VOV4.Êđê - Ma Hồng, mnuih djuê ana K’ho ti alu\ Ka Đô mrâo 2, să Ka Đô, kdriêk Đơn Dương, ]ar Lâm Đồng, jing mniê mâo klei tu\ jing ho\ng gru hmô rông êmô mă êa ksâo. Amai jing mnuih djuê ana [ia\ tal êlâo hlăm să thâo nga\ gru hmô rông êmô leh ana\n pla tiêu mâo ba w^t boh tu\ dưn.

Êlâo dih, go\ êsei amai Ma Hồng ăt mse\ ho\ng du\m go\ êsei mkăn hlăm să, pla djam, ngă lo\ leh ana\n rông êmô mă kđeh. Leh kơnăn, [uh du\m go\ êsei rông êmô mă êa ksâo mâo prăk hrui w^t hla\m grăp hruê, mâo boh tu\ dưn h^n mkă ho\ng rông êmô mă kđeh mơ\ng êlâo, ana\n `u bi mlih ba rông êmô mă êa ksâo. Ksiêm hriăm kơ hdră rông êmô mă êa ksâo, thu\n 2014, amai Ma Hồng jho\ng kmlăn ma\ ]an prăk mơ\ng Knơ\ng prăk bruă lo\ hma leh ana\n mđ^ kyar [uôn sang mơ\ng kdriêk mâo 600 êklăk prăk pioh ba yua kơ bruă rông mnơ\ng. Ho\ng 6 drei êmô mă êa ksâo tal êlâo, leh 2 thu\n rông, mjut mjing, kriê dlăng, êpul êmô mơ\ng go\ êsei `u mâo leh 12 drei, hlăm ana\n 6 drei mâo mă leh êa ksâo. Yap mdu\m grăp hruê ba ]h^ kơ Knơ\ng bruă Vinamilk hlăm brô 100 lit êa ksâo mtah, ho\ng ênoh mơ\ng 10 truh kơ 14 êbâo prăk, grăp mlan `u hrui w^t mâo giăm 30 êklăk prăk. Klei tu\ jing mơ\ng `u kbiă hriê mơ\ng du\m klei g^r ktưn jho\ng kmlăn lông ngă, tui hriăm hdră mnê] nga\ brua\ mrâo mrang. Ma Hồng bi kah lac\ snei: “ Leh kâo rông êmô, kâo hu^ hyưt êdi, kyua prăk duh bi liê lu leh ana\n rông êmô ]ia\ng tlaih kơ klei [un [in. Rông leh ana\n kriê dlăng êmô dleh leh mơh, truh wưng mă êa ksâo lo\ hu^ amâo mâo anôk ba ]h^. Mâo brua\ knu\k kna alu\ wa\l đru leh ana\n Êpul hgu\m hợp tác xã Ka Đô đru hgu\m ngă klei kuôl kă blei êa ksâo ho\ng knơ\ng bruă êa ksâo Vinamilk. Mơ\ng ana\n kâo jih klei hu^ hyưt, h’^t ai tiê kriê dlăng êmô jăk h^n, ]ia\ng êa ksâo êmô mâo hnơ\ng jăk h^n”.

}ia\ng dưi rông êmô êmo\ng suaih pral, êa ksâo djăp hnơ\ng ]ua\n leh ana\n hnư hrui w^t đ^, `u amâo mdei tui hriăm mơ\ng du\m go\ êsei mâo rông leh êmô sui thu\n; hur har hluê hriăm adu\ hriăm mjuăt mơ\ng Êpul hgu\m brua\ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma să mko\ mjing, ksiêm hriăm hlăm du\m klei hâo hưn mse\ si: tivi, hră klei mrâo… Kyua thâo hdră kriê dlăng anăn êpul êmô mơ\ng `u [ia\ đui] mâo klei ruă, mâo nnao đrông êa ksâo.

