VOV4.Êđê - Du\m gru hmô bi hgu\m nga\ brua\ duh mkra pla mjing lehana\n hrui blei mnơ\ng mơ\ng lo\ hma plah wah mnuih [uôn sang ho\ng anôk brua\ duh mkra ti Đà Lạt – Lâm Đồng dưi bi mkla\ leh ai ktang mơ\ng pô hla\m hdra\ mđ^ kyar brua\ duh mkra pla mjing, mđ^ boh tu\ yuôm brua\ duh mkra lehana\n ana\n kna\l, đru kơ mnuih nga\ lo\ hma tlaih mơ\ng klei “Djo\ boh mnga [ia\dah ]h^ lu] ênoh”, anôk hrui blei amâo h’^t lehana\n hnư hrui w^t ka\n h’^t kja\p mơh. Sna\n, mâo sa klei êmuh ana\n jing, ya nga\ truh kơ ara\ anei brua\ bi hgu\m anei a\t dôk tu\ lu klei kp^, mnuih nga\ lo\ hma dôk ti êngao lehana\n amâo đei ]ia\ng nao hgu\m mb^t ôh, a\t tu\ ư ho\ng hdra\ pla mjing mse\ hđa\p kha\ tu\ lu klei lui] liê dưn? Lo\ dơ\ng klei ]ih tal 2 hla\m du\m klei ]ih hưn la] kơ boh tu\ dưn gru hmô bi hgu\m mb^t mơ\ng Anôk brua\ nga\ lo\ hma h’^t kja\p.
Drei lo\ dưi ktuê dla\ng klei ]ih tal 1 hluê êlan link anei:
Ruăt kuăt ho\ng bruă klei mđ^ jing du\m mnuôr đơđiêt ]ia\ng hmao ba pla djam salat hlăm hruê mtam, Nguyễn Viết Bột, 1 ]ô mnuih ngă lo\ hma ti phường 7, [uôn pro\ng Đà Lạt yăl dliê, đrông 2 yan pla djam mrâo êgao go\ êsei `u lui] liê kjham êdi. Yan êlâo tuôm ho\ng klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă djiê jih, yan êdei tio\ êran bi ]h^ mse\ si brei mang. Khă gơ\ ngă bruă pla djam êbeh 40 thu\n ti kr^ng lăn anei, [ia\dah ho\ng Nguyễn Viết Bột grăp yan pla mjing djam ara\ anei jing 1 klei dleh dlan: “Amâo mâo h’^t kjăp ôh, mse\ si ngă in jin, mse\ si gưl êlâo kâo kriê dlăng jăk, hrui mă êlâo, bi go\ êsei ti djiêu digơ\ kriê dlăng amâo đei jăk ôh, [ia\dah knhal tui] digơ\ ]h^ mâo ênoh h^n. Kâo ]h^ ênoh êlưih bi digơ\ ]h^ ênoh đ^ h^n. Kâo kno\ng ngă si be\ ]ia\ng kơ jăk h^n, bi ênoh ênil, ya mta mnơ\ng pla lu, ya mta mnơ\ng pla [ia\ kâo ka thâo ôh”.
Khă gơ\ thâo klă bruă pla djam mse\ si hlăp in jin, [ia\dah amâo mâo lu ôh mnuih ngă lo\ hma ti Đà Lạt siă suôr ho\ng bruă mguôp mb^t ho\ng êpul bruă mnia mblei.
Hluê si Hoàng Khánh, khua g^t gai Êpul hgu\m mnuih ngă lo\ hma phường 8, [uôn pro\ng Đà Lạt, ]ar Lâm Đồng, êpul bruă mnia mblei lehana\n mnuih ngă lo\ hma dleh dưi mâo klei blu\ hrăm sa hnơ\ng, kyua dah hlei pô hlăm ênoh digơ\ ăt ]ia\ng klư klei truh tơl kơ êpul nah dih, amâo mâo mtăp mđơr hlăm brua\ đru bi klam klei dleh dlan lehana\n wa\t ho\ng boh tu\ dưn. Khă sơnăn, mta phu\n kyua klei juăt mưng tui si ]ia\ng mơ\ng mnuih [uôn sang dleh dưi djo\ ho\ng mta ]ua\n ]ia\ng pla mjing djam mtam mâo hnơ\ng jăk hluê si hră akâo blei: “Kơ hdră bruă mguôp mb^t plah wah mnuih ngă lo\ hma lehana\n du\m êpul bruă mnia mblei hlăm alu\ wa\l, sơnăn ara\ anei tuôm ho\ng lu klei dleh dlan, 1 kdrê] kyua êpul bruă mnia mblei tơdah hrui blei djam mtam amâo mâo hluê ngă djo\ si klei kuôl kă, 1 kdrê] ăt kyua mnuih ngă lo\ hma tơdah ênoh đ^ amâo mâo ôh djam kơ êpul bruă mnia mblei, [ia\dah ba ]h^ ti êngao. Mta mkăn, mnuih ngă lo\ hma amâo mâo djăp prăk duh bi liê, amâo djăp mta ]ua\n hluê ngă djo\ si hnơ\ng jăk mơ\ng bruă mnia mblei k]ah mtru\n. Kyua ana\n digơ\ ăt pla mjing hluê knhuah hđăp lehana\n pla mjing hluê yan”.
