VOV4.Êđê - Mđing mđing truh hdra\ brua\ ru\ mkra mrâo, lo\ mkra mđ^ Sang “Kha\p ]ia\ng [^ng kahan” mâo Êpul hgu\m kahan hđa\p Việt Nam mtru\t mjhar, gia\m 10 thu\n êgao, Êpul kahan hđa\p [uôn pro\ng {uôn Ama Thuột, ]ar Daklak mtru\t mjhar leh mnuih hgu\m hla\m êpul đru mguôp pra\k ka\k, hruê anei ru\ mkra lu boh sang kơ phung kahan hđa\p adôk dleh dlan kơ sang dôk, mb^t ana\n lo\ mkra mđ^ du\m êtuh boh sang ti^ [rô] kơ mnuih hgu\m hla\m êpul. Du\m boh sang pro\ng siam hla\k lehana\n dôk đru kơ phung [^ng kahan mâo sang dôk h’^t kja\p, bi êdah ai tiê bi hgu\m mguôp lehana\n klei kha\p ]ia\ng, bi đru ]ung ba mơ\ng “Phung kahan Awa hô” hla\m ênuk gưl êđa\p ênang.

Hlăm du\m hruê giăm tết Canh Tý, go\ sang kahan hđăp Y-Thân {uôn Ya\, dôk ti [uôn Buôr, sa\ Hoà Xuân, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, mâo nanao asa\p tlao mơak mơ\ng anak ]ô, ayo\ng amai adei găp djuê, hriê đru bi piăt êmiêt du\ mnơ\ng mnua\ nao dôk kơ sang mrâo. Leh giăm 20 thu\n w^t mdei mơ\ng l^ng kahan, truh yăn tết anei kahan hđăp Y-Thân mrâo dưi dưn klei mơak kluôm ênu\m hlăm sa boh sang mrâo.

Kahan hdăp Y-Thân brei thâo, go\ sang `u dôk hlăm klei knap m`ai h^n hlăm [uôn, amâo mâo lăn pla mjing lu ôh, lehana\n mâo 7 ]ô anak, lehana\n rông am^ ama mduôn. Mâo ho\ng anei giăm 5 mlan, Êpul hgu\m kahan hđăp [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt đru leh 45 êklăk prăk, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa sa\ Hoà Xuân mb^t ho\ng phung thâo bi đru lo\ mguôp mâo 15 êklăk prăk, mnuih [uôn sang riêng mgah lehana\n [^ng kahan mb^t đru mguôp hruê ai ru\ mdơ\ng sang. Go\ sang mâo mdơ\ng leh sa boh sang pro\ng giăm 70m2. Tết thu\n anei, 11 ]ô mnuih hlăm sang srăng drông tết hlăm sang mrâo, ka tuôm mâo ôh thu\n mơak mse\ ho\ng thu\n anei:“Sang kâo dleh dlan snăk, mâo am^ mduôn, lehana\n truh 7 ]ô anak.mâo [^ng kahan mb^t đru mdơ\ng brei leh sang kơ hmei mơak snăk, thu\n anei [ơ\ng tết hlăm sang mrâo mơak êdi. Lehana\n mơ\ng ara\ anei kăn lo\ hn^ng rei kơ sang hluh [rô], bruih [ram, ring dơ\ng êbuh amâo mâo thâo mmông ôh, La] jăk kơ [^ng kahan mb^t lehana\n jih jang djăp dhar brua\ êpul êya mđing đru. Ara\ anei go\ sang kâo kno\ng m^n kơ klei duah [ơ\ng yơh, rông anak ]ô hriăm hra\ mơar”.

Mse\ snăn mơh, wưng tết anei, go\ sang kahan hdăp Y-Dương [uôn Ya\ ti [uôn Drai Hling, sa\ Hoà Xuân, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt ăt drông tết hlăm sang mrâo, mâo [^ng kahan mb^t đru mdơ\ng brei ho\ng boh pro\ng 60m2. kahan hđăp Y-Dương la]: Kyua mâo ma\ kno\ng điêt lăn pla mjing, lehana\n kăn lo\ mâo brua\ knua\ ma\ hơ^t rei snăn klei hd^p mda kplu\t aguah k[ah tlam. Ako\ thu\n anei, Êpul hgu\m kahan hđăp [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt nao đru 40 êkla\k prăk kah mơ\ng keh sang klei khăp [^ng kahan, lehana\n lo\ mâo du\m êpul êya bi đru 15 êklăk prăk pioh mdơ\ng sang. Êbeh dua mlan, mâo bi leh lehana\n dơ\ng prăp êmiêt nao dôk kơ sang mrâo, mâo klei suaih pral h^n:“Êlâo dih dôk sang mdha\, knap m`ai snăk, adiê hjan êa hram ling hlăm sang, msah ms^k jih, anak điêt mơ^t kơ sang aduôn. Ara\ anei mâo leh sang mrâo amâo lo\ hn^ng ôh…Thu\n anei [ơ\ng tết hlăm sang mrâo mơak yơh. Adôk mơh, ung mo# lo\ mâo [^ng hgu\m duah brei brua\ ma\ hla\m anôk duh mkra, mâo prăk mlan leh hơ^t mơh. Ka tuôm mâo ôh yăn tết mơak mse\ ho\ng yan tết thu\n anei”.

