VOV4.Êđê - 2018 sa thu\n mâo lu klei ja\k siam ti kr^ng La\n Dap Kngư hla\m hdra\ mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn. Hla\m ana\n, brua\ duh mkra mâo leh du\m klei bi mlih pro\ng hla\m brua\ tuh tia mkra mjing, amâo djo\ kno\ng brua\ tuh tia mkra mjing mnơ\ng dhơ\ng hla\m gu\ la\n [ia\dah lu brua\ mka\n mse\ si pui kmla\ êran ho\ng ai ang^n, pui kmla\ êran ho\ng pil yang hruê mâo ba yua leh tu\ dưn du\m mta mnơ\ng ]o\ng mâo ti kr^ng La\n Dap kngư bo\ ho\ng mđia\ lehana\n ang^n anei. Mb^t ho\ng du\m klei bi mlih ja\k siam mơ\ng du\m hnơ\ng ]ua\n, hla\m ana\n brua\ hrui w^t nga\n pra\k mơ\ng 5 ]ar kr^ng La\n dap kngư dưi mâo lehana\n êgao s’a^, sna\n du\m brua\ hla\m yang [uôn, wa\l hd^p mda, a\t jing klei lông dla\ng pro\ng, dôk ]ia\ng kluôm anôk brua\ sang ]ư\ êa du\m ]ar, mnuih [uôn sang lehana\n anôk brua\ duh mkra hra\m mb^t g^r msir mghaih.

Leh lu thu\n êgao, ti alu\ wa\l Lăn Dap Kngư mrâo mâo klei mjh^t m’ua\t hla\m brua\ tuh tia. Du\m boh êdeh pro\ng, mdia\ng ba lu kmeh msei pro\ng lehana\n dhia\r pro\ng, ba dăp djiêu êlan dơ\ng pro\ng mrô 14, êlan dơ\ng pro\ng mrô 26 găn ]ar Daklak, bi knăl [uh lu hdră brua\ bi êran pui kmla\ ho\ng ai ang^n amra mko\ mkra. Nguyễn Ngọc Thông, Khua adu\ brua\ kia\ rkiê hdră brua\ ho\ng klei êđăp ênang, mơ\ng knơ\ng brua\ tuh tia mkra mjing Daklak brei thâo, phung duh bi liê bi myuôm klei găl jăk mơ\ng ang^n ti ]ar, ho\ng 6 hdră brua\ mâo ksiêm mkla\, ho\ng ênoh duh bi liê jih jang truh 1 êklai 620 êklăk dolar, jing knar giăm 37 êbâo êklai prăk. Du\m po\k dhia\r, tuorbin, kmeh pro\ng jih jang mnuih [uh, mâo mko\ mkra leh ti sa\ Dliê Yang, kdriêk Rêa Hleo, jing sa hdră brua\ dơ\ng bi leh, srăng dưi bi êran pui kmla\ mb^t ho\ng pui ala ]ar hlăm mlan kơ ana\p:

“Klei găl mđ^ kyar brua\ bi êran pui kmla\ ho\ng ai ang^n ti Daklak jing pro\ng. Phu\n brua\ tuh tia mâo bi kla\ leh hdră bi êran pui kmla\ ho\ng ai ang^n hlăm ]ar hlăm brô 1.400 Mw, knhal jih thu\n srăng mâo bi êran. Du\m adôk djăp hdră brua\ mkăn srăng bi leh brua\ mka\ hnơ\ng ai ang^n, mko\ mkra truh kơ thu\n 2015 srăng dưi bi leh”.

