betong mse\ snei, amâo thâo ôh si ngă srăng jing kơ brua\ hiu ]hưn ênguê mơ\. Tuê hiu ]hưn di`u hriê, lehana\n di`u la] ya do\ ngă anei, ya do\ pioh ngă mse\ snei? Mkra ho\ng betong he\? Dah snăn ya do\ ngă hriê dla\ng ma\ kơ anei? 10 êpul hriê snăn mâo 10 êpul la] mse\ djuê ana\n sơăi”.

Mnư\ sang ro\ng Plei Kon Bring êlâo kơ duh bi liê mkra mjing

Dưi duh bi liê mơ\ng prăk ]an giăm 15 êklai prăk, mơ\ng knơ\ng prăk mđ^ kyar Châu Á, lehana\n prăk mơ\ng alu\ wa\l, êlan klông, lehana\n brua\ mkăn hlăm [uôn sang mơ\ng dua boh [uôn Kon bring, lehana\n Kon Kơ Tu mâo klei ]ang hmăng srăng ba w^t klei tu\ dưn lu, mâo klei iêu jak lu tue hriê ]hưn. {ia\dah du\m mta brua\ mrâo leh mkra, ngă leh kơ lu tuê hriê ]hưn lui] klei ]ang hmăng, kyua amâo mâo siam, bi rai jih knhuah bhiăn đưm. Mse\ si ti [uôn Kon bring, mnư\ ngă ho\ng kyâo siam s^n bư\ ju\m sang roong jih djo\ guôp ho\ng brua\ kreh dhar [uôn, [ia\dah ruh hwiê leh jih. Hrô kơ ana\n jing sa boh mnư\ ho\ng betong păng gang Sang roong ho\ng kdrê] adôk hlăm [uôn. Bi ti [uôn Kon Kơ Tu, mâo sa b^t êlan jăk siam mơ\ng krah [uôn truh kơ alu\ wa\l djiêu hnoh krông Đak Bla ho\ng du\m prue# kyâo mtah siam, snăn tuôm ho\ng êpul nga brua\ ]uk bi êbuh jih, pioh lo\ nga\ ho\ng betong sơăi. Amai Y Bông, sa ]ô mnuih hlăm [uôn nga\ brua\ brei mưn sang jưh homestay la], phung tue hriê kơ [uôn amâo mâo ]ia\ng lehana\n amâo mâo duah klei ana\n ôh:

“Di`u khăp kơ knhuah bhiăn đưm adih hlăm [uôn. Khăp klei mphu\n dô. ]ong ma\ mơ\ng dliê”.

            Mnư\ sang ro\ng Plei Kon Bring ngă mkra mrâo

Mb^t ho\ng mnư\ betong klah klap hjăn păng he\ ju\m sang roong [uôn Kon Bring, bi ti [uôn Kon Kơ Tu mkra sa ta] ho\ng betong ti ana\p sang roong pro\ng truh 730m². Anei jing sa mta brua\ dôk ngă kơ mnuih [uôn sang amâo mâo ư ôh kyuadah: Grăp blư\ mdah klei tông ]ing, lehana\n kdo\ suang mnuih Bahnar bi êbat jơ\ng mang sơăi. Kdo\ ]huang hlăm wa\l ta] ho\ng betong khăng kgơ\k, lehana\n hlơr h^p tơdah adiê mđia\ jing amâo mâo pô ]ia\ng ôh. Lehana\n, brua\ ba yua lu betong hlăm klei ru\ mkra brua\ nah gu\ ngă leh kơ wa\l anôk dhar kreh [uôn amâo lo\ jăk ôh. Nguyễn Đô Huynh, mnuih mâo du\m pluh thu\n sia\ suôr ho\ng brua\ hiu ]hưn ênguê dhar kreh yang [uôn ti Kontum la]:

“Klei duh bi liê jăk h^n kơ brua\ hiu ]hưn ênguê ti du\m boh [uôn jing diih đăm lo\ ngă brua\ anei brua\ adih ôh. La] leh mse\ snăn, [ia\dah di`u ăt ngă mka êlan, mkra mnư mnang, mkra sang tlô lehana\n lui êruh kơ ana\n. lehana\n hang krông jăk siam leh êlâo ara\ anei bi ]uk hli jih amâo lo\ [uh ôh anôk dhar kreh brua\ hiu ]hưn ênguê”.

Mơ\ng lu klei blu\ amâo mâo ư ho\ng du\m brua\ duh bi liê mđ^ kyar brua\ hiu ]hưn ênguê ti dua boh [uôn Kon Bring, lehana\n Kon Kơ Tu, Trương Quốc Việt, Khua adu\ brua\ duh mkra ho\ng ta] êngao hla\m Knơ\ng brua\ ]ua\l mka\ lehana\n duh bi liê ]ar Kontum, hlo\ng klam ngă k’ia\ng khua kia\ kriê hdră brua\ đru mđ^ kyar alu\ wa\l knông lăn ]ar Kontum brei thâo, srăng lo\ w^t mkra:

“Ya mta klei [uôn sang dôk bi [uah dah brei mdei yơh. Lehana\n ăt hlăk mâo phung thơ\ng kơ brua\ hriê ksiêm w^t sa blư\ dơ\ng jih jang brua\ djo\ tuôm. Lo\ w^t dlăng w^t thâo dah klei ]ua\l mka\ hmăi amâo mâo djo\ ho\ng knhuah bhiăn mphu\n dô anei amâodah hơăi? Êpul kia\ kriê srăng mâo sa mmông ngă brua\ ho\ng alu\ wa\l. Tơdah du\m t^ng djo\ tuôm mâo klei bi tu\ ư mb^t snăn êpul kia\ kriê brua\ knua\ srăng hluê ngă. Bi tơdah lo\ mâo boh klei mkăn, snăn mmông ana\n srăng mâo klei bi trông nik mơh”.

Hlăm ênoh bi liê jih jang giăm 15 êklai prăk duh kơ brua\ nah gu\ pioh mđ^ kyar brua\ hiu ]hưn ênguê hlăm yang [uôn ti dua boh [uôn Kon Bring, lehana\n Kon Kơ Tu, knơ\ng brua\ ]ua\l mka\ lehana\n duh bi liê ]ar Kontum bi liê leh êbeh 1 êklai 100 êklăk prăk kơ brua\ k]e\ klei ru\ mkra. Tui si êpul kia\ kriê brua\ knua\ anei, mâo leh lu klei bi k[^n ho\ng mnuih [uôn sang, mâo lu blư\ k]e\ boh klei hla\m klei kla\ mnga] lehana\n mâo hra\ mơar. [ia\dah jih jang brua\ dhar kreh pătdah ka mâo klei mđing ôh hla\m klei mkla\ mklơ\ng jih jang brua\ duh bi liê. Boh s^t brei [uh, mdê ho\ng du\m hdra\ brua\ duh bi liê brua\ nah gu\ djo\ ho\ng klei bhiăn đưm, brua\ duh bi liê brua\ nah gu\ pioh kơ klei mđ^ kyar brua\ hiu ]hưn ênguê dhar kreh yang [uôn brei ngă ho\ng klei mdje\, kyuadah tơ tăm ]huai srăng ngă rai jih klei jăk siam mâo leh mơ\ng êlâo hla\m dhar kreh djuê ana kơ anei.

                               Y-khem pô ]ih hlo\ng răk