VOV4.Êđê - Klei knơ̆ng kdơ̆ng êa jhat rai kjham leh anăn ngă luič êđăp ênang knơ̆ng kdơ̆ng êa ti Dak Lak năng mâo klei brei răng. Lu klei ngă soh mâo leh hlăm lu thŭn ƀiădah ka dưi msir mgaih, mđĭ klei huĭ hyưt hlăm yan adiê angĭn êbŭ, arưp kơ klei amâo mâo êđăp ênang dŭm krĭng mkra mjing leh anăn mnuih ƀuôn sang nah tluôn.

Leh dŭm gưl adiê hjan akŏ yan, hnơ̆ng êa ti knơ̆ng kdơ̆ng êa Ea Tul 1, să Băng Adrêñ, kdriêk Krông Ana, čar Dak lak đĭ dlông. 350 êbâo m3 êa phă akŏ êa jing leh klei huĭ hyưt mơ̆ng lu gŏ êsei hdĭp mda djiêu gah kyua knơ̆ng kdơ̆ng êa anei amâo lŏ kjăp, huĭ srăng luič klei êđăp ênang. Klei năng mđing hĭn, mâo 2 ênao êa dưi klei ti gŭ knơ̆ng kdơ̆ng êa anei mtam. Sa čô mnuih hdĭp djiêu knơ̆ng kdơ̆ng êa brei thâo, tơdah adiê hjan prŏng hlăm sui hruê, jơ̆ng knơ̆ng kdơ̆ng êa hram lu êa, dua ênao êa anei huĭ srăng ngă kơ knơ̆ng kdơ̆ng êa anei klưh, ba lu klei truh huĭ hyưt kơ krĭng nah tluôn:“Ênao êa anăn hlei pô mkăp lăn nao klei hĕ ênao ti gŭ jơ̆ng knơ̆ng kdơ̆ng êa mtam, hluê si klei bhiăn Lăn ala, knơ̆ng kdơ̆ng êa ka tuôm brei klei snei ôh. Hlei pô mkăp lăn, hlei pô ngă soh snăn brei tŭ klei đua klam anăp hdră bhiăn. Klei anei huĭ hyưt êdi hŏng mnuih ƀuôn sang hdĭp djiêu gah, ênhă lăn prŏng, amâo thâo anôk anei hbĭl srăng klưh.

Nguyễn Đức Phú, Khua anôk bruă ti kdriêk Krông Ana – Anôk bruă kriê dlăng  knơ̆ng kdơ̆ng êa Êa Tul 1. Bruă klei ênao êa ti gŭ jơ̆ng knơ̆ng kdơ̆ng êa mâo leh êpul êya hmao ƀuh lehanăn hưn mthâo hŏng bruă sang čư̆ êa alŭ wăl. Khă snăn, klei ngă soh anei ăt dôk mâo êjai knơ̆ng kdơ̆ng êa anei dôk luič klei êđăp ênang. Phú brei thâo, klei ngă soh ngă luič klei êđăp ênang dŭm knơ̆ng kdơ̆ng êa ti alŭ wăl kdriêk jing mâo lu lehanăn bruă msir mghaih amâo ktang ngă leh boh klei anei ƀrư̆ hruê ƀrư̆ mâo lu hĭn.“Hmei mâo lu blư̆ hưn lač, păt čiăng jih knơ̆ng kdơ̆ng êa ti alŭ wăl kdriêk, ƀiădah klei msir mghaih mơ̆ng anôk bruă sang čư̆ êa ka ktang ôh. Mâo dŭm boh klei hmei hưn leh mơ̆ng sui, truh 2 – 3 blư̆ ƀiădah ka dưi msir mghaih mơh. Kyua klei msir mghaih ka kjăp ktang, ka dưi bi wĭt msĕ hđăp snăn lu gŏ êsei amâo mđing, gŏ êsei A ngă dưi snăn gŏ êsei B ngă dưi mơh. Amâo msir mghaih ktang, klei anei mâo nanao yơh, leh pô anei truh pô adih.

