VOV4.Êđê - Hluê si du\m klei k]ah mơ\ng Klei bhiăn kơ êa ks^ 1982, klei bhiăn êa ks^ Việt Nam 2012 leh ana\n du\m brua\ kđ^ ]ar mâo Việt Nam ba mdah bi mklă leh kr^ng wa\l Bãi Tư Chính hlăm kr^ng dưi duh mkra leh ana\n tuê bir hang ks^ lăn ]ar Việt Nam. Ti nei, Việt Nam mâo klei dưi kriê dlăng leh ana\n klei dưi blu\ mgang mâo k]ah ]ua\n leh klă mnga] hlăm klei bhiăn êa ks^ 1982 leh ana\n drei hluê ngă leh djăp ênu\m klei dưi anei hlăm du\m pluh thu\n êgao.

Tui si hdră bhiăn Quốc tế, klei bhiăn êa ks^ mơ\ng Liên hợp quốc thu\n 1982 (pia klah ]u\n UNCLOS), Việt Nam mâo klei mkla\ mklơ\ng la] alu\ wa\l êa ks^ bãi cạn Tư Chính dôk hlăm wa\l dưn yua êa ks^, lehana\n ktuê bir hang ks^ Việt Nam. Snăn jih jang klei ho# pui ksiêm duah mơ\ng Trung Quốc `u\ mu\t hlăm wa\l nah Dhu\ng êa ks^ Ngo\ giăm ho\ng Bãi cạn Tư Chính, jing ]huak soh ho\ng klei dưi êngiê Việt Nam ti alu\ wa\l anei, tui si klei bhiăn Quốc tế.

Anei jing kr^ng êa ks^ Việt Nam, mâo klei dưi kluôm dhuôm kơ pô. Mse\ si ti mta 56 mơ\ng UNCLOS, hlăm kr^ng dưn yua wa\l êa ks^ pô, du\m ala ]ar ktuê hang ks^, hlăm djăp mta klei dưi, snăn mâo klei dưi dưn yua lehana\n kia\ kriê jih jang ngăn do\ mâo hlăm êa ks^, klei dưi hlăm djăp mta brua\ bi êran pui kmla\ mơ\ng êa lehana\n mơ\ng ang^n hlăm êa ks^.

Êjai ana\n le\, klei bhiăn anei ăt bi êdah kla\ hla\m kr^ng dưi dưn yua êa ks^, lehana\n ktuê bir hang ks^, jing klei dưi kluôm dhuôm kơ lăn ]ar ktuê hang ks^ ana\n mâo leh klei ]oh ]ua\n, klei dưi brei, mghaih msir lehana\n phat mkra djăp mta klei ]huak soh mse\ si ngă brua\, mkra mjing du\m boh plao ks^, ba kdrăp mnơ\ng yua hla\m êa ks^, ksiêm duah klei kreh knhâo hla\m êa ks^, răng mgang kriê pioh mjut mjing mnơ\ng dhơ\ng hd^p hlăm êa ks^ ana\n.

Tui si Nguyễn Hoàng Việt, pô trua\n kơ brua\ ksiêm duah êa ks^ Ngo\, nai mtô ti sang hra\ Đại học Luật [uôn pro\ng Hồ Chí Minh: Việt Nam ngă leh djăp klei dưi pô djo\ guôp ho\ng klei bhiăn Quốc tế. Mse\ si drei mâo leh du\m klei bi êdah hlăm brua\ mghaih msir ho\ng klei blu\, mơ^t hra\ bi kdơ\ng ho\ng Trung Quốc. Bi kla\ êpul kahan ksiêm êa ks^, lehana\n êpul kia\ kriê phung trah ma\ kan hlăk dôk ngă lu hdră bi kdơ\ng ho\ng hdră êlan êđăp ênang ti anôk dôk mâo klei mjh^k mtu\l ana\n. Klei anei, mâo leh lu ala ]ar sai ai ho\ng pô:“Mta k`ăm yuôm bhăn h^n jing jing drei amâo mâo bi le\ boh klei truh kơ klei bi blah, [ia\dah ăt dưi kia\ kriê kjăp klei dưi êngiê wa\l dưi dưn yua pô, lehana\n ktuê bir hang ks^ drei pô djo\ ho\ng klei bhiăn êa ks^ thu\n 1082. Mphu\n dô aê aduôn drei la] ngăn amâo dưi lui], răng ho\ng klei mnê]. Sitôhmô lăn ala êa ks^ pô amâo mâo dưu duah ]huak lui] ôh, brei drei thâo răng kriê ho\ng klei mnê] bi năng ho\ng grăp wưng, mka\ t^ng ho\ng hnơ\ng mdê mdê. Truh kơ ara\ anei asei kâo pô [uh klei Việt Nam dôk răng mgang jing djo\ klei bhiăn lehana\n mâo klei tu\ dưn”.

