VOV4.Êđê - Leh êbeh 1 thu\n po\k nga\ Hdra\ brua\ “Đru kơ phung mniê mphu\n ]o# kơ brua\ wưng thu\n 2017 – 2025” mơ\ng Khua knu\k kna, Êpul hgu\m brua\ mniê du\m gưl ti ]ar Kontum mâo leh lu hdra\ ma\ brua\ kla\ s^t k`a\m đru mtru\t mđ^, hluê nga\ bi s^t du\m klei m^n hla\m brua\ duh mkra mnia mblei mơ\ng phung mniê hla\m êpul. Ba w^t klei tu\ jing mơ\ng du\m gru hmô mphu\n ]o# kơ brua\ mdê mdê đru leh kơ phung mniê [un, phung mniê mnuih djuê [ia\ ti alu\ wa\l dưi mđ^ hnư hrui w^t lehana\n mđ^ klei hd^p mda.

Knhal jih thu\n 2017 gru hmô Êpul bi hgu\m pla sâm hrue# mơ\ng 57 ]ô amai adei mniê 2 să dôk dleh dlan h^n Mường Hoong lehana\n Ngọc Linh ti kdriêk Đăk Glei, ]ar Kon Tum dưi mko\ mjing. Mâo klei đru jih ai tiê mơ\ng Êpul hgu\m phung mniê ]ar lehana\n kdriêk hlăm bruă hâo hưn, sâm hrue# phung amai adei hrui mă tăp mâo hlo\ng ba ]h^ jih mtam. Amâo djo\ kno\ng du\m ana\n đui] ôh kyua mâo krơ\ng kjăp mơ\ng du\m gưl Êpul hgu\m kơ djuê mjeh lehana\n hnơ\ng jăk, ênoh ]h^ hlăm 1 kg sâm hrue# mtah mơ\ng Êpul bi hgu\m mơ\ng 200 êbâo prăk kơ dlông đ^ mkrah blư\, tăp năng đ^ 2 blư\ mkă ho\ng sâm hrue# hlăm anôk mnia mblei. Mơ\ng boh tu\ dưn mâo bi hmô, truh kơ thu\n 2019 mâo thiăm 47 ]ô amai adei mniê hluê mu\t hlăm Êpul bi hgu\m. Ênhă pla sâm hrue# ăt dưi po\k phai mơ\ng du\m sào truh êbeh 12 ha. Amai Phạm Thị Mây, k’iăng khua g^t gai Êpul hgu\m phung mniê kdriêk Đăk Glei la] sơnei; klei tu\ jing pro\ng h^n êdi mơ\ng gru hmô ana\n jing jak iêu, bi klin jih jang hội viên phung mniê djuê [ia\ hluê ngă hdră bruă mphu\n k]o# bruă mă:

“Kơ boh tu\ dưn, sơnăn du\m go\ êsei hluê ngă gru hmô digơ\ mâo mđ^ kyar leh bruă duh mkra. Go\ êsei mâo ênoh hrui w^t h’^t kjăp h^n. Mb^t ho\ng ana\n bruă mâo Êpul hgu\m bi myuôm h^n êdi ana\n jing klei thâo [uh săng mơ\ng phung amai adei mâo klei bi mlih leh. Êlâo dih digơ\ jưh knang klei đru brei mơ\ng Knu\k kna, [ia\dah truh kơ ara\ anei digơ\ ]o\ng pral kdal akâo ho\ng Êpul hgu\m ]ia\ng hluê ngă gru hmô. Jing digơ\ pral `u\ kma hrăm mb^t ho\ng Êpul hgu\m ]ia\ng mko\ mjing Êpul bi hgu\m. Mb^t ana\n phung amai adei ăt jho\ng ai tiê ]an prăk ]ia\ng duh bi liê mđ^ kyar bruă duh mkra”.

Mâo 1 mta mse\ hlăm du\m êtuh klei m^n mphu\n k]o# kơ bruă mă mơ\ng phung amai adei hội viên phung mniê Kon Tum, ana\n jing klei m^n mjing hlăm bruă duh mkra. Ăt mơ\ng du\m mta mnơ\ng pla, ana rông juăt mưng leh, phung amai adei mâo hdră ngă bruă mdê hjăn mđ^ boh yuôm bhăn mnơ\ng mâo. Amai Nguyễn Thị Thuỳ Anh, sang ti alu\ wa\l, să Đăk Mar, kdriêk Đăk Hà mâo klei tu\ jing ho\ng gru hmô pla mjing kphê doh, ]o\ng đeh kwa\ ba ]h^ ti 2 anôk mnia mblei pro\ng jing ti Nghệ An lehana\n [uôn pro\ng Hồ Chí Minh. ~u rei thâo, ara\ anei khă gơ\ ênoh kphê hlăk hro\ tru\n, [ia\dah ênoh yuôm go\ êsei hrui w^t mơ\ng 8 ha kphê lehana\n du\m ]ô amai adei mkăn amâo mâo klei hma^ djo\ ôh, lo\ dơ\ng đ^ h^n. Mta phu\n kyua hnơ\ng jăk kphê mơ\ng phung amai adei mâo lu phung tuê ruah mă lehana\n ho\ng digơ\ jing amâo dưi bi mlih ôh:

“Kphê anei mâo mnâo mna` jăk êdi. Drei mnăm tal êlâo mâo mnâo bh^ [ơ [ia\ amâo djo\ mse\ si du\m mta kphê mkăn ôh. Hlăm brô 1 mn^t êdei drei srăng bi [uh hlăm [a\ng êgei `u bi mlih mơ\ng mnâo bh^ [ơr [ia\ nao kơ mnâo m’mih, [âo mngưi. Hlăk mphu\n k]o# bruă mă jih [uôn digơ\ ăl la] pô kho\. Wa\t ho\ng phung ngă bruă mưn ăt la] kâo kho\ mơh, kyua kphê kâo kriê dlăng hluê hdră doh amâo dưm hbâo vô cơ ôh. Kâo ]ia\ng bi êdah klă kphê doh si `u mdê ho\ng kphê vô cơ”.

Êdei êbeh 1 thu\n hluê ngă Hdră bruă “Đru phung mniê mphu\n k]o# bruă mă wưng thu\n 2017 – 2025”, mâo leh êbeh 200 ]ô hội viên mniê ]ar Kon Tum dưi đru brei êbeh 1 êklai 500 êklăk prăk pioh ba yua mphu\n k]o# bruă mă. Phung amai adei jho\ng ai tiê ]an giăm 9 êklai prăk ]ia\ng po\k ngă du\m klei m^n mphu\n k]o# bruă mă, k]o# kơ bruă mnia mblei. Lu gru hmô mphu\n k]o# bruă mă mâo ba w^t boh tu\ dưn đru mguôp mđ^ hnư hrui w^t, mkra mlih klei hd^p mda phung amai adei mniê alu\ wa\l, mse\ si gru hmô êpul đru hgu\m pla kphê kr^ng ê-ăt ti să Măng Cành kdriêk Kon Plông; gru hmô phung mniê djuê [ia\ pla ana êa drao ti du\m să: Mường Hoong, Ngọc Linh, Măng Ri, Ngọc Lây, kdriêk Đăk Glei lehana\n Tu Mơ Rông; gru hmô pla djam doh mơ\ng phung mniê kdriêk Đăk Tô… Aduôn Trần Thị Phong Lan, k’iăng khua Êpul hgu\m phung mniê ]ar Kon Tum brei thâo; du\m gưl êpul hgu\m phung mniê srăng hrăm mb^t ]ia\ng [rư\ hruê [rư\ mâo lu hội viên mniê mphu\n k]o# bruă mă mâo klei tu\ jing:

“Du\m gưl Êpul hgu\m srăng lo\ dơ\ng bi mlih lu mta ăt mse\ mơh mđ^ ktang bruă mtô mblang ]ia\ng mđ^ h^n klei thâo [uh săng. Mko\ mjing du\m adu\ hriăm mjuăt ]ia\ng mđ^ h^n klei thâo kơ phung amai adei hro\ng ruah klei m^n mphu\n k]o# bruă mă lehana\n mko\ mjing hdră k]ah dưi po\k ngă. Mb^t ana\n, du\m gưl Êpul hgu\m srăng lo\ dơ\ng bi êdah jăk bruă mguôp mb^t iêu la] kluôm yang [uôn ]ia\ng đru phung mniê po\k ngă klei m^n mphu\n k]o# bruă mă, k]o# kơ bruă mnia mblei. Tui duah sang ]ơ mnia h’^t kjăp ba ]h^ mnia du\m mta mnơ\ng mâo mơ\ng phung mniê”.

Lo\ dơ\ng hluê ngă Hdră bruă “đru phung mniê mphu\n k]o# bruă mă wưng thu\n 2017 – 2025” mơ\ng khua Knu\k kna, thu\n 2019 Êpul hgu\m phung mniê ]ar Kon Tum ruah mă ana\n: “Phung mniê Kon Tum lehana\n bruă duh mkra doh kơ êdei ana\p”. {ri bi hdơr 109 thu\n Hruê Êpul hgu\m phung mniê hruê 8/3 mrâo êgao, Êpul hgu\m phung mniê alu\ wa\l mko\ mjing leh Hruê phung mniê mphu\n k]ưm bruă mă thu\n 2019 ho\ng êbeh 300 ]ô bi ala hluê ngă. Hlăm gưl anei, Êpul hgu\m phung mniê ]ar mđup brei 550 êklăk prăk đru phung amai adei mniê hluê ngă 7 hlăm ênoh 14 klei m^n mphu\n k]o# bruă mă, k]o# bruă mnia mblei. Mko\ mjing bruă mtô mblang đru mdul mnuih ngă bruă kơ klei ]ia\ng mtô bi hriăm bruă mă lehana\n bi mu\t mnuih ngă bruă mniê. Hưn mdah 14 anôk ]h^ mnơ\ng mphu\n k]o# bruă mă mơ\ng phung mniê alu\ wa\l. Du\m bruă ngă mse\ djuê anei đru phung amai adei mniê mâo thiăm klei đăo knang ]ia\ng hluê ngă du\m klei m^n jăk mphu\n k]o# bruă mă, mphu\n k]o# bruă mnia mblei ho\ng klei s^t êdi./.