VOV4.Êđê - Lâm Đồng jing c\ar mâo lu klei ga\l djo\ c\ia\ng mđ^ kyar brua\ nga\ lo\ hma hluê hdra\ ba yua hdra\ kdra\p nga\ brua\ mrâo mrang. Ara\ anei lu ênha\ anôk pla mjing ba yua hdra\ kdra\p nga\ brua\ mrâo mrang mâo hrui w^t mơ\ng 500 êkla\k – 3 êklai pra\k/ 1ha/ 1 thu\n, đa  mâo du\m gru hmô pla mjing ho\ng abu\ êa mâo ba w^t truh êbeh 8 êklai pra\kl/ 1ha/ 1 thu\n. Sna\n [ia\dah c\ia\ng gru hmô anei dưi bi mđ^ mlar, c\ia\ng bi mâo klei bhia\n brei c\an pra\k mdê hja\n kơ brua\ anei.

Hlăm ênoh giăm du\m pluh gru hmô hlăk pla mjing djam yua abu\  “ ho\ng êa” ba yua hdra\  kdrăp nga\ brua\ mrâo mrang ti ]ar Lâm Đồng, snăn đang war pla djam sa lat mơ\ng Phạm Thị Cúc ti [uôn Da\ Nghịt, să Lát, kdriêk Lạc Dương jing 1 bi gru hmô. Ba yua hdră kdrăp ngă bruă mrâo mrang mơ\ng C|âu Âu, anăn ênoh prăk duh bi liê kơ đang djam lu, grăp ha hlăm brô 8 êklai prăk. Mb^t ho\ng sang ală k^ng, c\ia\ng bi mâo du\m kdrăp yua mb^t ana\n mse\ si đ^ng mđoh ba êa krih, klei mđoh êa, wal po\k kđa\l, pra dưm ana pla, bro\ng êa, kdrăp ma\i pom… du\m kdrăp anei c\ia\ng bi blei ba mơ\ng ala ta] êngao s’a^.

Hluê si aduôn Phạm Thị Cúc, bruă pla mjing djam ho\ng abu\ kniêm êa ba yua hdră kdrăp ngă bruă mrâo mrang amâo mâo dleh ôh, [ia\ liê ai tiê kriê dlăng, sna\n [ia\dah djam hrui w^t mâo hnơ\ng jăk, ênoh prăk hrui w^t đ^:“ Pla djam ho\ng kniêm êa, gơ\ êlưih mơh, tal 1 ana\n jing boh tu\ dưn đ^, bruă kriê dlăng kno\ng [ia\ đui], gơ\ dôk ti dlông, anăn bruă hrui mă ăt êlưih mơh. Êlâo h^n ana\n jing bruă ba yua êa drao kriê mgang mnơ\ng pla, tơdah 1 yan djam pla hlăm lăn `u sui êbeh 2 mlan, drei krih êa drao mơ\ng 5 – 6 bliư\, kno\ng sa lát “ pla ho\ng êa” kno\ng sui mơ\ng 25 – 30 hruê, anăn kâo amâo mâo ba yua êa drao kriê mgang mnơ\ng pla mjing ôh. Boh tu\ dưn tal 3 ana\n jing êa krih [ia\ mơh kno\ng bi knar ¼ hnơ\ng êa drei krih mkă ho\ng pla djam ti lăn”.

Mơ\ng 1 êbâo m2 lăn duh bi liê tal êlâo, truh kơ ara\ anei aduôn Phạm Thị Cúc po\k phai ênhă anôk pla djam ho\ng kniêm êa đ^ truh 1ha3, ho\ng 16 mta djam sa lát mdê mdê. Ara\ anei yap mdu\m grăp hruê hlăm 1 ha hrui w^t mâo hlăm brô 800kg sa lat, ba ]h^ hliê ênoh yuôm hluê si klei kuôl kă kơ du\m siêu thị mâo 40 êbâo prăk hlăm 1 kg. Kyua klei ]ia\ng blei [ơ\ng djam hluê hdră pla “ho\ng kniêm êa” anei lu h^n, anăn amâo đei hu^ ôh kơ anôk ba ]h^ djam. Aduôn Phạm Thị Cúc brei thâo: “ Mơ\ng mlan 6/2016 truh kơ ara\ anei, djam kâo ăt kăn djăp lei ho\ng klei ]ia\ng blei mơ\ng sang ]ơ mnia, wa\t hlăm wưng anei h^n mơh k[ah. Êlâo dih kâo ]h^ kơ 3 siêu thị, [ia\dah klă s^t gơ\ amâo djăp ôh djam ]ia\ng ba ]h^. Mơ\ng đang djam kâo ]h^ ho\ng ênoh 40 êbâo prăk hlăm 1 kg, snăn ho\ng 1 ha ênoh prăk kâo mâo hrui w^t lu êdi. Mnuih blei [ơ\ng hlăk bi mđing kơ klei suaih pral, mphu\n ba yua du\m mta mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma mâo hnơ\ng jăk, snăn kâo ăt a\t hla\k k[ah djam ]ia\ng ba ]h^ hlăm sang ]ơ mnia”.

