VOV4.Êđê –Điểu Định mnuih Mnông ti sa\ Dak R’Tih, kdriêk knông la\n Tuy Đức, ]ar Daknông jing sa ]ô khua mduôn êdah kdlưn, mâo lu klei đru mguôp hla\m hdra\ mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn ti Bon Bu Mlah. Mnuih [uôn sang hla\m [uôn, hla\m sa\ mpu\, kha\p ]ia\ng êdi kơ `u kyua `u kreh đru, ]ung ba gra\p ]ô mnuih hla\m [uôn mơ\ng hdra\ duh mkra pla mjing, truh kơ du\m brua\ mâo hla\m go\ sang, djiêu gah ga\n, amâo dah brua\ ba myơr la\n, đru mguôp hruê ai ma\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo.

Go\ sang Điểu Ki ti Bon Bu Mlê`, sa\ Dak Rtih mrâo leh pe\ jih kphê. Ka hmao tăp kwa\ ôh, [ia\dah năng ai srăng mâo hră brô 3 tôn asa\r, ho\ng ênoh truh mơh 100 êklăk prăk. Êlâo dih 1ha lăn anei, Điểu Ki kno\ng boh pla mdiê ktơr, êtak êbai ba w^t ka bo\ mơh 15 êklăk prăk. Điểu Ki yăl dliê: Thu\n 2013, mâo khua mduôn Điểu Định đru kơ `u mjeh kphê, lehana\n brei ]an 10 êklăk prăk pioh pla kphê. Go\ sang Điều Định lo\ ktrâo ata\t `u nga\ hra\ mơar ]an 15 êklăk prăk mơ\ng knơ\ng prăk đru ba yang [uôn pioh blei môtơr pom êa, đ^ng êa krih kphê. Thu\n 2018, mâo pe\ kphê gưl tal êlâo 2 tôn kphê asa\r. Điểu Ki ]h^ mâo gia\m 60 êklăk prăk. Điểu Ki brei thâo: Amâo mâo djo\ kno\ng go\ sang `u [ia\dah êbeh 15 go\ sang mkăn ti Bon Bu Mlê` anei tlaih leh mơ\ng klei dleh dlan, kyua mâo klei khua mduôn Điểu Định đru:

“Khua mduôn jing mnuih mâo k’hưm, mâo klei thâo bi hmô jăk ]ia\ng kơ phung ]ô anak tui hriăm. Dơ\ng mơ\ng brua\ pla mjing, rông mnơ\ng, mđ^ kyar klei hd^p mda `u ktrâo ata\t brei sơăi kơ mnuih [uôn sang, lehana\n mâo ba w^t klei tu\ dưn jăk. Jih jang mnuih hlăm bon mpu\ sơăi lehana\n tui gưt klei `u mta\”.

Khua mduôn Điểu Định giăm 70 thu\n leh, [ia\dah ăt adôk pral kdal, kjăp mra\. ~u ăt dja\ wa\ng klei [a\ng kphê, klam kyâo pla gơ\ng tiêu mse\ ho\ng hđeh êdam. ~u yăl dliê mâo ho\ng anei 30 thu\n, `u blei du\m phu\n mjeh kđu] ba pla hlăm lăn hma mâo 3 ha, lehana\n mnư\ ju\m hma. Ara\ anei ana kđu] leh pro\ng. Phung ghan mnia hriê truh kơ sang akâo blei sa [e\ ana 2 êklăk prăk. Kno\ng đôk ma\ pôk kyâo đui], bi ana kyâo `u ]a\r blah mkra mnư\, ngă pra pla ana ]ê` hrue\. Khua mduôn Điểu Định jing mnuih ba êlan êlâo hlăm brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo ti Bon Bu Mlê`. Du\m thu\n êlâo `u\ ]o\ng ru\ du\m pluh phu\n ana ksu, ana kphê go\ sang `u, ]ia\ng brei lăn pioh mkra êlan hlăm [uôn. Ako\ thu\n 2019, `u lo\ jao kơ knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa sa\ 6 sao lăn jing wa\r ksu hlăk hlê ]a\t đ^ jăk, pioh mjing anôk mghaih msir djah djâo mơ\ng [uôn sang, bi leh ênoh ]ua\n kơ klei bi mdoh wl hd^p mda hlăm brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Điểu Định la]: Brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo jing brua\ mko\ mkra kơ go\ sang pô yơh, kơ [uôn sang pô ]ia\ng bi jăk siam h^n:

