VOV4.Êđê –Ti du\m [uôn sang kr^ng taih kbưi, brua\ kriê dla\ng klei suaih pral kơ mnuih [uôn sang la] kluôm lehana\n kơ phung mniê, phung hđeh dôk tuôm ho\ng lu klei dleh dlan, gun kpa\k. Mơ\ng thu\n 2010 truh kơ ara\ anei, mb^t ho\ng klei g^r mơ\ng anôk brua\ mdrao mgu\n Việt Nam lehana\n du\m êpul brua\ quốc tế, hla\m ana\n mâo Êpul hgu\m Châu âu (EU), êpul nai êa drao  [uê kr^ng [uôn sang dưi mjua\t bi hria\m. Anei jing du\m ]ô mnuih đru mguôp hla\m brua\ dla\ng kriê klei suaih pral phung am^ lehana\n hđeh mrâo kkiêng ti du\m alu\ wa\l dleh dlan hla\m kluôm ala ]ar. Ti gu\ anei, jing sa klei tô hmô ti ]ar Kontum sra\ng hâo hưn kơ drei thâo sa\ng h^n kơ klei ya\l dliê anei

Amai Y Sương leh ana\n phung anak aneh kuh ku\m ênu\m ênap djiêu hlao êsei tlam. Ai êwa pătdah hơ\k m’ak h^n leh mâo wa\t Y Nga – 1 ]ô mnuih nai êa drao [uê mơ\ng să Ngọc Tụ, kdriêk Đăk Tô, ]ar Kon Tum. Amai Y Nga mâo 2 blư\ đru amai Y Sương k’kiêng anak leh ana\n jing su\k suôr mse\ si mnuih hlăm sang:

“Êlâo dih kâo mă [uê amai Y Sương k’kiêng anak 2 blư\ .1 ]ô anak k’kiêng thu\n 2011, 1 ]ô anak k’kiêng thu\n 2014. Hlăk ana\n kâo ka mâo klei thâo ôh kơ hdră mă [uê, [ia\dah kâo g^r nao hriăm ]ia\ng mâo klei thâo kriê dlăng phung amai adei hlăm alu\, kyua phung amai adei ti anei dleh dlan êdi, amâo mâo prăk nao kơ sang êa drao ôh”.

Ya mta amai Y Nga mrâo yăl dliê ăt jing mta phu\n ba amai Y Nga nao hriăm gưl mtô bi hriăm nai êa drao [uê alu\ [uôn thu\n 2015, ti Sang hră Trung cấp Y tế ]ar Kon Tum. Mơ\ng gưl hriăm, amai Y Nga thâo hdră ba yua kdrăp mdrao mgu\n doh, mđ^ h^n klei thâo mă [uê, mb^t ana\n đru k]e\ kơ phung amai adei thâo hdră kriê dlăng am^ leh ana\n anak ^, mtô mblang, iêu la] nao mkă dlăng anak ^, k’kiêng anak ti sang êa drao să… Leh ana\n 20 ]ô hđeh ti să Ngọc Tụ mrâo k’kiêng suaih pral leh ana\n bo\ ho\ng klei khăp êdu êun mơ\ng kiê kngan amai Y Nga mb^t ho\ng êpul knuă druh mdrao mgu\n să ti anei. Amai Y Vân – 1 ]ô am^ mda thu\n mâo amai Y Nga đru jih ai tiê mơ\ng ba tian anak tal êlâo la] sơnei: Băng

“Leh mâo amai Y Nga đru k]e\, kâo ăt thâo kriê dlăng asei mlei pô lu h^n, thâo hdră [ơ\ng huă djăp mnơ\ng tu\ jăk, ngă du\m mta bruă hdjul, amâo mâo ngă bruă ktro\”.