Trần Huy Đường, khua Knơ\ng bruă Trách nhiệm hữu hạn LangBiang Farm Đà Lạt brei thâo; ara\ anei mâo lu mta hdră êlan đru mdul bruă duh mkra pla mjing ba yua kdrăp mrâo mrang, sang ]ơ mnia ăt po\k phai pro\ng lehana\n mâo klei găl pro\ng. Khă sơnăn, mta phu\n ]ia\ng du\m klei mguôp mb^t dưi po\k phai lehana\n mâo klei tu\ jing ăt jing prăk duh bi liê ara\ anei ăt ka thâo b^t êlan mơh. Kyua dah mguôp mb^t duh mkra pla mjing mđing dlăng kơ mnơ\ng ]h^ mnia mâo hnơ\ng jăk, duh bi liê ksă êmă ho\ng ênoh prăk lu. Klei anei ăt dôk ti êngao ai dưi mơ\ng mnuih ngă lo\ hma lehana\n êpul bruă mnia mblei: “Kdrăp yua mrâo mrang hmei dưi blei, mnuih ngă bruă hmei dưi mtô bi hriăm, [ia\dah bi mâo bruă duh bi liê lehana\n duh bi liê djo\ hnơ\ng sơnăn dưi mâo djam djăp hnơ\ng ]ua\n. Kyua, tơdah amâo mâo duh bi liê djo\ hnơ\ng srăng dôk w^r w^r mse\ si êlâo dih mơh, ăt jing du\m mta djam ba ]h^ mnia hliê hluôt mơh”.
Lâm Đồng ara\ anei mâo 125 êpul mguôp mb^t pla mjing hlăm bruă duh mkra, ho\ng klei đru hgu\m mơ\ng 80 êpul bruă mnia mblei, 80 êpul bruă hgu\m lehana\n 13 êbâo go\ êsei mnuih [uôn sang ngă lo\ hma, hlăm ana\n mâo 68 êpul mguôp mb^t duh mkra mâo du\m êpul êya hlăm ala ]ar lehana\n quốc tế tu\ yap djăp hnơ\ng ]ua\n. Khă gơ\ du\m mta mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma ba ]h^ lhuê si klei kuôl kă mguôp mb^t dưi ba ]h^ leh hlăm du\m sang ]ơ mnia p’pro\ng, mđ^ h^n knuih k’hưm ana\n knăl, krơ\ng kjăp boh tu\ dưn tơdah mđ^ ênoh [ia\ êdi 20% mkă ho\ng bruă pla mjing tui si ]ia\ng, [ia\dah truh kơ ara\ anei bruă mguôp mb^t ba ]h^ du\m mta mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma mơ\ng Đà Lạt – Lâm Đồng ăt ti hnơ\ng [ia\ mơh. Klă s^t, ]ê knăt mtah ba ]h^ mguôp mb^t kno\ng mâo 17% ênoh hnơ\ng mâo, kphê 10%, djam, boh kroh êbeh 8%, mnga khăt adhan 1,7% lehana\n boh kroh djăp mta ba ]h^ hluê hdră mguôp mb^t ăt kno\ng mâo 2,7% hlăm ênoh hnơ\ng mâo…
Phạm S, k’iăng khua Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Lâm Đồng la] sơnei, klei bi hnơ\ng hlăm bruă mguôp mb^t pla mjing lehana\n ba ]h^ mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma amâo djo\ ngă kơ anôk ba ]h^ mnia amâo mâo h’^t kjăp, hnư hrui w^t mơ\ng mnuih [uôn sang amâo mâo sa hnơ\ng đui] ôh, [ia\dah lo\ ngă mdê] mdar hlăm bruă mnia mblei, mă ana\n mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma Đà Lạt – Lâm Đồng. Kyua ana\n, ]ar hlăk mđ^ ktang klei đru du\m hdră bruă mguôp mb^t, po\k phai sang ]ơ mnia hlăm ala ]ar lehana\n ba ]h^ kơ ala ta] êngao: “Mâo ba w^t 5 – 10% hlăm bruă duh mkra pla mjing dleh dlan êdi, [ia\dah kno\ng mguôp mb^t pla mjing drei dưi mâo djăp hnơ\ng ]ua\n. Kyua ana\n, Knơ\ng bruă Lo\ hma lehana\n Mđ^ kyar [uôn sang mb^t ho\ng du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm, du\m alu\ wa\l lo\ dơ\ng g^t gai ]ia\ng mguôp mb^t hlăm hruê mlan kơ ana\p si be\ ngă ]ia\ng năng djo\. G^r ktưn boh kroh djam mtam mguôp mb^t mâo êbeh 20%, kphê mguôp mb^t bi mâo êbeh 30%, k]ê mguôp mb^t truh êbeh 30%, lehana\n mnga mơ\ng 1,7% mguôp mb^t truh 10%”.
K`ăm mđ^ boh tu\ dưn bruă pla mjing lehana\n hnơ\ng jăk mnơ\ng pla mjing, mrâo anei, Knu\k kna bi mklă leh Hdră mtru\n 98 kơ hdră êlan mtru\t mjhar mđ^ kyar bruă đru hgu\m, mguôp mb^t hlăm bruă pla mjing lehana\n ba ]h^ mnơ\ng pla mjing. S^t hdră êlan anei dưi hluê ngă lar [ar, mb^t ho\ng klei đru hgu\m ksă êmă mơ\ng du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm, ]ang hma\ng du\m klei gun kpăk hlăm bruă mtru\t mjhar klei mguôp mb^t pla mjing lehana\n ba ]h^ mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma mơ\ng Đà Lạt – Lâm Đồng srăng dưi msir mghaih rue# riêng, ba klei găl bruă pla mjing ba yua kdrăp mrâo mrang mơ\ng alu\ wa\l anei đ^ kyar ktang kjăp h^n./.
Viết bình luận