VOV4.Êđê - 41 thu\n êlâo adih (thu\n 1976), hla\k mnuih Hà Nội mb^t ho\ng mnuih [uôn sang kluôm ala hơ\k m’ak mko\ mjing du\m brua\ bi hdơr Hruê mtlaih êngiê [uôn pro\ng phu\n (10/10), sna\n êpul knua\ druh Hà Nội hriê leh ti Lâm Đồng po\k phai la\n ala mko\ mkra klei hd^p mrâo tinei. 1 thu\n êdei kơna\n, êbeh 2.000 ]ô mnuih mơ\ng [uôn pro\ng phu\n lo\ dơ\ng ]uê brua\ ana\n, ho\ng ai êwa mơ\ng phung êdam êra ai hla\k ba ana\p digơ\ ga\n hgao leh dja\p klei dleh dlan, mjing kr^ng la\n anei jing sa kr^ng mâo lu klei ja\k ga\l leh ana\n đ^ kyar – Ana\n jing kr^ng duh mkra mrâo mơ\ng mnuih Hà Nội ti anôk la\n hrah bazan, hla\m kdriêk Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng hruê anei.

Jing sa hlăm du\m êbâo ]ô hlăk ai kbia\ đue# mơ\ng [uôn sang pô jing Hà Nội hriê truh kơ Lâm Đồng ]ia\ng ru\ mjing kr^ng lăn mrâo hluê hdră êlan mơ\ng Đảng. 40 thu\n leh êgao, [ia\dah ho\ng Nguyễn Thị Nga ti thôn 3, sa\ Gia Lâm, kdriêk Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng lo\ w^t bi hdơr kơ hruê tal êlâo mrâo hriê truh kơ kr^ng lăn mrâo êbhiông êyăng. Ana\n jing du\m thu\n êngu\n mlan hd^p hlăm klei dleh êlan, êsei hua\ amâo mâo djăp, ]hum ]u\t ao h’ô amâo mâo mđao, dôk hlăm anôk mâo lu juôp ke\, plum tio\, êngoh bi ktư\ amâo mâo mdei, lehana\n hu^ hyưt h^n phung fulro… Klei dleh dlan mse\ snăn yơh [ia\dah amâo mâo ngă bi êdu ai ôh phung hlăk ai mơ\ng Hà Nội hlăk ana\n, hlăm ana\n mâo aduôn Nga. Kyuana\n, ara\ anei klei jăk yâo truh leh ho\ng mnuih [uôn sang hd^p kơ anei.

Aduôn Nguyễn Thị Nga yăl dliê:“La] kơ klei hriê mko\ mkra klei hd^p mda mrâo Hà Nội hlăm anei, hlei pô mâo klei m^n thâo duah [ơ\ng, thâo g^r kt^r s^t nik klei hd^p djăl snăk mâo klei bi mlih. Lăn ala, yan adiê kơ anei ênưih hd^p h^n kơ Dưr, lehana\n mđ^ kyar klei hd^p mda jăk, lehana\n hơ^t snăk, kâo la] s^t mse\ snăn yơh. Mse\ si găp djuê t^ng kơ ayo\ng amai adei kâo hriê kơ anei mâo 8 ]ô, mb^t hi\ng di amiêt, aneh bi hriê ara\ anei klei hd^p kjăp leh, anak aneh hriăm hra\ mơar truh anih. Ho\ng sang kâo mse\ mơh kâo [uh ara\ anei jing jăk leh êdi. Mka\ ho\ng anôk dôk mkăn amâo mâo hmâo ôh ho\ng anôk anei”.

Găn leh 41 thu\n hriê mko\ mkra ala [uôn mrâo, 30 thu\n đ^ jing, kdriêk Lâm Hàg ara\ anei mâo leh klei đ^ kyar kjăp dưi jing leh sa kr^ng duh mkra phu\n mơ\ng ]ar Lâm Đồng. Êngao kơ 3 mta mnơ\ng pla phu\n jing kphê, ]ê, lehana\n ana rông hlua\t mrai, mnga, djam mtam pla mjing hluê ho\ng hdră mrâo mrang, mđ^ ênoh tu\ dưn hlăm sa ha lăn êbeh 200 êklăk prăk/thu\n. Tơdah thu\n 2007, hnơ\ng hrui w^t mơ\ng grăp ]ô mnuih ti kdriêk Lâm Hà kno\ng 10 êklăk prăk, snăn ara\ anei hla\m brô 50 êklăk prăk/]ô/thu\n. Kluôm kdriêk kno\ng 1,5% ênoh go\ êsei [un, du\m hdră êlan kơ klei hd^p mda ala [uôn mâo ngă jăk, brua\ kđi ]ar êđăp ênang, yang [uôn h’^t kjăp.

Tui si Nguyễn Văn Hùng, ti alu\ wa\l Đông Anh 2, wa\l krah Nam Ban, kdriêk Lâm Hà, boh tu\ dưn anei jing klei g^r mơ\ng knua\ druh lehana\n mnuih [uôn sang kr^ng mko\ mkra ala [uôn mrâo. Hlăm ana\n, klei bi hgu\m mguôp, klei thâo bi djo\, klei sia\ suôr mơ\ng anak mnuih [uôn pro\ng phu\n ho\ng mnuih [uôn kr^ng Lăn Dap Kngư. Jing klei bi knăl jăk kơ brua\ hluê ngă djo\ hdră êlan mơ\ng gưl dlông, brua\ ba mnuih [uôn sang nao mko\ mkra lo\ hma ala [uôn mrâo hla\m kr^ng lăn Hrah Bazan.