Mka\ ho\ng pui kmla\ bi êran ho\ng ai ang^n, snăn pui kmla\ bi êran ho\ng pil yang hruê ti Lăn Dap Kngư jing jăk găl êdi. Hlăm du\m kdrăm lăn huông, hlăm Krông Pa, ]ar Gialai mâo leh du\m anôk bi êran pui lia\ lia, mâo mko\ mkra du\m pluh êbâo po\k pano pil yang hruê. Tạ Chí Khanh, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk krông Pa, ho\ng klei mơak la]: Lăn ala hlăm kdriêk lu  jing lăn ]uah êga, mđia\ hlơr êbeh êbiêr. Du\m hdră brua\ bi êran pui kmla\ ho\ng pil yang hruê ti alu\ wa\l anei jing mơ\ng klei m^n ]ia\ng mđ^ kyar klei hd^p mda ala [uôn hlăm alu\ wa\l: “Kdriêk krông Pa ara\ anei mâo leh knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar brei 17 phung duh bi liê nao ksiêm dlăng hlăm 19 anôk pioh mko\ mkra anôk bi êran pui kmla\ ho\ng pil yang hruê, ho\ng ai dưi bi êran hlăm brô 1 êbâo Mw. Anei jing klei găl pro\ng pioh mđ^ kyar brua\ bi êran pui kmla\ doh, lehana\n jing knơ\ng kơ kdriêk Krông Pa, lo\ dơ\ng mâo klei bi mlih brua\ duh mkra mơ\ng brua\ bi hro\ du\m brua\ lo\ hma, mđ^ h^n brua\ tuh tia hla\m wưng kơ ana\p”.

Mb^t ho\ng brua\ ba yua ai ang^n lehana\n yang hruê mâo 70 hdră brua\ bi êran pui kmla\ ho\ng pil yang hruê, lehana\n ho\ng ai ang^n hlăk dôk ksiêm mka\, ho\ng ênoh jih jang hlăm brô 20 êbâo Mw, snăn Bosit Alumin ti Lăn Dap Kngư ăt hlăk hlê mâo klei đ^ kyar, mâo leh ênoh ]h^ đ^ êbeh kơ thu\n 2017. Hjăn mơ\ng hdră brua\ Nhân Cơ, ]ar Daknông, hnơ\ng hrui w^t mơ\ng Alumin mâo leh êbeh 250 êklăk dolar, đru mđ^ ênoh mâo ba w^t mơ\ng ]ar ]h^ mnơ\ng kơ ala ta] êngao êbeh 150 êklăk dolar. Mơ\ng sa boh ]ar [ia\ mnuih, lehana\n dleh dlan h^n ti Lăn Dap Kngư, Daknông hlăk hlê kpưn đ^ ba ako\ hlăm brua\ ]h^ mnơ\ng kơ ala ta] êngao. Trần Xuân Hải, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Daknông brei thâo, amâo mâo djo\ kno\ng brua\ bosit ksueh ôh, [ia\dah brua\ mkra mjing kyâo, brua\ duh mkra mnia mblei hlăm ]ar mâo leh klei đ^ kyar jăk, snăn thu\n 2018, mâo ba w^t kơ knu\k kna truh 2.400 êklai prăk, kdlưn h^n ho\ng hdră k]ah mtru\n. Klei anei lo\ mjing boh kdru\t, lehana\n klei đăo knang ]ia\ng kơ ]ar Daknông ngă bi s^t hdră duh mkra ala [uôn thu\n 2019: “Thu\n 2019, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar lo\ dơ\ng g^t gai mđ^ h^n brua\ ]h^ alumin kơ ala ta] êngao, du\m mta mnơ\ng phu\n mơ\ng ]ar mâo kphê, tiêu, asa\r k`u\l lehana\n du\m mta mnơ\ng mơ\ng brua\ pla mjing hluê hdră mrâo mrang. }ar lo\ dơ\ng g^t gai brua\ hrui ngăn prăk mơ\ng ako\ thu\n mtam ]ia\ng bi djăp ênoh k]ah tui si klei bi k[^n pro\ng Đảng bộ ]ar”.

Thu\n 2018 jing thu\n mâo lu klei bi mlih mơ\ng brua\ duh mkra ti Lăn Dap Kngư. Jih jang djăp ênoh ]ua\n brua\ duh mkra 5 ]ar djăp sơăi lehana\n kdlưn h^n ho\ng hdră k]ah, boh nik kơ klei mđ^ kyar, klei hrui ngăn prăk kơ knu\k kna, lehana\n ênoh bi mnia mblei ho\ng ala ta] êngao. {ia\dah, du\m brua\ yuôm bhăn tal êlâo bi kjăp kơ klei mđ^ kyar ti Lăn Dap Kngư ana\n jing brua\ lo\ hma, dliê kyâo, ăt adôk mâo lu klei awa\t êdu. Du\m pluh êbâo go\ êsei mnuih [uôn sang đue# hriê tui si ]ia\ng k[ah lăn pla mjing, hlăk jing klei ktro\ hlăm brua\ bi rai dliê. Knư\ h^n dleh dlan hlăm brua\ mghaih msir.

