VOV4.Êđê- Bruă ]ar Kon Tum hluê ngă tu\ dưn hdră êlan tla prăk răng mgang dliê hlăk po\k lu klei găl kơ bruă mkra mlih klei hd^p mda mơ\ng mnuih [uôn sang ngă bruă răng mgang dliê. Mb^t ho\ng anăn, bruă sang ]ư\ êa alu\ wa\l ăt mâo lu klei mđing dlăng ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang dưi đru ngă bruă pla dliê leh anăn răng mgang dliê k`ăm ba w^t ngăn prăk hơ^t kjăp kơ klei hd^p mda.

Kno\ng t^ng truh jih mlan 5/2019, du\m êpul êya khua dliê ]ar Kontum mâo mko\ mjing leh brua\ phăn jao kơ 10 êpul brua\, 335 êpul êya yang [uôn, 233 êpul go\ sang, lehana\n êbeh 2.200 boh go\ sang kia\ kriê, răng mgang êbeh 201 êbâo ha dliê. Hlăm ana\n dliê răng mgang êbeh 98 êbâo 400 ha, dliê pioh yua kơ brua\ yuôm bhăn êbeh 39.300 ha, lehana\n dliê pioh ma\ kyâo êbeh 63 êbâo 400 ha. Hồ Thanh Hoàng, khua kia kriê keh răng mgang, lehana\n md^ kyar dliê ]ar Kontum, brei thâo kơ ênoh prăk mâo mơ\ng brua\ du\m go\ sang, yang [uôn êpul brua\, êpul go\ sang kia\ kriê bi răng mgang dliê:

“Prăk tla kơ brua\ răng mgang mđ^ kyar dliê du\m go\ sang mâo leh tu\ ma\ phăn jao răng mgang dliê snăn grăp go\ sang hla\m brô 8 êklăk prăk/go\ sang/thu\n. Ho\ng du\m êpul êya [uôn sang mâo knu\k kna phăn jao răng mgang dliê snăn mâo hlăm brô 88 êklăk prăk kơ sa êpul brua\ yang [uôn kơ sa thu\n. Ho\ng du\m go\ êsei tu\ ma\ phăn jao răng mgang jing hlăm brô 14 êklăk prăk/go\ sang/thu\n, ho\ng du\m êpul brua\ yang [uôn anôk dôk tu\ ma\ phăn jao mơ\ng du\m pô dliê êpul brua\ snăn hlăm brô 185 êklăk prăk kơ sa êpul brua\ yang [uôn hlăm sa thu\n. Ho\ng du\m êpul go\ sang tu\ ma\ phăn jao mơ\ng du\m pô dliê êpul brua\ snăn hlăm brô 64 êklăk prăk hlăm sa êpul go\ sang hlăm sa thu\n”.

Mơ\ng ênoh prăk bi t^ng brua\ răng mgang dliê mâo tu\ ma\ mơ\ng brua\ răng mgang dliê, mnuih [uôn sang lo\ mâo thiăm prăk pioh yua kơ klei hd^p mda. Lu go\ sang ba yua prăk ho\ng klei tu\ dưn mguôp ho\ng prăk mkăn pioh bi liê kơ brua\ pla dliê, rông mnơ\ng, lehana\n pla lu ana tu\ dưn mse\ si kphê, ksu… Tui si knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Kontum, kyua ngă jăk brua\ tu\ ma\ phăn jao brua\ răng mgang dliê, leh ksiêm dlăng jih jang ênha\ dliê mâo phăn jao răng mgang mâo klei răng kriê jăk, du\m klei amâo mâo jăk truh mse\ si pui [ơ\ng dliê, jah ênah ngă hma, ua\ druôm kyâo soh ho\ng klei bhiăn amâo mâo jăk mâo ôh. A Thai, khua sa\ Đăk Long, kdriêk Đăk Glei brei thâo, knhal jih thu\n 2017, brua\ sang ]ư\ êa sa\ jao leh 652 ha dliê kơ 8 êpul êya yang [uôn kia\ kriê. Brua\ anei mâo leh mnuih [uôn sang sa ai êdi:

“Hlăm wưng leh êgao hmei ksiêm w^t hlăm yang [uôn ngă brua\, snăn [uh jing tu\ dưn h^n, năng nga\ yơh. Leh mlih jao brua\ kia\ kriê dliê snăn yang [uôn mâo klei mơak h^n. Sa kdrê] jing đru hlăm brua\ răng mgang dliê. Hlăm ana\n mâo tla wa\t kơ êpul kreh hiu suang êwa\ng hlăm dliê. Tal dua, đru mđ^ ênoh kơ yang [uôn ba w^t. Anei jing sa hlăm du\m klei tu\ dưn. Kâo hdră ma\ brua\ anei jing jăk”.

Leh 8 thu\n ]ar Kontum hluê ngă du\m hdră êlan t^ng tla kơ brua\ răng mgang dliê, mâo leh klei bi mlih jăk, boh nik hlăm klei mnuih [uôn sang thâo săng kơ brua\ răng mgang dliê. Mơ\ng klei hiu ua\ druôm kyâo soh ho\ng klei bhiăn, lehana\n klei bi jah ênah ngă hma kreh mâo, snăn leh mnuih [uôn sang hgu\m hlăm brua\ răng mgang dliê, tu\ ma\ răng kriê, lehana\n răng mgang dliê, snăn đơ ênha\ rai ana\n lo\ dơ\ng w^t pla kyâo, lehana\n dlăng kriê wiê ênăk. Ti du\m kdriêk Đăk Tô, Kon Braih… Mnuih [uôn sang ]o\ng ba w^t du\m êtuh ha lăn ho\ng êpul brua\ pô dliê, tu\ ma\ dlăng kriê răng mgang dliê. Brua\ sang ]ư\ êa djăp alu\ wa\l hlăm ]ar lehana\n mđing lu h^n kơ brua\ mjing djăp klei găl kơ mnuih [uôn sang mđ^ kyar mơ\ng brua\ dliê. Nguyễn Hữu Thạch, khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk Ia H’Drai, brei thâo:

“Klei bi k[^n Hội đồng nhân dân leh êgao, kdriêk ăt ba mdah kơ Hội đồng nhân dân kdriêk bi kla\ hdră jao lăn phăn dliê hluê hdră êlan mb^t mơ\ng ]ar. Hội đồng bi kla\ leh kơ ana\p anei brua\ sang ]ư\ êa kdriêk srăng lo\ bi kjăp hra\ mơar hdră ngă brua\ ba mdah kơ knơ\ng brua\ lo\ hma bi kla\, brua\ mdah kơ knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ksiêm mkla\ kơ brua\ hluê ngă. Tui si mta mtru\n tôhmô kơ du\m go\ sang tu\ ma\ phăn jao hlăm sa ênha lăn dliê snăn dưi ba yua 30% ênha\ lăn pô tu\ ma\ răng kriê ana\n, pla du\m mta ana mơng lo\ hma”.

Ho\ng brua\ hluê ngă jăk djăp hdră êlan t^ng tla brua\ răng mgang dliê, mnuih [uôn sang knư\ hruê knư\ su\k suôr h^n ho\ng dliê, anei jing knơ\ng kjăp pioh ]ar Kontum lo\ dơ\ng mđ^ h^n hnơ\ng luôm lăn dliê. Mơ\ng ana\n mjing klei găl kơ brua\ duh [ơ\ng kjăp êjai hgu\m hlăm brua\ răng mgang dliê./.

Y-Khem Niê mblang