“La] kơ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo snăn bi mâo êlan klông, êlan ho\ng betong, ]ia\ng dưi ngă snăn thu\n leh êgao asei kâo pô yơh tal êlâo myơr 6 sao lăn war ksu pioh mkra anôk mghaih msir djah djâo. Asei kâo pô yơh ngă êlâo ]ia\ng bi hmô kơ jih jang mnuih [uôn sang tui hluê, lehana\n mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ti [uôn Tày, mnuih [uôn sang ti alu\ Tư tui ngă, jih [uôn tơdah t^ng ho\ng prăk jing du\m êklai prăk mơh. Kâo ngă brua\ đru mtru\t mjhar, mjua\t mtô mnuih [uôn sang mâo klei m^n hơ^t: Êlan anei jing mkra êlan kơ pô. Kyua ana\n yơh, ara\ anei ti sa\ Dak Rtih mâo mkra leh truh 70% êlan betong truh hlăm hma mtam”.

Nguyễn Văn Tâm, k’ia\ng khua brua\ Đảng, khua brua\ mặt trận sa\ Dak Rtih brei thâo: Mâo đa đa [uôn hlăm sa\, amâo mâo klei êđăp ênang ôh, le\ hlăm klei bi mmia lăn ala, bi k]u\t bi hưn. {ia\dag ti Bon Bu Mlê` lu thu\n êgao leh amâo lo\ tuôm mâo ôh klei bi mmia\ lăn ala, amâo mâo ôh klei bi k]u\t hưn. Klei hd^p mda mnuih [uôn sang đ^ kyar, hơ^t kjăp boh nik digơ\ mâo leh khua mduôn thâo ngă lu brua\ jăk, blu\ mblang lu brua\ djo\:

“Awa Định mblang kơ mnuih [uôn sang mâo klei đăo knang, anei jing sa gru bi hmô jăk snăk. Mnuih hlăm [uôn thâo duh [ơ\ng kyua mâo awa Định ngă klei bi hmô êlâo, lehana\n mnuih [uôn sang tui hriăm. Mâo đru mnuih [uôn sang lu snăk. Mơ\ng mphu\n dô truh kơ ara\ anei mnuih [uôn sang ăt đăo knang. Hlăm klei hd^p aguah tlam mlam hruê boh nik hlăm bon awa Định mta\ mtăn mnuih [uôn sang gưt bi krăp. Sitôhmô, tơdah hlăm klei hd^p mda [uôn sang mâo klei amâo mâo thâo bi djo\, snăn `u nao bi mgrăng, jih jang mnuih hmư\ klei `u”.

Grăp thu\n kdriêk knông lăn Tuy Đức kreh mko\ mjing klei bi k[^n phung khua mduôn mâo klei bi hmô jăk. Trần Viết Cự, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk Tuy Đức brei thâo, hlăm djăp klei bi k[^n, Điểu Định jing pô phu\n nanao. Kyuadah `u mâo nanao phung khua mduôn ti du\m boh bon, du\m boh sa\ mpu\ snăk, di`u bi tui êmuh kơ brua\ gơ\ ngă, lehana\n hdră mghaih msir djăp mta brua\ hlăm [uôn sang. Trần Viết Cự la], Khua mduôn Điểu Định jing leh sa gru bi hmô jăk snăk, jing sa ]ô mnuih jih ai tiê pô nga\ bi msiam [uôn sang:

“Ho\ng brua\ mđ^ kyar klei hd^p mda go\ sang pô, lehana\n klei đru mđ^ kyar klei hd^p mda ala [uôn hlăm alu\ wa\l, ti bon anôk Điểu Định dôk, `u ngă jăk snăk brua\ mđ^ kyar klei hd^p mda ho\ng du\m go\ êsei mnuih [uôn sang. ~u ngă war rông u\n bi hmô jăk snăk amâo mâo phưi tha u\n êran hiu ôh, hlăm gưl u\n mâo klei rua\ tưp, snăn sang `u lehana\n jih jang du\m go\ sang rông u\n hlăm [uôn amâo mâo klei rua\ tưp ôh. Hlăm brua\ `u pla mjing thâo ba yua leh klei kreh knhâo, mâo kdrăp krih ênuk mrâo bi rô] thư\ thư\, snăn mnuih [uôn sang [uh lehana\n tui ngă”.

Y-Khem pô ]ih hlo\ng răk