Hlăm kluôm čar Dak Lak, klei knơ̆ng kdơ̆ng êa jhat rai, klei ngă soh amâo rơ̆ng kơ klei êđăp ênang dôk mâo lu. Trịnh Quốc Bảo, Khua kriê dlăng dŭm knơ̆ng kdơ̆ng êa Dak Lak brei thâo, hlăm dŭm klei ngă soh, ksĭng mmiă mâo êpul êya hmao ƀuh, mâo dŭm boh klei mâo leh anôk bruă sang čư̆ êa mkăp hră dưi djă yua lăn. Leh anăn msĕ hŏng dŭm boh klei mâo ti kdriêk Krông Ana, bruă êmưt msir mghaih dŭm klei ksĭng mmiă lăn ti dŭm knơ̆ng knơ̆ng êa ngă kơ dŭm knơ̆ng êa luič klei êđăp ênang.“Ară anei, klei ksĭng mmiă lăn răng mgang knơ̆ng êa dôk mâo dleh dưi ksiêm dlăng, hŏng lu hdră mdê mdê. Boh nik, mâo dŭm kdơ̆ng êa dưi mâo anôk bruă sang čư̆ êa mkăp hră djă yua lăn dôk hlăm anôk bruă, msĕ mơh hlăm ênao knơ̆ng kdơ̆ng êa amâo dah giăm jơ̆ng knơ̆ng kdơ̆ng êa. Klei anei ngă soh hŏng klei kčah mtrŭn mơ̆ng Hdră bhiăn knơ̆ng kdơ̆ng êa lehanăn dŭm klei kčah mtrŭn djŏ tuôm mkăn. Čiăng mkra mđĭ amâo dah mgơ̆ng êa snăn mnuih ƀuôn sang ăt mâo klei bi tăng, kuan mmiă. Kyua anăn, mtă kơ anôk bruă djŏ tuôm mâo hdră msir ruh mtlaih klei dleh dlan anei kơ hmei”.

Kluôm čar Dak Lak ară anei mâo 624 knơ̆ng kdơ̆ng êa, hlăm anăn mâo 14 ênao êa phŭn pui kmlă, 610 ênao knơ̆ng kdơ̆ng êa prŏng. Nguyễn Hoài Dương, Khua knơ̆ng bruă Lŏ hma lehanăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang čar Dak Lak brei thâo, čar bi mklă mâo 100 ênao knơ̆ng kdơ̆ng êa jhat rai, hlăm anăn mâo 12 knơ̆ng êa huĭ srăng luič klei êđăp ênang hlăm yan hjan angĭn êbŭ thŭn anei. Lu knơ̆ng kdơ̆ng êa klưh, jhat rai. Hlăm anăn, klei jhat rai ti dŭm ênao êa dôk hlăm hdră kriê dlăng mơ̆ng dŭm Anôk bruă kphê hlăm Knơ̆ng bruă Kphê Việt Nam dưi bi mklă kjham hĭn. Khă snăn, kyua ênoh ngăn prăk mơ̆ng čar kƀah, čar dôk akâo klei đru mơ̆ng gưl dlông kơh dưi msir mghaih boh klei anei:“Ară anei, leh sa wưng sui ba yua mâo leh lu knơ̆ng êa jhat rai, huĭ srăng luič klei êđăp ênang hlăm yan hjan angĭn êbŭ thŭn anei. Anei jing bruă prŏng, hlăk êjai anăn, ngăn prăk mơ̆ng čar adôk kƀah. Ăt akâo kơ gưl dlông mđing dlăng, duh brei prăk čiăng kơ čar lŏ mkra dŭm knơ̆ng kdơ̆ng êa luič klei êđăp ênang. Tal 2, ăt akâo kơ Phŭn bruă Lŏ hma mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang gĭt gai Knơ̆ng bruă Kphê Việt Nam brei jao dŭm knơ̆ng kdơ̆ng êa mâo anôk bruă kphê kriê dlăng kơ dŭm alŭ wăl kñăm tĭng mkă, lŏ mkra mđĭ lehanăn ba yua, rơ̆ng klei êđăp ênang lehanăn djŏ guôp hŏng dŭm klei kčah mtrŭn ară anei”.

Dŭm klei dôk mâo ti Dak Lak brei ƀuh, kƀah ngăn prăk, kƀah klei thâo mkra mđĭ, knŏng jing sa mta phŭn ngă kơ lu knơ̆ng kdơ̆ng êa ti Dak Lak jing “Boh ƀom êa” dôk guôn hruê mtuh ba klei truh jhat. Sa mta phŭn mkăn kbiă hriê mơ̆ng hdră kriê dlăng, msir mghaih klei ngă soh ka kjăp ktang mơ̆ng čar. Lehanăn, ti sa mta phŭn mkăn, Dak Lak amâo guôn klei đru mơ̆ng gưl dlông. Čar pral ngă bruă, gĭr msir mghaih ktang dŭm klei ngă soh, ksĭng mmiă lăn ti knơ̆ng kdơ̆ng êa ăt đru kơ dŭm knơ̆ng êa anei êđăp ênang lehanăn kăp mgơ̆ng êa tŭ dưn hĭn./.

H Nêč pô mblang