VOV4.Êđê - Hla\m hdra\ hruê anei, knăm tlâo, hruê 18/7/2018, tu Daknông mko\ mjig Hdra\ “ Daknông – Yan boh [ơr ksa\”. Klei anei mâo mnuih [uôn sang pla boh [ơr bi mđing êdi, ho\ng klei c\ang hmang  bi mđ^ kyar ana boh [ơr h’^t kja\p, rue# kdrê] klei mrâo hla\m ala ]ar pô lehana\n ala ta] êngao, hdra\ mâo klei c\ih lac\ kơ klei c\ang  hmang mơ\ng mnuih [uôn sang kơ boh klei phu\n tal êlao bi mko\ mjing ti Daknông anei.

Đang boh [ơr sang Đậu Huy Lộc ti să Đức Mạnh, kdriêk Dak Mil – Pô ba bi mlih mâo klei tu\ jing mơ\ng pla 3 ha kphê kơ ba pla boh [ơr ala ta] êngao

Sui ho\ng anei êbeh 10 thu\n, Đậu Huy Lộc ti să Đức Mạnh, kdriêk Dak Mil, ]ar Daknông ba djuê mjeh boh [ơr Booth w^t pla mpluă hlăm 4 sao kphê. Leh du\m yan hrui pe\, [uh boh tu\ dưn mơ\ng ana boh [ơr đ^ h^n, anăn `u uă druôm ana kphê ]ia\ng duh bi liê ba pla ana boh [ơr. Bi mdjuê mjeh ana boh pioh ]h^ êjai, leh ana\n po\k phai ênhă ba pla êjai, truh kơ ara\ anei go\ êsei Đậu Huy Lộc mâo giăm 3 ha đang ana boh [ơr, ho\ng lu djuê mjeh blei ba mơ\ng ala ta] êngao, mâo ênoh yuôm mse\ si: boh [ơr Booth, Pinkerton leh ana\n 1 djuê mjeh boh [ơr Úc. Pla boh [ơr sui thu\n, mb^t ana\n mâo đang kwar rah mjeh Lộc Oanh hing ang ti tuê êlan dơ\ng pro\ng mrô 14, [ia\dah Đậu Huy Lộc amâo mdăp ôh lac\ jing `u  duah hriăm mă hjăn amâo mâo adu\ hriăm mjuăt amâodah ya hdră tă ]ua mơ\ng knơ\ng bruă djo\ tuôm ôh. ~u ]ang hmang mơ\ng Hdră bruă “ Daknông – Yan boh [ơr ksă” ana\p anei, srăng lo\ mâo tklei thâo tu\ dưn leh ana\n mâo hdră tă ]ua ]ia\ng mđ^ kyar ana boh [ơr h’^t kjăp:

“ Ana boh [ơr anei dleh pla, c\ia\ng bi mâo klei thâo hdră pla. Kâo kno\ng duah hriăm ma\ mơ\ng mnuih mkăn, tui hriăm hluê hră klei mrâo leh ana\n hlăm po\k web, si la] he\ amâo mâo adu\ mtô bi hriăm mjuăt ôh. Du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm alu\ wa\l mơ\ng ]ar leh ana\n kdriêk kno\ng hriê dlăng đui], bi hdră pla bi h’^t kjăp ka  tuôm hmư\ bơ\k bâo ôh, ka thâo ôh si hdră ba ]h^ mnia. Tal êlâo duah ]h^ mnia hliê yơh, gơ\ adôk [ia\ ana\n ênoh yuôm, bi êdei ana\p gơ\ lu s^t nik ênoh srăng tru\n”.

