Klei mrâo, klei ]ih, ba hriê leh klei đăo knang

VOV4.Êđê – Thu\n 1993, Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam kla\ klơ\ng mko\ mjing Anôk brua\ mđung asa\p jưh dôk ti kr^ng La\n Dap kngư, anôk brua\ ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuột, ]ar Daklak, ho\ng brua\ klam mka\p du\m klei hâo hưn kr^ng La\n Dap kngư ho\ng hdră mđung asa\p ala ]ar lehana\n hluê nga\ hdra\ mđung asa\p klei blu\ mnuih djuê ana [ia\ tinei mtam. 25 thu\n nga\ brua\ mơ\ng Anôk brua\ jing 25 thu\n phung ma\ brua\ klei mrâo ti êpul êya kla\ klơ\ng mjing leh ai đa\o knang mơ\ng [^ng hmư\ hdra\ mđung ti du\m [uôn sang kr^ng La\n Dap kngư lehana\n mơ\ng du\m gưl kia\ kriê. Ktuê êlan anei hla\k dôk dưi mđ^ kyar hla\m ênuk gưl mrâo lehana\n ênuk brua\ klei mrâo ho\ng du\m kdra\p mrâo ara\ anei.

Jing k’ia\ng k’ia\ng knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Daknông, klam brua\ lo\ hma dliê kyâo, Trương Thanh Tùng amâo mâo djo\ kno\ng kđiăm hlăm brua\ nah gu\, nao mghaih msir lu brua\ pro\ng, brua\ grăp hruê, [ia\dah lo\ dơ\ng mđing hmư\ djăp klei hâo hưn djo\ tuôm ho\ng brua\ pô klam.

Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam jing klei hâo hưn mưng jua\t ho\ng pô grăp blư\ đ^ hlăm êdeh mơ\ng sang nao ngă brua\, mơ\ng anôk ngă brua\ anei truh kơ anôk adih. Hlăm lu klei hâo hưn, hdră mđung asa\p blu\ Việt Nam, Trương Thanh Tùng jing pô mâo ma\ klei hâo hưn, lehana\n w^t klei êmuh, lehana\n jing mnuih ma\ tu\ klei hâo hưn êdei kơ ana\n, mơ\ng ana\n thâo săng kla\, klei hâo hưn mơ\ng hdră mđung asa\p jing du\m klei hâo hưn pral, năng đăo knang. }ia\ng mtru\t mnuih ngă brua\ klei mrâo mâo klei đua klam, grăp blư\ hmư\ klei hâo hưn yuôm bhăn, `u lo\ w^t êmuh k`a pô ngă brua\.

                  Êpul knuă druh mniê VOV Tây Nguyên

Leh 25 thu\n mko\ mjing, mơ\ng sa anôk brua\ phu\n ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt ]ar Daklak truh kơ ara\ anei Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam ti lăn Dap Kngư po\k leh anôk bi ala hlăm 5 ]ar ti Lăn Dap Kngư, tio\ nao mơ\ng 1 – 2 ]ô pô ngă brua\ klei mrâo klam brua\ hlăm alu\ wa\l grăp ]ar. Grăp blư\ mâo brua\ pro\ng, brua\ yuôm bhăn ti du\m ]ar, anôk brua\ lo\ tio\ nao mnuih ngă brua\, ]ia\ng kơ jih jang brua\ ana\n hmao hâo hưn ho\ng klei pral.Kah knar hlăm grăp mlan, phung ngă brua\ klei mrâo mâo ]ih mkra gu\ dlông klei ]ih, klei mrâo la] kơ klei êmuh, klei bi trông, kơ jih jang djăp mta hla\m klei hd^p mda, brua\ duh mkra ala [uôn hlăm alu\ wa\l, hlăm brô 150 mn^t klei ]ih la] kơ du\m mta brua\ mdê mdê mâo knhuah mjua\t bi hriăm, kơ du\m brua\ lo\ hma, brua\ dliê kyâo, brua\ mdrao mgu\n pioh đru kơ mnuih [uôn sang djăp boh [uôn kơ klei hd^p mda lehana\n duah [ơ\ng.

Mb^t ho\ng klei mđung hlăm hdră mđung asa\p ala ]ar, du\m klei mrâo, klei ]ih mơ\ng anôk brua\ jưh dôk ti lăn Dap Kngư lo\ mkr ahlăm hla po\k VOV.vn, lehana\n hdră mđung rup VOV, hdră Thời sự Tây Nguyên lehana\n 6 hdră mơ\ng djuê [ia\ ti Lăn Dap Kngư.

