VOV4.Êđê - Ti anăp klei dleh ktuê dlăng mơ\ng klei ruă buôr ]uh ko# ko\ng đo\k, êpul mă bruă mơ\ng Phu\n bruă mdrao mgu\n hriê leh ti Lăn dap Kngư bi trông du\m hdră mjê] mkhư\ klei ruă tưp. Pô ]ih klei mrâo Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam lo\ mâo klei ]ih la] kơ klei anei.

Mơ\ng mlan 6 truh kơ ara\ anei, mâo leh 72 ]ô mnuih mâo klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k ti 10 alu\, [uôn hla\m 4 ]ar kr^ng La\n dap kngư. 3 ]ô mnuih djiê. Gưl thu\n kreh mâo klei rua\ anei mơ\ng 3 truh kơ 60 thu\n. 28 ]ô mnuih mâo klei bi êdah mơ\ng klei rua\, ênoh mnuih rua\ amâo mâo klei bi êdah truh gia\m 50%. Klei anei brei [uh klei hu^ hyưt kơ hnơ\ng đ^ lar mơ\ng klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k ti kr^ng la\n dap kngư jing kla\ êdi. Hlak mblang kơ klei hu^ hyưt mơ\ng klei rua\ tưp anei, Tiến sĩ Đặng Quang Khua knơ\ng brua\ ra\ng mgang klei rua\ tưp, brei thâo:

Boh s^t ti du\m [uôn sang mâo klei rua\ tưp jing kr^ng taih kbưi, kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ s’a^. Hla\k hmei nao ksiêm dla\ng boh klei dôk mâo hmei [uh klei êlan klông êrô êbat êdu k[ah, dleh dlan êdi. Knua\ druh mdrao mgu\n nao truh ti sang, mnuih [uôn sang amâo mâo ti sang ôh, dleh sna\k kơ hdra\ tlo\ mgang. Mb^t ho\ng ana\n, mnuih [uôn sang kreh bi dôk lu mnuih a\t mjing sa wa\l anôk ênưih lo\ bluh mâo mnuih mâo klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k mrâo hla\m êpul êya yang [uôn.

Hla\m du\m ]ar kr^ng la\n dap kngư, Daknông jing alu\ wa\l mâo ênoh mnuih mâo klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k lu êdi, ho\ng 28 ]ô rua\, leh kơna\n truh Kontum mâo 24 ]ô rua\. }ia\ng gang mkhư\ klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k du\m ]ar kr^ng La\n dap kngư, phu\n brua\ mdrao mgu\n po\k leh lu hdra\ mse\ si bi ktlah ti du\m anôk mâo klei rua\, tui ksiêm mnuih djo\ kman klei rua\, do\ng mdrao mnuih rua\, mko\ mjing hdra\ bi mna\m êa drao kháng sinh, tlo\ mgang kơ êbeh 10 êbâo ]ô mnuih [uôn sang ti du\m alu\, [uôn mâo klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k.

Kno\ng ti ]ar Gialai, ênoh mnuih dưi ksiêm mka\ mâo klei rua\ 17 ]ô mnuih, [ia\ h^n mka\ ho\ng Daknông lehana\n Kontum jing dua ]ar mâo bi mkla\ hu^ êdi, kyua mâo leh 1 ]ô djiê, 1 ]ô rua\ kjham hla\k dôk do\ng mdrao.

}ia\ng gang mkhư\ ho\ng klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k, hdra\ gang mkhư\ klei rua\ anei dưi hluê nga\ kja\p ti ]ar Gialai mse\ si: Bi ktlah, krih êa drao mdjiê kman lehana\n du\m hdra\ ma\ brua\ mka\n k`a\m ksiêm dla\ng kja\p, amâo lui klei rua\ anei đ^ lar. Ti anôk mâo klei rua\ tưp, [uôn Bông Hiot, sa\ Hải Yang, kdriêk Đa\k Đoa, brua\ sang ]ư\ êa sa\ Hải Yang mko\ mjing leh sa êpul ba ana\p ]ia\ng đru kơ mnuih [uôn sang ti [uôn Bông Hiot mse\ si mtô mblang, mtru\t mjhar hdra\ gang mkhư\ klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k hluê si klei mta\ brei ra\ng, đru kơ mnuih [uôn sang tơdah digơ\ ]ia\ng nao blei mnơ\ng dhơ\ng. Hluê si Mai Xuân Hải, Khua knơ\ng brua\ mdrao mgu\n ]ar Gialai, anôk brua\ mdrao mgu\n ]ar mpra\p leh dja\p du\m klei ga\l mâo k`a\m gang mkhư\ klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k:

Anôk brua\ mdrao mgu\n mpra\p leh dja\p êa drao gu\n, hoá chất yua kơ hdra\ gang mkhư\ klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k. Ara\ anei hmei dôk ksiêm dla\ng kja\p klei bluh mâo mơ\ng klei rua\ tưp, pral bi ktlah, tui ksiêm lehana\n mka\ dla\ng kman ho\ng mnuih đing mâo klei rua\, do\ng mdrao mnuih rua\, bi hro\ tui] hnơ\ng klei đ^ lar lehana\n bi hro\ klei rua\ anei đ^ kjham truh kơ djiê.

G^t gai ti anôk ma\ brua\ GS.TS Nguyễn Thanh Long, ho\ng klei dưi mơ\ng Khua phu\n brua\ mdrao mgu\n m`a\ kla\ leh klei m^n mơ\ng Phu\n brua\ brei msir mghaih ho\ng hdra\ kja\p, pra\l lehana\n êđa\p ênang mb^t ana\n ta\ hdra\ êlan nga\ brua\ h’^t kja\p kơ du\m thu\n ti ana\p. Kha\dah klei rua\ dôk mâo dleh dưi ksiêm dla\ng, [ia\dah du\m ]ar kr^ng la\n dap kngư mâo klei ]ang hma\ng sra\ng dưi gang mkhư\, msưh kdu\n pral klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k anei, kyua anei amâo djo\ jing klei rua\ mrâo ôh. Du\m ]ar a\t pral ba bi ktlah, tui ksiêm, bi mkla\ kman mnuih đing mâo klei rua\. Daknông – anôk dôk mâo klei rua\ anei dleh dưi ksiêm dla\ng, dưi ]o\ng pô mka\ dla\ng kman mnuih rua\, du\m ]ar mka\n dưi ba ksiêm dla\ng pral ti Knơ\ng brua\ ksiêm dla\ng klei rua\ tưp kr^ng La\n dap kngư. Phu\n brua\ mdrao mgu\n mpra\p leh 500 êbâo hnơ\ng vaccine ]ia\ng kơ kr^ng La\n dap kngư gang mkhư\ klei rua\ buôr ]uh ko# ko\ng đo\k./.