Boh [ơr Daknông ba ]h^ mnia dôk jưh kơ phung ghan mnia ing mơ\ng pla 3 ha kphê kơ ba pla boh [ơr ala ta] êngao

Să Đức Mạnh, kdriêk Dak Mil, ]ar Daknông êlâo dih jing kr^ng thơ\ng pla kphê, [ia\dah du\m thu\n giăm anei mlih bi mđ^ kyar ênhă pla ana boh kroh, hlăm ana\n mâo hlăm brô 150 ha boh [ơr. Nguyễn Công Hiền, Khua Êpul hgu\m brua\ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma să bi mklă, wưng kơ ana\p alu\ wa\l srăng jing anôk thơ\ng pla boh [ơr, [ia\dah amâo thâo ôh si hdră ]h^ mnia. }ang hmang Hdră bruă “ Daknông – Yan boh [ơr ksă” srăng jing wưng găl jăk kơ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma:

“ Hluê si kâo [uh, hlăm brô 3- 5 thu\n dơ\ng, ana boh [ơr hlăm alu\ wa\l srăng jing kr^ng thơ\ng ba pla phu\n. Ara\ anei “ dja\p mnuih bi pla boh [ơr, djăp boh sang bi kluh pla boh [ơr”, kâo ăt hlăk hu^ hyưt kơ klei anei. Tơdah mnuih [uôn sang bi kluh ba pla boh [ơr s’a^, truh yan boh [ơr amâo dưi ba ]h^, snăn srăng le\ hla\m klei dleh dlan kơ bruă duh mkra. Hluê ngă Hdră bruă “ Daknông – Yan boh [ơr ksă”, kâo bi  tuôm leh ho\ng Anôk bruă duh mkra mơ\ng Êpul hgu\m bruă ]ar leh ana\n po\k ngă kơ du\m go\ êsei mâo mjeh boh [ơr jăk. Klei ]ia\ng mơ\ng mnuih [uôn sang ana\n jing c\ang hmang mâo klei mtô bi hriăm brei kơ hdră pla boh [ơr lu h^n; bi êmuh hriăm klei thâo plah wah du\m phung hluê ngă hdră bruă anei, tal 2 ana\n jing duah tui hriăm klei thâo hdră pla mjing mơ\ng phung đru k]e\ kơ mnơ\ng pla mjing”.

            Boh [ơr Daknông dôk ]h^ mnia ti tuê êlan dơ\ng pro\ng mrô 14

Bi Hồ Gấm, khua Êpul hgu\m brua\ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ]ar Daknông brei thâo: ho\ng klei bi kluh po\k phai ênhă pla boh [ơr mse\ si ara\ anei jing klei ]ia\ng mơ\ng sang c\ơ mnia êjai anei đui], amâo mâo h’^t kjăp ôh. Mnuih [uôn sang ngă lo\ hma k[ah klei thâo kơ bruă pla mjing, amâo mâo klei hưn mthâo ôh kơ sang ]ơ ]h^ mnia:

“ Mnuih [uôn sang ngă lo\ hma hlăk pla boh [ơr hluê si klei ]ia\ng  blei mơ\ng sang ]ơ mnia, leh ana\n sang ]ơ mnia anei amâo mâo h’^t kjăp ôh, kyua ara\ anei ka mâo ôh hlei anôk bruă mnia mblei nga\ hra\ m’ar klei kuôl kă hrui blei boh [ơr ho\ng mnuih [uôn sang ngă lo\ hma. Yap wa\t knơ\ng bruă knu\k kna mơ\ng đưm truh kơ ara\ anei, brua\ mtô bi hriăm hdră pla kphê, mta ana anei, ana adih mâo, [ia\ ho\ng boh [ơr kno\ng [ia\ đui]. Kyua ana\n, mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ka thâo kla\ ôh hdră pla mjing. Ka mâo ôh ya klei ktrâo la] amâodah hlei anôk bruă mtô mblang brei kơ bruă mkra mjing djo\ hdra\, mâo boh tu\ dưn. Bohnik gơ\ pla lu đei djuê mjeh boh [ơr hlăm 1 kr^ng lăn, snăn boh [ơr êdei ana\p srăng amâo mâo sa hnơ\ng ôh. Ngă klei dleh dlan kơ bruă k[^n boh [ơr ba ]h^ kơ ala ta] êngao, amâodah ba ]h^ hluê si klei c\ia\ng hrui blei mơ\ng anôk  bruă. Kâo bi m^n ho\ng hnơ\ng mse\ snei, sna\n c\ia\ng lo\ bi ksiêm dlăng yơh”.