Nguyễn VănHùng la]: “Kơ hdră êlan mơ\ng Đảng, knu\k kna ba mnuih [uôn sang nao mko\ mkra lo\ hma ala [uôn mrâo hla\m Lâm Đồng anei kâo [uh jing djo\. Mnuih [uôn sang kơ anei bo\ ho\ng klei mơak. Jih jang djăp găp djuê mâo leh klei hd^p h’^t. Anei yơh jing boh mơ\ng klei mnuih [uôn sang đăo knang kơ hdră êlan mơ\ng Đảng dôk kjăp leh hlăm kr^ng lăn Lâm Hà mko\ mkra klei hd^p mda mrâo. Êjai mnuih [uôn sang Hà Nội, lehana\n mnuih [uôn sang Lâm Đồng mâo klei bi hgu\m mguôp, bi đru hdơ\ng găp mlih mnơ\ng pla, mnơ\ng rông mđ^ kyar brua\ knua\ ma\”.

Bi aduôn Nguyễn Thị Mão, k’ia\ng khua brua\ Đoàn kr^ng mko\ mkra ala [uôn mrâo Hà Nội ti Lâm Đồng wưng thu\n 1976 – 1978 kr^ng mko\ mkra lo\ hma ala [uôn Hà Nội mrâo ti Lâm Đồng ara\ anei jing leh sa kr^ng lăn sah mdro\ng, ]a\t jing. Jing leh mse\ si sa [uôn pro\ng phu\n hlăm Lăn Dap Kngư kyuadah mâo bi ana\n mse\ si: Ba Đình, Đống Đa, Từ Liêm, Đông Thanh, Gia Lâm, Hoàn Kiếm… kơ ana\n [uôn, ana\n sa\, wa\t ana\n Lâm Hà ăt jing klei bi mguôp plah wah dua alu\ wa\l Lâm Đồng ho\ng Hà Nội hlăm kr^ng dlông lăn hrah bazan anei.

Aduôn Nguyễn Thị mão, brei thâo: “Hlăm 40 thu\n kơ anei, kâo [uh ăt bi knga\r mơh kyuadah kdriêk lâm Hà mâo klei đ^ kyar pral snăk sơưn, lehana\n mâo knhuah mse\ si sa [uôn pro\ng phu\n Hà Nội dơ\ng mơ\ng wa\l hd^p mda hlo\ng kơ pưk sang, lehana\n truh kơ anak mnuih. Jing bi mni mơh kơ mnuih mâo klei thâo g^r hriê mko\ mkra klei hd^p mda hla\m kr^ng lăn mrâo. Di`u lehana\n phung khua kia\ kriê jih ai tiê ru\ mjing [uôn sang mrâo mơ\ng Hà Nội năng ho\ng ana\n pia [uôn pro\ng phu\n ti Lâm Đồng, sa kr^ng lăn đưm adih kno\ng jing kmrơ\ng hrông amâo mâo mnuih, [ia\dah ara\ anei sang bi kđip pro\ng siam mse\ ho\ng Hà Nội mơh”.

{ia\dah, Nguyễn Đức Tài, khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk Lâm Hà, ]ar lâm Đồng, klei găl, klei ktang alu\ wa\l anei adôk pro\ng snăk, tơdah lo\ dơ\ng thâo dưn yua hla\m klei duah [ơ\ng s^t nik kdriêk Lâm Hà srăng lo\ đ^ kyar pro\ng h^n. Ara\ anei kdriêk hlăk dôk ]ua\l mka\, mko\ mkra brua\ nah gu\, ]ia\ng mâo lu klei hriê duh bi liê boh nik hlăm brua\ tuh tia, brua\ duh mkra mnia mblei ]ia\ng kơ kdriêk Lâm Hà mâo klei đ^ kyar kjăp: “S^t nik klei găl, klei ktang kdriêk Lâm Hà jing pro\ng, [ia\dah ara\ anei ka dưn yua jih ôh du\m klei găl ana\n. Hlăm wưng kơ ana\p, hmei srăng k]e\, g^t gai ngă du\m hdră êlan ]ua\l mka\ kơ klei mđ^ kyar brua\ nah gu\ hlo\ng truh kơ brua\ duh mkra ala [uôn, wa\t ho\ng brua\ dăp mnuih ngă brua\ ho\ng klei găl ênưih ]ia\ng mâo hdră êlan duh bi liê, iêu jak phung duh mkra, du\m êpul brua\ lehana\n mnuih mâo klei găl, klei dưi hriê duh mkra ti kdriêk Lâm Hà. Lehana\n ngă jăk h^n brua\ bi mguôp ho\ng knu\k kna, ho\ng phung duh mkra, lehana\n mnuih [uôn sang ti anei, mâo mse\ snăn kơh Lâm Hà srăng mâo klei đ^ kyar jăk h^n”.

Bi hdơr 72 thu\n hruê mko\ mjing lăn ]ar, 63 thu\n hruê [uôn pro\ng phu\n mâo klei êngiê (10/10/1954 – 10/10/2017) mnuih Hà Nội hla\m kr^ng lăn hrah bazan Lâm Hà, ]ar Lâm Đồng hlăk dôk mko\ mjing lu brua\ ngă. Mơ\ng ana\n ]ia\ng mtô mta\ kơ ]ô anak pô hdơr nanao kơ klei thâo bi khăp, thâo bi đru mơ\ng mnuih nao êlâo g^r ru\ mjing leh [uôn sang mrâo anei knư\ hruê knư\ sah pro\ng mdro\ng jing h^n./.

Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.