VOV.Êđê- Hiu ]hưn ênguê, boh nik hiu ]hưn ênguê lăn mnga êa mơak – dhar kreh, dưi jing bruă duh mkra phu\n, mjing boh kdru\t mđ^ kyar bruă duh mkra – ala [uôn kr^ng Lăn Dap Kngư. Khă sơ năn, ]iăng dưi ngă klei anăn, ]ia\ng mâo klei sa ai hrăm mb^t tliêr kjăp leh anăn amâo dưi k[ah ôh bruă klam mơ\ng êpul êya. Anei jing du\m mta phu\n dưi bi trông ti anôk bi k[^n gưl ala ]ar, ho\ng ako\ “Mko\ mjing kr^ng hiu ]hưn ênguê lăn mnga êa mơak – dhar kreh Lăn Dap Kngư, klei găl leh anăn du\m bruă mâo”, kyua Anôk bruă kreh knhâo yang [uôn Kr^ng Lăn Dap Kngư leh anăn Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Dak Lak bi hgu\m mko\ mjing, mrâo mko\ mjing ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuột. Klei bi k[^n mâo êbeh 100 ]ô phung bi ala mơ\ng du\m sang hră đại học hlăm ala ]ar leh anăn phung bi ala kơ du\m Knơ\ng bruă Dhar kreh- mjuăt asei mlei- hiu ]hưn ênguê 5 ]ar Lăn Dap Kngư.

Hluê si phung bi ala, Lăn Dap kngư mâo lu lăn mnga êa m’ak, ho\ng ênhă dliê ]o\ng mâo, hnoh krông, drai êa lu jơr, adiê mđiă, drei [uh klă yan adiê mâo 4 yan hlăm 1 hruê.

Kơ dhar kreh, lăn Dap kngư hlăk kriê pioh du\m ngăn dhar kreh mơ\ng anak mnuih, jing ngăn dhar kreh ]ing ]har. Mb^t ho\ng ana\n, anei jing anôk bi tuôm mơ\ng jih jang du\m djuê ana hlăm kluôm ala ]ar, mjing 1 kr^ng dhar kreh êdah kdlưn lehana\n lu jơr. Wăt lăn mnga êa m’ak lehana\n dhar kreh jing ngăn yuôm bhăn ]ia\ng lăn Dap kngư mđ^ kyar bruă hiu ]hưn.

Khă sơnăn, klă s^t bruă hiu ]hưn ti lăn Dap kngư, amâo yap ôh Lâm Đồng, du\m adôk [ia\ đui] đ^ kyar, ho\ng ênoh prăk hrui w^t kno\ng du\m êtuh êklăk prăk đui] hlăm 1 thu\n.

Hluê si du\m klei blu\ hrăm ti anôk bi trông, hdră bruă pro\ng mơ\ng lăn Dap kngư ara\ anei, ana\n jing lăn mnga êa m’ak lehana\n mnơ\ng dhơ\ng hlăm dliê toh hroh pral lehana\n tar jih kmrơ\ng. Dhar kreh mơ\ng du\m djuê ana lăn Dap kngư ăt lui] ram [rư\ [rư\ hu^ hyưt êdi. Kyua ana\n, bi mâo hdră bruă ngă wa\t ti ana\p mta lehana\n wưng kơ ana\p ]ia\ng kru\ w^t dliê kyâo, kriê pioh – mđ^ lar dhar kreh đưm mơ\ng du\m djuê ana, mb^t ho\ng hdră bruă djo\ guôp mđ^ kyar bruă hiu ]hưn.

Hluê si Tiến sĩ Bùi Nhật Quang, khua Anôk bruă Kreh knhâo yang [uôn Việt Nam, ]ia\ng hluê ngă kdrê] bruă pro\ng pr^n ana\n, mphu\n k]ưm mơ\ng 2 t^ng: knu\k kna lehana\n mnuih [uôn sang:

