VOV4.Êđê - Gra\p blư\ yan mnga truh, ]ar Lâm Đồng lo\ mko\ mjing kna\m bi tuôm ho\ng mnuih [uôn sang pô dôk hd^p ti ala ta] ềngao w^t kơ [uôn sang drông Tết djuê ana ]ia\ng mni la] ja\k kơ klei đru mguôp pro\ng pr^n mơ\ng du\m ]ô anak kbưi ho\ng [uôn sang hla\m hdra\ brua\ mko\ mkra la\n ]ar, [uôn sang; mta mka\n lo\ dơ\ng iêu mthưr, jak iêu mnuih [uôn sang pô dôk hd^p ti ala ta] êngao w^t duh bi liê lu h^n, mguôp mb^t ho\ng anôk brua\ sang ]ư\ êa mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn. Mơ\ng thu\n 2017 truh kơ ara\ anei, pra\k duh bi liê mơ\ng mnuih [uôn sang pô dôk hd^p ti ala ta] êngao hla\m du\m hdra\ mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn ]ar Lâm Đồng đ^ lu mơ\ng 12 êkla\k USD truh 65 êkla\k USD.

Yap mơ\ng thu\n 2000 truh kơ ara\ anei, Ngô Đìng Hiếu, dôk hd^p kơ Mi kreh w^t jê` jê` kơ Bảo Lộc, ]ar Lâm Đồng ]ia\ng hd^p mda lehana\n ngă brua\. ~u hgu\m duh bi liê alu\ wa\l hiu ]hưn ênguê Dambri, [uôn pro\ng Bảo Lộc ngă tu\ jing leh hdră brua\ ru\ mdơ\ng [uôn Dhar kreh Châu Mạ hluê knhuah đưm, hlăm ênha pro\ng 6ha hlăm alu\ wa\l hiu ]hưn ênguê. Tinei lo\ dơ\ng kru\ w^t jih knhuah bhiăn hd^p, klei duh [ơ\ng mnuih djuê ana kơ anei, jing leh anôk jăk kơ dhar kreh, mâo leh lu hriê ]ua\ dlăng, ]hưn dhing, ksiêm duah. Êngao ana\n, `u lo\ jing mse\ si sa ]ô pô ksiêm duah kơ mnơ\ng kdrăp đưm mnuih djuê [ia\, đru bi kriê pioh knhuah gru dhar kreh du\m djuê ana ti Lăn Dap Kngư. Găn leh 10 thu\n hiu hlăm djăp anôk tui duah, truh kơ ara\ anei `u mâo hlăm kngan `u êbeh 1.200 mta mnơ\ng đưm mơ\ng mnuih djuê [ia\, hlăm ana\n lu êdi jing djuê ana Châu Mạ, mâo leh lu mnơ\ng yuôm hin mse\ si kga\, kju, du\m r^ng ]ing hđăp êtuh thu\n. Ngô Đình Hiếu yăl dliê, amâo mâo ôh klei mơak h^n, lehana\n jăk yâo h^n tơdah mb^t ho\ng găp djuê, mah jia\ng drông tết djuê ana hlăm [uôn sang pô:

“Grăp blư\ dơ\ng truh yan tết snăn ai tiê jih jang mnuih mtluk mtlak, ho\ng kâo tết truh mâo bi tuôm du\m ayo\ng adei hd^p kơ tuê w^t kơ [uôn sang jing sa klei mơak êdi, kyuadah ayo\ng adei hriê mơ\ng djăp ala ]ar, wưng anei kơh mâo bi yăl dliê hla\m sa hruê tết h’uh mđao mơ\ng djuê ana pô. Kâo bi m^n ]ia\ng dưi mâo mse\ si ara\ anei kyua mâo klei Đảng djăp gưl mơ\ng ]ar Lâm Đồng mđing uê`. Kâo w^t ho\ng [uôn sang mơ\ng hlăk thu\n 2000 truh kơ ara\ anei, êrô w^t nao mse\ djuê ana\n, lehana\n [uh ti Lâm Đồng mâo leh klei đ^ kyar jăk. Êlâo dih adôk êbhiông êya\ng, djăp mta jing jăk leh”.

]ar Lâm Đồng ara\ anei mâo êbeh 3 êbâo ]ô mnuih mơ\ng [uôn sang pô dôk hd^p kơ ala ta] êngao. Hlăm alu\ wa\l ara\ anei mâo leh 14 phung duh mkra mâo mguôp ngăn jing mơ\ng mnuih [uôn sang pô kơ ala ta] êngao truh êbeh 70%, ngă lu hlăm du\m brua\ hiu ]hưn ênguê, brua\ sang jưh, brua\ hua\ [ơ\ng, brua\ hiu hlăp mbul, lehana\n brua\ pla mjing ho\ng hdră mrâo mrang.