Boh s^t brei [uh, boh [ơr amâo djo\ mnơ\ng pla phu\n ôh mơ\ng ]ar Daknông. Mkă ho\ng tiêu, kphê, k`ul leh ana\n ksu, snăn boh [ơr mâo ênhă pla [ia\ h^n. Kluôm ]ar ara\ anei kno\ng mâo hlăm brô 2 êbâo 600 ha đang boh [ơr, hlăm ana\n êbeh 700 ha pla kno\ng boh [ơr leh ana\n hlăm brô 1 êbâo 900 ha pla mpluă. Khă snăn, boh [ơr mâo ênoh yuôm, kah knar hlăm 1 ha mâo hrui w^t mơ\ng 500 – 700 êklăk prăk, tơdah hrui w^t bi knar leh ana\n h’^t kjăp mse\ si ara\ anei, snăn boh [ơr mâo truh hlăm brô 10% ênoh pra\k mâo hrui w^t mơ\ng bruă pla mjing ]ar. Trương Thanh Tùng, K’iăng khua Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Daknông brei thâo: Hdră bruă “ Daknông – Yan boh [ơr ksă”, k`ăm hưn mthâo hâo mdah  lar [ar boh [ơr Daknông truh ho\ng mnuih blei [ơ\ng, truh ho\ng du\m anôk bruă mkra mjing, ]h^ mnia hlăm ala ]ar leh ana\n ala ta] êngao k`ăm mđ^ ênoh yuôm boh [ơr. M`ă klă klei tu\ dưn boh [ơr hlăm bruă pla mjing alu\ wa\l, ]ar Daknông srăng mâo hdră êlan đru mnuih [uôn sang ngă lo\ hma mđ^ kyar mta ana anei hluê ho\ng hdră h’^t kjăp:

“ }ia\ng mđ^ lar klei găl djo\ mơ\ng boh [ơr, êlâo h^n Daknông c\ia\ng bi mđing  đru k]e\ kơ mnuih pla boh [ơr klei hâo hưn kơ sang ]ơ mnia, đru k]e\ kơ djuê mjeh pal bi djăp hnơ\ng ]ua\n, mâo hnơ\ng tu\ jăk. Jak iêu phung duh bi liê hriê mkra mjing leh ana\n hrui blei boh [ơr kơ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma. Đru mnuih [uôn sang ngă lo\ hma pla boh [ơr, tu\ yap djăp hnơ\ng ]ua\n doh VietGap, tui duah phu\n agha boh [ơr, đru mnuih [uôn sang ngă lo\ hma mko\ mjing du\m êpul hgu\m kơ boh [ơr, du\m go\ êsei pla boh [ơr k`ăm krơ\ng kjăp klei bi mko\ hgu\m, mjing kr^ng pla boh [ơr pro\ng êhai k`ăm mâo djăp boh [ơr ba ]h^ hlăm sang ]ơ mnia ala ]ar leh ana\n ala ta] êngao”.

Hdră bruă “ Daknông – Yan boh [ơr ksă” phu\n tal êlâo dưi mko\ mjing ti wa\l krah Gia Nghĩa, ho\ng lu bruă ngă yuôm bhăn mse\ si: Bi trông “ Mđ^ kyar boh [ơr h’^t kjăp”, Bi lông “ Boh [ơr jăk”, Klei rang mdah ba c\h^ “ Mko\ hgu\m brua\ ba ]h^ [ơ\ng boh [ơr leh ana\n du\m mta mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma”… Mb^t ho\ng phung tuê jak iêu mơ\ng ala ]ar leh ana\n ala ta] êngao, hdră bruă srăng mâo 66 go\ êsei mnuih [uôn sang ngă lo\ hma alu\ wa\l hluê ngă du\m mta bruă leh ana\n hlăm brô 500 ]ô mnuih [uôn sang ngă lo\ hma hluê ngă klei bi trông mđ^ kyar ana boh [ơr h’^t kjăp. Klei ]ang hmang mơ\ng mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ana\n jing, mơ\ng Hdră bruă “ Daknông – Yan boh [ơr ksă” srăng mjing knhuang mkra mlih mđ^ mrâo ]ia\ng mđ^ kyar boh [ơr h’^t kjăp./.