Hluê si Phạm S, K’iăng khua knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Lâm Đồng, hdră mđ^ kyar bruă ngă lo\ hma ba yua hdră, kdrăp nga\ brua\ mrâo mrang mơ\ng alu\ wa\l dưi mđ^ kyar 1 knhuang mrâo, mnơ\ng pla mâo hnơ\ng jăk leh anaưn ênoh yuôm pla mjing ti sa b^t anôk la\n đ^ s’a\i. Khă snăn, klei dleh dlan pro\ng êdi ara\ anei, ana\n jing prăk duh bi liê, anăn ]ia\ng  bi mâo klei hâo hưn leh ana\n mđ^ lar du\m gru hmô pla mjing djam ho\ng kniêm êa mse\ si aduôn Phạm Thị Cúc hla\m lar [ar jing klei dleh dlan êdi. Phạm S brei thâo:“ Bruă pla mjing ba yua hdră kdrăp ngă bruă mrâo mrang ]ia\ng kơ ênoh bi liê lu, ênoh bi liê kơ bruă pla mjing ba yua hdră kdrăp ngă bruă mrâo mrang lu h^n mkă ho\ng ênoh yuôm lăn, hlăk êjai ana\n ngăn drăp krơ\ng kna ho\ng knơ\ng prăk knu\k kna amâo mâo tu\ ư ôh, kyua ana\n klei ]ia\ng kơ prăk mđ^ kyar bruă pla mjing ba yua hdră kdrăp ngă bruă mrâo mrang hlăk tuôm ho\ng klei gun kpăk. Hlăm wưng giăm anei, khua Knu\k kna mâo leh klei g^t gai pioh 1 kdrê] prăk brei ]an mơ\ng 50 êbâo truh 60 êbâo êklai prăk pioh ba yua kơ bruă nga\ lo\ hma pla mjing ba yua hdră kdrăp ngă bruă mrâo mrang. Hluê si hmei anei jing klei găl jăk êdi kơ du\m anôk bruă nga\ lo\ hma ba yua hdră kdrăp ngă bruă mrâo mrang kluôm ala la] mb^t leh ana\n ]ar Lâm Đồng la] hjăn, kyua ana\n hmei srăng hnêc\ ma\ phu\n prăk anei ]ia\ng đru du\m anôk bruă, tă ]ua hdra\ êlan nao kơ du\m anôk bruă pal mjing du\m mta mnơ\ng ho\ng hdra\ kdra\p nga\ brua\ mrâo mrang mlih đ^ kyar, ]ia\ng hluê ngă hdră k`ăm mđ^ kyar bruă tuh tia mkra mjing kluôm dhuôm, h’^t kjăp leh ana\n ênuk mrâo mrang ”.

Lăn ala jăk jing, yan adiê êđăp, ]ar Lâm Đồng mâo klei găl ]ia\ng mđ^ kyar bruă duh mkra hluê hdră ba yua hdră, kdrăp ngă bruă ênuk mrâo mrang, boh nik gơ\ kơ brua\ pla mjing du\m mta djam mtam, mnga, ]ê, kphê, rông êmô mă êa ksâo leh ana\n rông kan êa kba. Ara\ anei du\m mta mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma mơ\ng Lâm Đồng mâo ba ]h^ ti djăp anôk hlăm ala ]ar leh ana\n ba ]h^ kơ ala ta] êngao, leh ana\n hlăk mâo ana\n knăl h’^t kjăp hlăm mnuih blei yua. Leh dưi mâo prăk duh bi liê, s^t nik bruă pla mjing ba yua hdră, kdrăp ngă brua\ mrâo mrang mơ\ng Lâm Đồng srăng lo\ đ^ kyar ktang h^n dơ\ng, dja\l ba Lâm Đồng jing ]ar mâo bruă pla mjing kluôm dhuôm, h’^t kjăp leh ana\n ênuk mrâo hluê djo\ si hdră mtru\n Đảng bộ ]ar anei leh k]ah mtru\n./.

                                                 H’Nga pô ]ih hlo\ng ra\k.