VOV4.Êđê - Hlăm du\m thu\n giăm anei, bruă kriê dlăng leh ana\n mgang phung hđeh dưi mâo lu klei tu\ dưn, rơ\ng kơ du\m klei dưi mơ\ng phung hđeh leh ana\n `u\ kma ho\ng lu ala ta] êngao. Hdră bhiăn Kơ phung hđeh thu\n 2016 ăt mâo mko\ mjing leh hlăm jar klei bhiăn leh ana\n du\m hdră mtru\n yang [uôn djo\ tuôm kơ phung hđeh. Hdră bruă ala ]ar kyua phung hđeh wưng thu\n 2012 - 2020 mdah leh jar hdră bruă, hdră êlan duh bi liê kơ phung hđeh mđing truh kơ sa jar hdră êlan kluôm ênu\m kơ phung hđeh. Khă sơnăn, kriê mgang, kriê dlăng phung hđeh ]ia\ng êdi mâo klei đru ngă mơ\ng lu anôk bruă leh ana\n bruă klam mơ\ng grăp ]ô mnuih.

Amâo djo\ [ia\ ôh phung hđeh mơ\ng mrâo k’kiêng am^ lui he\ kyua du\m klei soh mơ\ng mnuih pro\ng. Phung hđeh tuôm ho\ng klei ngă ju\ jhat, [ơ\ng ai ngă bruă, ngă êka êkeh, djiê kyua klei truh, mngăt hlăm êa ăt mâo n’nao grăp hruê. Hluê si klei ksiêm yap grăp thu\n mâo hlăm brô 1 êbâo 500 ]ô hđeh jing phung tu\ klam du\m klei ngă ju\ jhat, ngă knhông, yap mdu\m mâo 2 êbâo ]ô hđeh mngăt hlăm êa grăp thu\n lehana\n ênoh djiê mngăt hlăm êa lu êdi khăng mâo hlăm yan mdei pro\ng. Aduôn Ngô Thị Minh, k’iăng khua g^t gai Dhar bruă Dhar kreh, Mtô mjuăt phung êdam êra, hđeh êlăk lehana\n hđeh đơđiêt mơ\ng Quốc hội la] sơnei: “Hdră bruă tal 1 drei bi k[^n ai tiê msir mghaih, ana\n jing klei ngă ju\ jhat, ngă knhông ho\ng phung hđeh. Tal 2 ana\n jing klei dưi mơ\ng phung hđeh, hlăm ana\n mâo êpul phung hđeh asei mlei êdu awa\t, kâo mđing dlăng lu h^n kơ êpul hđeh amâo mâo jăk asei mlei lehana\n êpul hđeh mdei sang hră, êpul hđeh hiu pliă plia ]ia\ng duah [ơ\ng ka hriăm jih rue# gưl 2. Du\m Phu\n, knơ\ng bruă ăt mâo klei mđing dlăng ]ia\ng êpul phung hđeh êdu awa\t dưi tu\ mă ênu\m ênap klei dưi pô. 1 hdră bruă dơ\ng, ana\n jing klei dưi hlăp ]hưn mơ\ng phung hđeh. }ia\ng phung hđeh dưi đ^ pro\ng kluôm dhuôm, sơnăn drei bi dlăng yuôm bhăn kơ klei dưi hlăp ]hưn mơ\ng hđeh, hlăm ana\n drei ăt mđing dlăng du\m hdră mko\ mjing dhar kreh, anôk hlăp ]hưn”.

