VOV4.Êđê - Thŭn 2021, kñăm hâo hưn mtô mblang mđĭ klei thâo săng kơ klei dưi kơ phung hđeh, răng mgang, kriê dlăng phung hđeh hlăm yan klei ruă tưp, mbĭt anăn đru phung hđeh hmaĭ kyua klei ruă Covid-19, Mlan ngă bruă kyua phung hđeh thŭn anei kƀĭn hlăm akŏ: “Hrăm mbĭt rơ̆ng hluê ngă klei dưi, răng mgang phung hđeh hlăm yan adiê ngă, klei ruă tưp”. Hŏng akŏ anei, ti krĭng wăl Lăn Dap Kngư mbĭt hŏng kluôm ala hlăk mâo lu bruă ngă klă sĭt hŏng phung hđeh.

Sa hlăm dŭm bruă ngă klă sĭt tal êlâo ti Dak Lak jing Keh răng mgang phung hđeh čar anei mkŏ mjing leh hdră nao čuă êmuh, mđup brei mnơ̆ng lehanăn ktrâo lač kơ hdră gang mkhư̆ klei ruă Covid 19 kơ phung hđeh ti Anôk bruă đru dlăng ba yang ƀuôn Sang Yơng Bửu Thắng (ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuột). Lâm Đình Nhiên, Khua Keh răng mgang phung hđeh čar Dak Lak brei thâo, dôk pŏk hdră đru rŭ mdơ̆ng 4 boh sang khăp čiăng, nao čuă êmuh, mtrŭt mđĭ ai dŭm gŏ sang mâo anak aneh ruă êka, gŏ sang mâo phung hđeh djiê mngăt hlăm êa ti kdriêk Čư̆ Mgar, Krông Pač, Čư̆ Kuiñ lehanăn Krông Bông. Đru kơ mnơ̆ng ƀơ̆ng tŭ jăk, mnơ̆ng yua aguah tlam lehanăn kriê dlăng klei suaih pral, ksiêm mkă dlăng klei ruă kboh lehanăn dŭm klei ruă mkăn ti phung hđeh “Keh srăng iêu mthưr, mtrŭt mjhar dŭm anôk bruă, êpul êya, anôk bruă duh mkra lehanăn anôk bruă knŭk kna čiăng mâo djăp mnơ̆ng dhơ̆ng đru kơ mnuih ruă ƀun msĕ si klei ruă kboh mâo mơ̆ng tian amĭ, nao čuă dlăng phung hđeh mâo klei ruă êka, gŏ sang mâo hđeh klei djiê mngăt hlăm êa. Boh nik hlăm hruê anei đru leh 30 êklăk prăk kơ phung hđeh êrĭt êrin ti Anôk bruă đru dlăng ba sang yơng Bửu Thắng čiăng kơ anôk bruă blei mnơ̆ng dhơ̆ng yua hlăm hruê dôk bluh mâo klei ruă lehanăn nao ktrâo lač kơ phung hđeh hdră gang mkhư̆ klei ruă Covid 19.

Ti gưl dlông, Keh răng mgang phung hđeh Việt Nam lehanăn Phŭn bruă Mnuih ngă bruă - kahan êka êkeh lehanăn yang ƀuôn bi mklă đru mnơ̆ng ƀơ̆ng kơ êbeh 4 êbâo čô hđeh jing F0 lehanăn F1 hlăk dôk bi ktlah mklin sa anôk kñăm gang mkhư̆ klei ruă Covid 19. Hluê anăn, phung hđeh dôk bi ktlah mklin sa anôk srăng dưi đru prăk huă ƀơ̆ng hlăm grăp hruê mâo 80 êbâo prăk/čô, dưi ba yua truh kơ jih thŭn anei.

Klei ruă Covid 19 hlăk lehanăn dôk hmăi truh kơ klei suaih pral lehanăn klei tŭ dưi mơ̆ng phung hđeh. Hluê si klei ksiêm dlăng, hlăm ênoh 30 čar mâo klei ruă Covid 19, mâo 18 čar hưn mâo phung hđeh jing F0, F1. Hlăm anăn, Bắc Giang mâo ênoh hđeh nao bi ktlah lu êdi truh dŭm êbâo čô. Aduôn Nguyễn Thị Nga, K’iăng khua knơ̆ng bruă ksiêm dlăng dŭm bruă kơ phung hđeh, Phŭn bruă mnuih ngă bruă, kahan êka êkeh lehanăn yang ƀuôn brei thâo, êpul êya dôk iêu mthưr klei hgŭm kngan, đru mơ̆ng dŭm êpul êya bruă, mnuih hlăm lehanăn êngao čar čiăng kơ Việt Nam dưi hgao wưng ară anei, đru kơ phung hđeh mâo êdei anăp jăk siam hĭn.“Hlăm dŭm hruê giăm anei, hmei mđing êdi kơ phung hđeh mâo klei ruă Covid 19 lehanăn phung hđeh nao bi ktlah mklin sa anôk kyua jing F1. Hmei mtă kơ dŭm alŭ wăl pral mâo hdră đru kơ phung hđeh, mđing wăt kơ mnơ̆ng ƀơ̆ng tŭ jăk ăt msĕ mơh klei čiăng mơ̆ng phung hđeh, boh nik hlăm ai tiê klei mĭn amâo djŏ knŏng amĭ ama ƀiădah wăt phung hđeh ăt hmăi djŏ mơh.