“Lăn Dap kngư mâo klei găl pro\ng mse\ djuê ana\n, [ia\dah bruă hiu ]hưn ti anei adôk [ia\ đei. Kyua dah mâo lu hdră bruă k]ah mtru\n hlăm klei êdu awa\t kơ hdră đru mdul, klă s^t drei ka mâo klei ]ua\l mkă lehana\n mđ^ kyar klă mnga] kơ kr^ng Dap kngư lehana\n bi knar plah wah bruă mđ^ kyar hlăm lam lehana\n mđ^ kyar hlăm ta], plah wah bruă hiu ]hưn hlăm ala ]ar lehana\n bruă hiu ]hưn ala ta] êngao. Si tô hmô hnơ\ng tuê ala ta] êngao hriê ]hưn kơ lăn Dap kngư. 1 mta tluôn ana\n hmei ]ia\ng hâo hưn ana\n jing asei mlei bruă hiu ]hưn amâo mâo dưi mđ^ kyar tơdah amâo mâo klei mguôp mb^t bruă hiu ]hưn ho\ng bruă dhar kreh, hiu ]hưn ho\ng bruă êlan klông, hiu ]hưn mguôp mb^t ho\ng du\m hdră bruă kriê dlăng mơ\ng du\m gưl knu\k kna lehana\n yuôm bhăn h^n jing hiu ]hưn mă anak mnuih jing ngă knơ\ng phu\n”.

Hluê si lu phung bi ala, klei duh bi liê mơ\ng Knu\k kna kơ mta bruă nah gu\ jing yuôm bhăn êdi ]ia\ng lăn Dap kngư ba bruă hiu ]hưn jing bruă phu\n knơ\ng. Khă sơnăn, êlan klông ]ia\ng êdi klei duh bi liê pro\ng, srăng hluê ngă hlăm wưng sui. Hlăk êjai ana\n, bruă hiu ]hưn ]ia\ng kơ klei mđ^ kyar pral, ]ia\ng ba yua klei găl lehana\n `e\ đue# kơ klei lui] ram, lui] liê klei găl. Ti ana\p klei lông dlăng, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hương, sang hră Đại học Bình Dương la] sơnei, du\m ]ar lăn Dap kngư bi ]ua\l mkă tă ]ua êlâo hdră bruă duh bi liê bruă hiu ]hưn, boh nik gơ\ mnuih ngă bruă lehana\n klei mguôp mb^t du\m tuôr, gưl hiu ]hưn:

“Hlăm bruă hiu ]hưn sơnăn amâo djo\ ôh djăp mta duh bi liê prăk kăk sơa^. Ho\ng bruă hiu ]hưn dhar kreh – dliê mnga êa m’ak amâo djo\ ôh djăp wưng ăt ba prăk duh bi liê kơ mta bruă nah gu\. Kyua duh bi liê mta bruă nah gu\ srăng bi rai lăn mnga êa m’ak. Hiu ]hưn ti anei bi mâo hdră bruă ngă, mđing dlăng wa\t mta bruă duh bi liê, ana\n jing alu\ wa\l lehana\n mnuih [uôn sang hrăm mb^t ngă bruă hiu ]hưn, bi mâo hdră êlan đru mdul, mtô mblang ]ia\ng grăp boh sang ngă bruă hiu ]hưn”.

Hluê si Hdră mtru\n 08 – NQ/TW thu\n 2017 mơ\ng Phu\n bruă kđi ]ar, truh kơ thu\n 2020, srăng mko\ mjing knơ\ng bruă hiu ]hưn jing bruă duh mkra phu\n, mjing klei mđ^ ai mtru\t mjhar mđ^ kyar bruă duh mkra – ala [uôn. Klei bi trông hruê anei bi mklă, anei ăt jing 1 hdră êlan djo\ guôp ho\ng klei găl mnơ\ng mâo leh mơ\ng du\m ]ar lăn Dap kngư. Khă sơnăn, ]ia\ng đru hgu\m hluê ngă hdră mtru\n mơ\ng Đảng, akâo bi mâo klei đru hgu\m, mguôp ai tliêr kjăp lehana\n ngă đrông plah wah du\m alu\ wa\l, phung ngă bruă ksiêm dlăng, du\m êpul bruă duh mkra, lehana\n boh nik gơ\ amâo dưi k[ah ôh bruă ngă mơ\ng êpul êya pô bruă dhar kreh. Mb^t ho\ng ana\n, tơdah dưi mđ^ lar boh tu\ dưn ho\ng bruă hiu ]hưn, dhar kreh lăn Dap kngư, wa\l dliê mnga êa m’ak mơ\ng alu\ wa\l srăng mâo thiăm klei mđ^ ai ]ia\ng kriê pioh lehana\n mđ^ lar./.

Y-Khem Niê mblang