Hluê si aduôn Nguyễn Phương Linh, khua Anôk bruă Ksiêm hriăm Kriê dlăng Mđ^ kyar h’^t kjăp (MSD), Êpul hgu\m bruă knhâo knhăk Việt Nam, phung hđeh ti du\m kr^ng taih kbưi, kr^ng dleh dlan [ia\ tu\ mă klei hâo hưn, k[ah klei ktrâo la] lehana\n klei kriê dlăng mơ\ng go\ êsei, sang hră sơnăn êlưih tuôm ho\ng klei ngă ju\ jhat, klei ngă knhông, mngăt hlăm êa lehana\n klei truh tơl êka êkeh. Kyua ana\n, klei kriê dlăng mơ\ng du\m gưl, du\m knơ\ng, dhar kreh, go\ êsei, sang hră, yang [uôn ]ia\ng phung hđeh thâo klă klei dưi kơ pô. Mb^t ho\ng ana\n, phung hđeh bi mâo klei thâo hlăm klei hd^p ]ia\ng bi kdơ\ng ho\ng klei truh ana\p mâo: “Drei amâo mâo dưi răng mgang amâo dah mkhư\ gang klei hâo hưn mơ\ng phung hđeh, drei đ^ hriê kơ pro\ng mb^t anak aneh. S^t anak ]ia\ng ksiêm dlăng kơ klei hâo hưn, sơnăn drei, jing mnuih pro\ng, nai mtô, go\ êsei, sang hră, ktrâo la], mtô kơ phung anak aneh, hrăm mb^t ho\ng phung anak aneh thâo kral ti klei djo\, ti klei soh, ti jing klei bi hnơ\ng lehana\n ti jing hdră bruă msir mghaih. S^t phung anak aneh ]ia\ng kơ klei đru brei, sơnăn duah klei đru mơ\ng go\ êsei, sang hră amâo dah du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm, amâo dah Tổng đài kăp đru 111 tô hmô. Ana\n jing du\m mta klei drei mtô bi hriăm lehana\n mjing alu\ wa\l hriăm hră jăk siam kơ phung anak aneh”.

}ia\ng krơ\ng kjăp klei dưi kơ phung hđeh êlăk hluê ngă ênu\m ênap lehana\n mâo boh tu\ dưn, Đặng Hoa Nam, khua Anôk bruă kriê dlăng phung hđeh, Phu\n bruă dlăng mnuih ngă bruă – Kahan êka êkeh lehana\n Mnuih knap m`ai brei thâo; Phu\n bruă mko\ mjing leh mta bhiăn mguôp mb^t knơ\ng bruă, boh nik gơ\ ho\ng brua\ Gưl dlông Đoàn, Êpul hgu\m phung mniê Việt Nam, Êpul hgu\m răng mgang klei dưi phung hđeh êlăk Việt Nam, hluê ngă truh kơ anôk tu\ mă klei hâo hưn, hgu\m đru bi hmao kơ phung hđeh tuôm ho\ng klei ngă ju\ jhat, ngă knhông, phung hđeh mâo klei hd^p dleh dlan... Hlăm ana\n, phung knuă druh phường, să bi hriăm klei thâo kơ phung hđeh ]ia\ng mâo du\m klei hmao đru brei: “Mnuih mơ\ng du\m êpul bruă anei dưi hluê ngă klă s^t hlăm bruă kriê dlăng răng mgang phung hđeh êlăk gưl să. Gưl dlông ăt bi mâo klei ktrâo la] kơ du\m alu\ wa\l ]ia\ng hriăm mjuăt Hdră bhiăn phung hđeh – hdră mtru\n 56. Hdră bruă răng mgang phung hđeh dleh ksiêm dlăng, [ia\dah bi mâo hdră bruă ngă êjai tơdah hlei pô dưi jao bruă kriê dlăng phung hđeh êlăk gưl să, [ia\dah digơ\ ka mâo klei thâo, digơ\ dưi iêu kơ Tổng đài 111 hlăm ya wưng ]ia\ng Tổng đài ktrâo la] kơ digơ\ hluê ngă ênu\m ênap hdră bruă hluê si mta mtru\n mơ\ng Hdră bhiăn. Mta mkăn dơ\ng, du\m anôk bruă kriê dlăng bruă yang [uôn mơ\ng du\m ]ar ăt prăp êmiêt đru brei mguôp mb^t ho\ng să hluê ngă du\m hdră bruă đru brei kơ digơ\”.

“Mđing dlăng kơ phung hđeh ho\ng jih ai tiê, răng mgang phung hđeh ho\ng bruă ngă”. Anei amâo djo\ jing klei blu\ đui] ôh, [ia\dah drei ]ia\ng bi mâo bruă ngă klă s^t kơ phung hđeh êlăk. Bi kriê dlăng phung hđeh êlăk êdei ana\p mơ\ng la\n ala ]ia\ng phung hđeh dưi hd^p hlăm 1 alu\ wa\l êđăp ênang, kpa\ ênuah, dưi đ^ pro\ng kluôm dhuôm./.