Grăp hdra\ mâo jing sa klei mpu\ mđ^ kơ brua\ kđi ]ar

Jih jang klei hâo hưn mơ\ng anôk brua\ sang mđung asa\p blu\ Việt Nam jưh dôk ti lăn Dap Kngư mkra, mâo mđung, mâo bi lar jing leh du\m boh kdrông hâo hưn pral ]ia\ng kơ du\m gưl phung khua kia\ kriê, păn kjăp brua\ knua\ nah gu\, ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang djăp boh [uôn dưi mâo ma\ djăp mta klei hâo hưn kơ klei hd^p mda ala [uôn, lehana\n kơ djăp mta klei ti Lăn Dap Kngư, boh klei hlăm ala ]ar, lehana\n dlông ro\ng lăn. Jing sa ]ô mnuih kreh jê` hmư\ hdră mđung asa\p blu\ Việt Nam, Y-Bhiông Niê, ti [uôn Ako\ Dhông, [uôn hgu\m Tân Lợi, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak, kno\ng thâo săng tơdah hmư\ klei djuê lar, lehana\n klei Êđê, klei Jrai, [ia\dah `u ăt thâo kla\, hla\m hdră mđung asa\p mơ\ng anôk brua\ anei lo\ mâo hdră mđung klei blu\ djuê ana mkăn, ăt dưi hmư\ ho\ng klei blu\ djuê ana pô mơh:

“Mâo klei yuăn, klei jrai, klei Mnông đa… Lo\ mâo klei blu\ djuê ana Mông. Lehana\n du\m klei blu\ djuê ana nah Dưr mkăn, ăt mđung hlăm hdră mđung asa\p anei. Sang mđung asa\p hâo hưn djăp hdră êlan mơ\ng Đảng truh ho\ng mnuih [uôn sang ]ia\ng kơ digơ\ ma\ tu\ ya mta klei hâo hưn jăk djo\ tuôm ho\ng klei hd^p pô. Mơ\ng ana\n ma\ klei hriăm hlăm klei duah [ơ\ng, kơ klei hd^p aguah tlam mlam hruê, ma\ klei hriăm kơ klei mko\ mjing knhuah jăk hlăm go\ sang pô”.

Mkra hdră mđung asa\p djăp djuê ana ti Lăn Dap Kngư pioh kơ mnuioh [uôn sang djăp djuê ana kơ ana\n, jing brua\ phu\n mơ\ng anôk brua\ jưh dôk ti Lăn Dap Kngư. Mơ\ng hruê mko\ mjing hlăk thu\n 1993, sang mđung asa\p blu\ Việt Nam bi kla\ leh hdră anei amâo mâo djo\ mkăp djăp klei hâo hưn, klei mtô mblang hluê knhuah klei mrâo… [ia\dah lo\ mđung lu hdră dhar kreh kưt mu`, djo\ ho\ng klei mnuih [uôn sang khăp hmư\. Mơ\ng ana\n mnuih ngă brua\ mđung asa\p blu\ djuê [ia\ ti anôk brua\ jưh dôk hlăm lăn Dap kngư amâo mâo djo\ kno\ng jing phung ]ih, phung dăp mkra, phung răk [ia\dah lo\ jing mnuih tui duah kriê pioh dhar kreh. Leh 25 thu\n mko\ mjing, anôk brua\ mâo mko\ mjing leh du\m êtuh gưl hiu ksiêm duah, ma\ asa\p du\m êbâo klei kưt mu`, klei tông ]ing ]har, du\m klei yăl dliê đưm, ba yua nanao hlăm hdră mđung asa\p grăp hruê lehana\n dưn hlăm hla po\k web VOV4.vn.

    Êpul knuă druh êkei VOV Tây Nguyên

Hlăm sa blư\ hriê ]hưn kơ anôk brua\ jưh dôk ti Lăn Dap Kngư, ksiêm dlăng brua\ knua\ mnuih ngă brua\ mđung asa\p kơ anei, k’ia\ng khua Quốc hội Tòng Thị Phóng mâo leh klei blu\ mđ^ ai ho\ng anôk brua\:

“Hdră diih ma\ asa\p, klei blu\, ma asa\p klei kưt mu` ênhiang djuê ana pô, du\m klei mu` mjum… ma\ asa\p djăp mta klei bi lông mơ\ng du\m ]ar Lăn Dap Kngư mko\ mjing… Snăn kâo [uh anei jing brua\ năng bi mni. Mđung asa\p ho\ng klei blu\ mnuih djuê [ia\ jing sa hdră mpu\ mni kơ brua\ kđi ]ar truh ho\ng mnuih djuê [ia\. Jing leh du\m brua\ ]ua\n diih dôk ngă, ksiêm ksiêm yap, kriê pioh, mđ^ h^n knhuah gru dhar kreh djăp djuê ana Việt Nam. Anei jing sa hlăm du\m brua\ tui si kâo ]ia\ng mâo klei la] jăk, lehana\n mđ^ ai, ]ang hmăng kơ diih ho\ng klei mbrua\, klei m^n mrâo, tru\n nao jê` jê` truh ho\ng [uôn sang”.