Aê mdrao Lê Thị Nguyệt, khua Sang êa drao să Ngọc Tụ, kdriêk đăk Tô, ]ar Kon Tum la] sơnei; nai êa drao [uê alu\ [uôn Y Nga ara\ anei jing anôk jưh knang kơ phung amai adei hlăm kr^ng:

“Amai Y Nga jing 1 ]ô nai êa drao [uê alu\ [uôn jih ai tiê. Grăp mlan `u hâo hưn mâo ênoh s^t êdi leh ana\n djo\ klă. ~u ăt khăng nao mtô mblang kơ mnuih [uôn sang. Phung am^ ba tian mâo klei hu^ hyưt, mâo Y Nga mtă mtăn brei nao kơ sang êa drao gưl dlông. Y Nga amâo djo\ kno\ng đru kơ sang êa drao să đui] ôh, [ia\dah lo\ jing anôk jưh knang ai tiê kơ mnuih [uôn sang ti anei”.

Bruă phung nai êa drao [uê alu\ [uôn ngă mse\ si Y Nga amâo dưi lăm lui ôh. Nai êa drao alu\ [uôn jing mnuih djuê [ia\, dưi ruah mă mơ\ng êpul êya djuê ana pô, thâo săng dhar kreh, knhuah bhiăn djuê ana ti alu\ wa\l, sơnăn êlưih ba yua klei blu\ djuê ana pô ]ia\ng mtô mblang, iêu la], hâo hưn klei jing am^ êđăp ênang ti alu\ [uôn mtam… Phung nai êa drao [uê alu\ [uôn dưi bi hmô mse\ si “pô kăp đru” mơ\ng knơ\ng bruă mdrao mgu\n, hur har đru mguôp hlăm bruă bi mhro\ ênoh am^ leh ana\n phung hđeh mrâo k’kiêng djiê ti du\m kr^ng taih kbưi, kr^ng dleh dlan h^n. Ho\ng du\m klei thâo, mâo hriăm mơ\ng du\m gưl hriăm mơ\ng Êpul hgu\m châu Âu đru, phung nai êa drao [uê alu\ [uôn srăng w^t kơ [uôn sang pô ]ia\ng ba klei thâo kriê dlăng klei suaih pral đru phung am^ mb^t ho\ng phung hđeh mrâo k’kiêng. Hlăm wưng thu\n 2014 – 2016, Êpul hgu\m châu Âu đru mtô bi hriăm 530 ]ô nai êa drao [uê alu\ [uôn ti du\m alu\ wa\l dleh dlan mơ\ng 10 ]ar [un h^n Việt Nam mâo: Lào Cai, Yên Bái, Sơn La, Hà Giang, Điện Biên, Cao Bằng, Lai Châu, Kon Tum, Gia Lai, Dak Nông. Yap truh ako\ thu\n 2017, hdră đru mdul bruă mdrao mgu\n kdrê] tal 2 mơ\ng EU đru mtô bi hriăm leh êbeh 200 ]ô nai êa drao [uê alu\ [uôn:

Klei hơ\k m’ak mơ\ng phung am^, mơ\ng [uôn sang leh phung hđeh mrâo k’kiêng suaih pral, jing klei mđ^ ai ]ia\ng phung nai êa drao alu\ wa\l ti du\m kr^ng dleh dlan lo\ dơ\ng ngă bruă pô ho\ng klei `ăt kriêp, hlăm klei sua^ êmăn, dleh dlan. Digơ\ klă s^t jing leh anôk jưh bo\ ho\ng klei đăo knang kơ [uôn sang. Gru hmô nai êa drao alu\ [uôn ti kr^ng taih kbưi, kr^ng [uôn sang djuê [ia\ dưi mđ^ lar leh ana\n kriê kjăp srăng đru mguôp boh tu\ dưn hluê ngă du\m hdră K`ăm Mđ^ kyar ênuk gưl êbâo thu\n leh ana\n ana\p truh hluê ngă du\m hdră K`ăm Mđ^ kyar h’^t kjăp kơ klei suaih pral phung am^, phung hđeh hlăm thu\n 2030 mơ\ng Việt Nam.

                                    H’Mrư pô ]ih hlo\ng răk