Ară anei, Keh răng mgang phung hđeh Việt Nam dôk mtrŭt mjhar, đru dŭm mta mnơ̆ng yua, kdrăp mdrao mgŭn msĕ si: Čhiăm guôm ƀô̆, êa ksâo, ƀêñ mi, čhum ao… kơ phung hđeh jing F0, F1, F2 ti čar Điện Biên. Mbĭt anăn, mjêč hluê ngă hdră mtrŭt mjhar, đru kơ phung hđeh ti anôk dôk bluh mâo lu klei ruă tưp msĕ si ti Bắc Giang, Bắc Ninh.

Mđing truh kơ mlan ngă bruă kyua phung hđeh thŭn 2021, dŭm phŭn, knơ̆ng, dhar bruă mâo leh hrăm’ar gĭt gai pŏk ngă Mlan ngă bruă kyua phung hđeh, Dhar bruă ênoh mnuih, gŏ sang lehanăn phung hđeh – Phŭn bruă lĭng kahan, Phŭn bruă Dhar kreh mjuăt ktang asei mlei lehanăn hiu čhưn ênguê, Phŭn bruă hâo hưn – mtô mblang bi hgŭm hŏng Êpul bruă răng mgang klei hâo hưn Việt Nam lehanăn dŭm phŭn, dhar bruă djŏ tuôm mkŏ mjing klei bi lông “Phung hđeh hŏng klei êđăp ênang bruă hâo hưh”, mâo Êpul bruă Êdam êra Cộng sản Hồ Chí Minh gưl dlông mkŏ mjing, mphŭn pŏk hlăm yan bhang. Aduôn Nguyễn Thị Nga brei thâo:“Knơ̆ng bruă phung hđeh, Phŭn bruă mnuih ngă bruă, kahan êka êkeh lehanăn yang ƀuôn ăt mâo klei đru hrăm mbĭt hŏng dŭm êpul bruă tar rŏng lăn ti Việt Nam lehanăn dŭm êpul bruă hlăm yang ƀuôn. Hlăm mlan ngă bruă kyua phung hđeh, hmei srăng mkŏ mjing lu gưl bi kƀĭn trông, boh nik dŭm gưl bi kƀĭn trực tuyến čiăng dưi hưn mthâo dŭm klei kčah mtrŭn mơ̆ng hdră bhiăn, dŭm klei thâo săng yuôm kơ gŏ sang, kơ phung hđeh ăt msĕ mơh kơ yang ƀuôn čiăng kơ jih jang drei hgŭm kngan răng mgang klei dưi mơ̆ng phung hđeh, boh nik phung hđeh hmăi mơ̆ng klei ruă tưp Covid 19.

Knơ̆ng bruă kiă kriê phung hđeh mâo leh hră m’ar gĭt gai Knơ̆ng bruă mnuih ngă bruă, kahan êka êkeh lehanăn yang ƀuôn dŭm čar, ƀuôn prŏng mtrŭt mđĭ hdră mtô mblang hlăm dŭm kdrăp hâo hưn yang ƀuôn kơ dŭm klei thâo săng, hdră bi kdơ̆ng hŏng klei ngă jhat ƀai ti phung hđeh, gang mkhư̆ klei truh ruă êka ti phung hđeh; răng mgang phung hđeh hlăm Internet, hưn mthâo kơ êlan đĭng blŭ mjêč ala čar răng mgang phung hđeh (111) truh kơ gŏ sang, êpul êya yang ƀuôn lehanăn phung hđeh. Dŭm alŭ wăl mđĭ hdră msir gang mkhư̆ klei ruă Covid 19 kơ phung hđeh lehanăn răng mgang klei êđăp ênang kơ phung hđeh hlăm wưng bluh mâo klei ruă tưp, hlăm anăn hưn mthâo klă ênoh hđeh, čih mkra bi mklă lehanăn klei čiăng mơ̆ng phung hđeh ti dŭm krĭng bi ktlah yang ƀuôn lehanăn anôk bi ktlah mklin sa anôk, ba yua ngăn prăk mơ̆ng Keh răng mgang phung hđeh čar tơ mâo amâo dah ngăn prăk mơ̆ng Keh răng mgang phung hđeh Vịêt Nam mbĭt hŏng dŭm klei đru mkăn čiăng ba đru mnơ̆ng ƀơ̆ng, mnơ̆ng yua, êa drao gŭn lehanăn mnơ̆ng yua hlăm bruă mdrao mgŭn mkăn kơ phung hđeh hŏng klei mĭn amâo lui phung hđeh dôk mâo klei čiăng, tuôm hŏng klei dleh dlan ƀiădah amâo mâo klei nao đru djŏ guôp./.