Hdră ngă brua\ mrâo hrăm mb^t ho\ng Asa\p Blu\ Việt Nam

25 thu\n mko\ mjing, ngă brua\ klei mrâo ti Anôk brua\ sang mđung asa\p blu\ Việt Nam jưh dôk ti Lăn Dap Kngư găn leh hlăm sa wưng sui, dơ\ng mơ\ng hlăk ngă brua\ ho\ng masin k]oh hra\, kdrăp ma\ asa\p ho\ng thep pro\ng, hlo\ng truh kơ klei ngă brua\ ho\ng kdrăp mrâo mrang ara\ anei. Klei đ^ kyar, hnơ\ng bi leh brua\ knua\ mơ\ng mnuih ngă brua\ klei mrâo ti anei, amâo mâo djo\ kno\ng bi êdah ti ênoh 200 klei mrâo, klei ]ih hlăm grăp mlan, du\m pluh êbâo mmông mđung asa\p hlăm grăp thu\n, [ia\dah lo\ tu\ ma\ klei pah mni mơ\ng du\m anôk bi lông brua\ klei mrâo alu\ wa\l, klei bi lông brua\ klei mrâo ala ]ar, klei bi lông hdră mđung asa\p kluôm ala, lehana\n djăp klei bi lông mkăn, ho\ng giăm du\m êtuh klei pah mni mâo ma\ leh.

Tui si knơ\ng khua kia\ kriê Sang mđung asa\p Blu\ Việt Nam, Nguyễn Thế Kỷ, lo\ w^t dlăng hlăm 25 thu\n êgao brei [uh, hdră êlan mơ\ng Sang mđung asa\p kơ klei mko\ mjing anôk brua\ jưh dôk hlăm ala ]ar, hlăm ana\n mâo anôk brua\ jưh dôk ti Lăn Dap Kngư anei, ana\n jing hdră êlan djo\. Brua\ mơ\ng anôk brua\ anei ngă đru leh kơ sang mđung asa\p blu\ Việt Nam tui tio\ sia\ suôr ho\ng kr^ng nah gu\ ho\ng [uôn sang, mâo ma\ boh klei hla\m klei kla\ mnga] h^n.

Hlăm ênuk gưl mrâo, brua\ klei mrâo mâo klei đ^ kyar ho\ng lu hdră nga\ brua\, mâo klei bi ktưn pro\ng. Phung ]ih klei mrâo, phung dăp mkra hdră ti du\m anôk brua\ jưh dôk knư\ h^n mơh jih ai tiê sia\ suôr ho\ng nah gu\, amâo mâo mdei mjua\t bi hriăm knhuah ngă brua\ êdu êun, mjua\t klei thâo klei knhăk pô ngă brua\:

1 blư\ mđung asa\p ti m’mông ana\n mtam ti [uôn Ako\ Dhông, [uôn pro\ng {uôn Ma Thuột, ]ar Dak Lak

“Hlăm ênuk gưl ara\ anei phung ayo\ng adei amâo mâo djo\ kno\ng ngă brua\ mđung asa\p đu] ôh, [ia\dah lo\ ngă wa\t brua\ mđung rup, ngă brua\ klei mrâo hlăm hla po\k web, hlăm hra\ ]ih. Amâo mâo djo\ kno\ng thâo ngă, [ia\dah phung ayo\ng adei lo\ raih, lo\ mbrua\ hlăm klei pô ngă. Amâo mâo djo\ kno\ng mđung ti mmông ana\n mtam klei mđung asa\p, [ia\dah wa\t hdră mđung rup ăt hlo\ng mđung ti mmông ana\n mtam. Lehana\n hlăm alu\ wa\l lăn Dap kngư jing brei kdlưn h^n ho\ng ayo\ng adei ti Hà Nội jing brei mâo klei thâo săng h^n kơ kr^ng lăn, lehana\n anak mnuih Lăn Dap Kngư sa kr^ng lăn jia\ knhuah gru dhar kreh djăp djuê ana, mtru\n agha êlan kơ dhar kreh ana\n hlăm brua\ pô ]ih mkra”.

Du\m mta klei mâo ]ih pioh jăk siam mơ\ng mnuih [uôn sang djăp [uôn êlan ti lăn Dap Kngư, mơ\ng phung khua kia\ kriê djăp gưl, ho\ng anôk brua\ sang mđung asa\p blu\ Việt Nam jưh dôk ti Lăn Dap Kngư, jing klei mđ^ ai êjai, mdưm klei đăo knang êjai, lehana\n lo\ jao brua\ klam pro\ng h^n.

Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam mâo leh klei đ^ kyar pral jing leh anôk brua\ klei mrâo ngă djăp mta brua\, ho\ng 6 êpul brua\ mđung asa\p, êbeh 10 kênh mđung rup, hra\ klei mrâo ]ih, lehana\n hra\ klei mrâo hla po\k web… Hlăm “Sang pro\ng jing Asa\p Blu\ Việt Nam, Anôk brua\ jưh dôk ti alu\ wa\l Lăn Dap kngư hlăk lo\ dơ\ng mâo lu klei đăo knang mơ\ng [^ng hmư\, [^ng dlăng kyua du\m klei hâo hưn pral, jia\ ai êwa knhuah kr^ng kwar, lehana\n ho\ng hdră ngă brua\ bo\ ho\ng klei đua klam, klei pral, klei mbrua\, wir nanao ho\ng nah gu\ ho\ng [uôn sang.

                                                  Y-Khem pô ]ih hlo\ng răk