Ho\ng grăp ala ]ar ara\ anei brua\ bi mpu\, lehana\n hluê ngă djo\ ho\ng klei bhiăn quốc tế jing brua\ năng ngă tal êlâo. Việt Nam lehana\n Trung Quốc jing ala ]ar hgu\m kuôl ka\ leh ho\ng klei bhiăn anei. Snăn dưi [uh klei bhiăn êa ks^ thu\n 1982 jing sa klei bhiăn mâo leh tar ro\ng lăn tu\ yap, mâo klei yuôm bhăn kơ jih jang djăp ala ]ar bi tui hluê.

Nai pro\ng, nai pr^n Nguyễn Bá Diến, Khua anôk brua\ ksiêm duah êa ks^ lehana\n pla ks^ la]: Brua\ hluê ngă djăp klei dưi kơ brua\ răng mgang mơ\ng Việt Nam pô hla\m êa ks^ jing djo\ ho\ng klei bhiăn, mpu\ kơ klei dưi êngiê, lehana\n klei tu\ dưn mơ\ng du\m t^ng kuôl ka\, bi răng mgang klei êđăp ênang hlăm alu\ wa\l. Klei anei srăng đru Việt Nam mâo klei sa ai mơ\ng lu ala ]ar dlông ro\ng lăn. Ho\ng du\m klei bhiăn kjăp Việt Nam păn dja\, nao hlăm klei bi kdơ\ng hluê hdră êlan êđăp ênang lehana\n du\m hdră kơ ana\p, tơdah Trung Quốc ăt dôk ngă nanao mơh du\m klei ]huak soh.“}ia\ng dưi tăng mblah kơ klei dưi êngiê lăn ]ar pô, lehana\n răng mgang wa\l êa ks^ pô, mâo leh lu phung thơ\ng kơ klei ksiêm duah ba mdah leh lu hdră êlan djo\ klei bhiăn, mjing atur kơ hdră êlan pô, jing klia\ng kơ Việt Nam. Ho\ng lu klei dưi pia ana\n jing klei kreh dhar, djo\ guôp ho\ng klei bhiăn quốc tế s^t yơh srăng djo\ ho\ng ai tiê mnuih [uôn sang, tal dua jing maoa bi klin jih ai ktang mơ\ng ala ta] êngao. Mse\ snăn, mâo ai ktang mơ\ng djuê ana êjai, ai ktang ênuk ara\ anei ho\ng klei kjăp, amâo mâo đei lui] liê, lehana\n jing kreh dhar, mâo klei tu\ dưn s^t”.

Hluê ngă djăp klei dưi, lehana\n klei tu\ dưn djo\ klei bhiăn ti alu\ wa\l êa ks^ Ngo\, hluê ngă djo\ ho\ng klei bhiăn Quốc tế jing hdră êlan jăk mơ\ng Việt Nam hlăm dăl du\m thu\n êgao. Dôk ti ana\p klei Trung Quốc ]huak soh hlăm wa\l dưi duh mkra lehana\n ktuê bir hang êa ks^ ala ]ar drei. Klei ngă jih jang brua\ ana\n knư\ h^n mâo klei dưi mpu\, lehana\n năng dưi ngă hlăm djăp êlan mơ\ng klei bi blu\ hrăm ho\ng truh kơ klei tio\ pruh hlăm wa\l êa ks^.

Klei anei bi êdah klei Việt Nam [ua\n kơ brua\ mko\ mjing sa alu\ wa\l êa ks^ Ngo\ êđăp ênang, hơ^t kjăp djo\ ho\ng mta mtru\n mơ\ng hdră bhiăn quốc tế, jih jang du\m mta mơ\ng klei bhiăn Liên hợp quốc mâo leh tar ro\ng lăn tu\ yap lehana\n hgu\m ngă./.