Tui si Nguyễn Ngọc Mỹ, k’ia\ng khua êpul hgu\m phung duh mkra Việt Nam ti ala ta] êngao, mb^t ho\ng brua\ mđing duah djăp klei găl mơ\ng sang ]ư\ êa, snăn Lâm Đồng mâo leh klei mnuih [uôn sang pô ti ala ta] êngao duh bi liê lu hla\m dua thu\n giăm anei, anei yơh jing klei găl pro\ng ho\ng alu\ wa\l. Mgi dih, leh mâo êlan dơ\ng pro\ng Liên Khương – Dầu Giây mko\ 2 ]ar Lâm Đồng ho\ng ]ar Đồng Nai dưi bi leh, s^t nik lo\ mâo lu h^n phung hriê duh bi liê jing mnuih [uôn sang pô kơ ala ta] êngao truh ho\ng ]ar:

“Knu\k kna mâo leh hdră mkra êlan truh kơ ta] êdeh phiơr, mkra êlan dơ\ng pro\ng, snăn ho\ng ]ar Lâm Đồng êlan dơ\ng pro\ng yơh năng bi pral mkra mjing, kyuadah ara\ anei mâo ma\ sa b^t ta] êdeh phiơr snăn jing amâo mâo djăp ôh kơ klei êrô êbat, boh nik pioh kơ brua\ hiu ]hưn ênguê hlăm ala ]ar. Ara\ anei drei ka rua\t m^n ôh kơ ala ta] êngao h^n, kno\ng hlăm ala ]ar tơdah jih jang brua\ jing jăk snăn mnuih [uôn sang srăng bi liê ngăn prăk pô. Kyuana\n klei đ^ kyar ana\n kâo m^n jing djo\, [ia\dah si srăng ngă, si srăng duh bi liê snăn phung thơ\ng kơ brua\ srăng bi trông”.

Nguyễn Văn Yên, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Lâm Đồng la], hlăm wưng leh êgao brua\ ho\ng mnuih [uôn sang pô hd^p kơ ala ta] êngao mâo leh djăp gưl, dhar brua\ hlăm ]ar mđing uê`, lehana\n bi kla\ anei jing brua\ năng ngă nanao, amâo mâo mdei. Boh nik, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar mtru\n leh hdră lo\ dơ\ng mđ^ h^n hluê ngă hdră mtru\n mrô 36 mơ\ng phu\n brua\ kđi ]ar hlăm brua\ ho\ng mnuih [uôn sang pô kơ ala ta] êngao mơ\ng ]ar Lâm Đồng wưng thu\n 2016 – 2020, ho\ng mta k`ăm ngă du\m đơ brua\ mse\ si: Bi kjăp êpul brua\ ho\ng mnuih [uôn sang pô hd^p kơ ala ta] êngao, ho\ng lu hdră lehana\n ngă brua\ bi mâo klei tu\ dưn, mtru\t mjhar, mjing djăp klei găl, lehana\n đru mnuih [uôn sang pô kơ ala ta] êngao hơ^t hd^p mda kơ [uôn sang, mâo klei bi hâo hưn mtô mblang, bi leh djăp hdră êlan, hdră bhiăn kơ mnuih [uôn sang pô dôk hd^p kơ ala ta] êngao, mơ\ng ana\n iêu jak lu mnuih [uôn sang w^t duh bi liê ngă brua\ ru\ mdơ\ng lehana\n răng mgang lăn ]ar… Mơ\ng ana\n mâo lu hdră brua\ mâo duh bi liê, lehana\n ma\ brua\ leh ho\ng klei tu\ jing, pral ba w^t boh tu\ dưn jăk, đru mđ^ kyar klei hd^p mda ala [uôn, mghaih msir brua\ knua\ ma\, lehana\n đru ba w^t ngăn prăk kơ knu\k kna.

“Mnuih [uôn sang pô hd^p kơ ala ta] êngao w^t duh bi liê kơ ]ar Lâm Đồng, lehana\n ara\ anei mâo leh lu hdră brua\ hlăk dơ\ng ngă brua\, ba w^t klei tu\ dưn jăk, hrăm mb^t ho\ng ]ar mđ^ kyar klei duh mkra ala [uôn. Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ang hmăng kơ mnuih [uôn sang pô hd^p kơ ala ta] êngao w^t kơ [uôn sang [ơ\ng tết lehana\n duah êlan duh bi liê hlăm ]ar. Hmei mâo leh êpul ngă brua\ k]e\ klei duh bi liê brua\ duh mkra mnia mblei, brua\ hiu ]hưn ênguê đru kơ mnuih [uôn sang pô kơ ala ta] êngao, lehana\n jih jang phung duh bi liê mkăn hriê duh mkra ti ]ar Lâm Đồng, ngă brei hra\ mơar, lehana\n mjing djăp klei găl hlăm brua\ ngă hra\ mơar, ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang pô hd^p kơ ala ta] êngao mâo klei găl h^n duh bi liê hlăm ]ar lâm Đồng”.

Mb^t ho\ng djăp hdră êlan mnga] ta] mơ\ng Đảng, Knu\k kna, brua\ mjing djăp klei găl lehana\n đru hlăm brua\ nga\ hra\ mơar mơ\ng du\m gưl brua\ Đảng, brua\ sang ]ư\ êa, mb^t ho\ng du\m klei jăk klei găl pioh mđ^ kyar ti Lâm Đồng, s^t nik hlăm wưng kơ ana\p, ]ar srăng lo\ dơ\ng iêu jak lu h^n klei mnuih [uôn sang pô kơ ala ta] êngao ho\ng du\m hdră brua\ pro\ng hlăm ]ar, đru bi ru\ mdơ\ng ]ar Lâm Đồng knư\ hruê knư\ đ^ kyar dhar kreh, lehana\n mdro\ng sah./.