{uh boh tu\ dưn mơ\ng bruă ba yua hdră mnê] nga\ brua\ mrâo mrang hlăm bruă duh mkra, `u jho\ng kmlăn bi mlih 1ha8 lăn thơ\ng pla djam mtam, êtak êbai ba pla tiêu. Tal êlâo, hlăm thu\n 2010, `u kno\ng pla mâo 200 gơ\ng tiêu. Grăp thu\n, amai lo\ pla mrâo du\m êtuh gơ\ng tiêu mrâo. Truh kơ ara\ anei mâo leh êbeh 1 êbâo gơ\ng tiêu, hlăm ana\n hlăm brô 600 gơ\ng mâo pe\ boh leh. Kyua kriê dlăng djo\ hdră pla mjing, tiêu đ^ jing mtah mda.  Ma Hồng brei thâo: “ Hlăm wưng kơ ana\p, kâo ăt rông êmô mă êa ksâo leh ana\n pla tiêu. Kâo amâo lo\ pla djam ôh. Kâo [uh gru hmô rông êmô pla tiêu anei amâo đei lui] liê hruê m’mông ôh, [ia\dah go\ êsei kâo mao pra\k hrui w^t hla\m grăp hruê, leh ana\n klei hd^p mda đ^  h’^t kjăp”.

Kyua mơ\ng klei thâo g^r kreh kria\ng kơ brua\ leh ana\n klei kreh kriăng tui hriăm amai Ma Hồng dưi mâo klei tu\ jing ho\ng gru hmô rông mnơ\ng mguôp mb^t ho\ng bruă pla mjing, ăt jing sa hlăm du\m go\ êsei ba êlan êlâo bi mlih ana pla sui thu\n, siă suôr ho\ng bruă pla tiêu. Nguyễn Hữu Tài, K’iăng khua Êpul hgu\m brua\ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma să Ka Đô brei thâo:“ Ma Hồng jho\ng hluê ngă gru hmô rông êmô mă êa ksâo bi mlih mnơ\ng pla, mnơ\ng rông. Hluê hdră mđ^ kyar êmô mă êa ksâo mơ\ng să, anei jing gru hmô mâo klei tu\ jing êdi. Kyua hlăm hdră bi mlih, mnuih [uôn sang ka tuôm mâo  mtô bi hriăm, kăn tuôm nao hriăm lei, [ia\dah kyua mâo ai tiê klei jho\ng kmlăn hluê nga\. Yuôm bhăn h^n ana\n jing `u thâo g^r tui hriăm, mđing kơ bruă rông êmô mă êa ksâo leh ana\n pla tiêu. Pioh hruê m’mông duh bi liê leh ana\n jih ai tiê hur har, anăn anôk ala brua\ knua\ mơ\ng amai dưi mâo he\ mse\ si hruê anei jing sa klei tu\ jing pro\ng êdi”.

Nnao đrông hla\m lu thu\n, amai Ma Hồng jing sa hlăm du\m c\ô mniê hla\m êpul êdah kdlưn hlăm hdră bruă pla mjing, rông mnơ\ng thâo mbruă mơ\ng să Ka Đô. Amâo djo\ kno\ng ngă bruă đ^ hriê kơ sah mdro\ng kơ hjăn pô đui] ôh, [ia\dah `u lo\ mtô klei thâo mơ\ng pô kơ phung amai adei mniê hlăm [uôn, g^r hluê ngă hdră bruă mơ\ng êpul hgu\m brua\ mniê, đru amai adei mđ^ kyar bruă duh mkra. Lac\ kơ amai Ma Hồng, K’Đim, K’iăng khua Êpul hgu\m brua\ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma kdriêk Đơn Dương brei thâo:“ Amai Ma Hồng jing mnuih mâo k’hưm hlăm kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ leh ana\n hluê ngă ja\k du\m hdră mtru\n mơ\ng Đảng. ~u jing mnuih ba ana\p hlăm klei hluê ngă bruă duh mkra. Amai Ma Hồng ăt jing gru mngac\ djo\ kơ phung amai adei hlăm alu\ wa\l tui hriăm, mơ\ng ana\n mtru\t mđ^ bruă duh mkra kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ đ^ kyar”.

Thu\n 2016, amai Ma Hồng jing sa hlăm du\m ]ô mniê mnuih djuê [ia\ dưi bi mni m’uăn hlăm hdră bruă bi lông ktưn khăp ]ia\ng kơ ala ]ar mơ\ng kdriêk Đơn Dương, ]ar Lâm Đồng.

\Thu\n mrâo truh, h’ê] hmưi kơ amai, mb^t ho\ng phung amai adei mniê K’ho srăng mâo klei tu\ jing h^n, h’^t kjăp bi mklă k’hưm pô hlăm klei hd^p mda mrâo, ]ia\ng [uôn sang kr^ng lăn Dap kngư lo\ dơ\ng đ^ kyar h^n.

                                                                         H’Nê] pô ]ih mkra.