Êjai ana\n dliê hlăk hlê jih rai, lu jing bi ks^ng mmia\ lăn pla mjing, snăn brua\ lo\ hma ti Lăn Dap Kngư lo\ dơ\ng mâo klei bi knăl toh hroh hlăm jih 3 mta brua\ pla mjing, ana\n jing kphê, tiêu, lehana\n ksu. Leh ana ksu truh kơ tiêu ]h^ amâo lo\ yuôm dơ\ng mơ\ng thu\n 2016, ara\ anei truh kơ kphê, ngă kơ mnuih pla mjing le\ hlăm klei dleh dlan h^n.

Lăn dap Kngư 2018, lo\ mâo klei đ^ lar lu mta klei soh, ana\n jing phung duah pla mia\ ai tiê mnuih mkăn, la]dah đru mgang brei, lehana\n brua\ brei ]an prăk ho\ng mnga ktro\, ngă kơ klei hd^p mda lehana\n klei duah [ơ\ng mơ\ng mnuih [uôn sang le\ hlăm klei mtu\k mtu\l hlăm lu anôk.

}ia\ng duah hdră jăk mghaih msir du\m klei lông dlăng hlăk dôk tuôm, kno\ng hlăm mlan 12/2018, ti Lăn Dap Kngư mâo 3 klei bi k[^n, bi trông pro\ng kơ brua\ lo\ hma dliê kyâo. Ti anei, khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc mta\ kơ du\m ]ar ngă mtam brua\ mghaih msir lăn ala kơ mnuih [uôn sang djuê [ia\, mse\ si sa hdră tal êlâo pioh mđ^ kyar lehana\n hơ^t kjăp. Khua knu\k kna ăt ta\ hdră mghaih msir phu\n, brei wa\t brua\ sang ]ư\ êa, mnuih [uôn sang, lehana\n phung duh mkra hrăm mb^t ngă brua\ ]ia\ng kơ Lăn Dap Kngư mâo klei đ^ kyar kjăp: “Boh nik brei mâo klei iêu mthưr phung duh mkra hriê duh bi liê hla\m brua\ lo\ hma, kr^ng ]ư\ ]hia\ng, bi phăn jao, răng mgang lehana\n w^t pla dliê, mguôp ho\ng du\m ana tu\ dưn pla mjing hlăm gu\ êyui dliê. Tui si kâo m^n pla dliê ma kyâo jing yuôm bhăn h^n ara\ anei. Kâo bi knga\r mơh [uh brua\ ]h^ kyâo pla kơ ala ta] êngao ti ala ]ar drei thu\n anei giăm truh 10 êklai dolar. Anei jing klei găl pro\ng kơ brua\ sang ]ư\ êa djăp gưl brei [uh. Lehana\n phung pla dliê pioh ma\ kyâo pro\ng, snăn 10 thu\n hnơ\ng dưi luôm truh leh mơh 90%”.

Boh s^t thu\n 2018 brei [uh, klei lông dlăng ti Lăn Dap Kngư hlăk mâo mb^t ho\ng klei găl. Klei kp^ mơ\ng yang [uôn, kơ wa\l hd^p mda hlăk mgo# du\m ]ar bi mko\ mjing sa klei bhiăn duh mkra bi djo\ plah wah brua\ tuh tia, brua\ lo\ hma, brua\ dliê kyâo. Brua\ ma\ mnơ\ng hlăm gu\ lăn, brua\ pui kmla\, brua\ mkra mjing… hlăk mâo du\m klei bi knăl jăk. Tơdah brua\ sang ]ư\ êa, phung duh mkra, mnuih [uôn sang mâo du\m brua\ ngă djo\ hla\m brua\ lo\ hma brua\ dliê kyâo, snăn klei duh mkra ti Lăn Dap Kngư s^t nik srăng dưi bi kna ho\ng yang [uôn, ho\ng wa\l hd^p mda, rơ\ng dưi mâo klei đ^ kyar kjăp./.