Trần Quang Long, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa sa\ Hoà Xuân brei thâo, alu\ wa\l adôk êbeh 120 ]ô [^ng hgu\m jing kahan hđăp, hlăm ana\n, lu [^ng hgu\m dôk hlăm klei dleh dlan. Du\m thu\n leh êgao, mb^t ho\ng du\m hdră êlan mơ\ng Đảng, mơ\ng knu\k kna dru, phung [^ng hgu\m dưi mâo leh klei đru hlăm djăp mta. Hlăm ana\n mâo mdơ\ng brei 9 boh sang bi đru hdơ\ng [^ng kahan hđăp, ho\ng ênoh du\m êtuh êklăk prăk bi đru kơ hdơ\ng găp bi hơ^t pưk sang dôk. Brua\ ngă anei bi êdah klei thâo bi mguôp sia\ suôr hdơ\ng [^ng kahan, lehana\n mâo wa\t klei đru pro\ng pr^ng mơ\ng alu\ wa\l, ]ia\ng bi djăp ênoh ]ua\n kr^ng [uôn sang mrâo:“Truh kơ ara\ anei lu go\ êsei dleh dlan kơ sang dôk mâo mđung brei leh sang kjăp, mđ^ kyar klei hd^p mda. Hlăm sa\ mâo lu go\ êsei jing mnuih djuê [ia\, tăp năng mâo mơh lăn dôk, [ia\dah ka mâo prăk mdơ\ng sang ăt dôk hd^p mb^t bla ho\ng găp djuê ba hriê lu klei dleh dlan, leh mâo êpul hgu\m mđup brei prăk ru\ mdơ\ng sang, snăn du\m go\ êsei [^ng hgu\m mâo mông myun ru\ mdơ\ng sang hjăn. Mâo đa đa êpul hgu\m lo\ đru êmô, bê, mjeh mnơ\ng pla, mâo đru leh kơ du\m go\ êsei tlaih [un. Brua\ krơ\ng djăp ênoh ]ua\n mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo mâo păn kjăp”.

Êpul hgu\m kahan hđăp [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt ara\ anei mâo giăm 8 êbâo ]ô [^ng hgu\m. Giăm 10 thu\n êgao, ngă brua\ đru msir sang hluh [rô] t^ rư], đru mdơ\ng mrâo kơ [^ng hgu\m dôk hlăm klei hd^p dleh dlan kơ sang dôk, êpul hgu\m iêu jak leh [^ng hgu\m, lehana\n phung thâo bi đru mâo mkrum mguôp leh êbeh 1 êklai 200 êklăk prăk ru\ mdơ\ng mâo 43 boh sang bi đru kơ [^ng hgu\m, mkra w^t êbeh 300 boh sang hđăp kơ [^ng hgu\m. Mơ\ng ana\n, mâo đru leh klei hd^p mda hơ^t kơ du\m êtuh ]ô [^ng hgu\m. Êpul hgu\m lo\ mko\ mjing đru kơ 2.500 ]ô [^ng hgu\m mâo ]an prăk pioh mđ^ kyar klei hd^p mda, ho\ng ênoh jih jang êbeh 53 êklai prăk. Nguyễn Công Tình k’ia\ng khua êpul hgu\m kahan hđăp [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt brei thâo, hlăm thu\n 2020, srăng lo\ dơ\ng bi đru ]ia\ng mâo prăk ru\ mdơ\ng sang kơ [^ng hgu\m dleh dlan kơ sang dôk, lehana\n đru hlăm klei duah [ơ\ng.“Du\m mta brua\ mse\ si mđup brei êmô, bê, mjeh mnơ\ng pla, lehana\n sang dôk mâo mjing leh klei lar bra hlăm jih jang êpul hgum mkăn. {^ng hgu\m mâo leh lu klei đru mguôp, mâo mnuih mguôp lu, mâo mnuih mguôp [ia\, bi [ia\ êdi sa ]ô [^ng hgu\m hlăm brô 20 êbâo prăk/thu\n. Mơ\ng ana\n, lu êpul drei mâo đru leh sang dôk, mnơ\ng mnua\ duah [ơ\ng ]ia\ng bi hơ^t klei hd^p mda. Hlăm thu\n 2020, hmei srăng lo\ dơ\ng mtru\t mkrum mguôp bi mâo hlăm brô 170 êklăk prăk lo\ dơ\ng ru\ mdơ\ng sang dôk kơ [^ng hgu\m dleh dlan”.

Mb^t ho\ng klei Đảng lehana\n knu\k kna đru lehana\n klei bi mguôp mơ\ng jih jang [^ng hgu\m, Êpul hgu\m kahan hđăp [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, lehana\n phung bi đru, du\m pluh ta\p năng truh du\m êtuh ]ô [^ng hgu\m kahan hđăp dôk dleh dlan ti [uôn pro\ng mâo leh sang kjăp pioh dôk, bi hơ^t klei hd^p mda. Klei bi đru hdơ\ng [^ng hgu\m lo\ mâo kahan awa Hô lo\ dơ\ng mđ^ h^n dưn yua leh w^t kơ [uôn sang; knhuah gru jăk siam “Hla hrông đu\ng hruôm hla t^”, mơ\ng djuê ana Việt Nam lo\ dơ\ng ngă brua\ ho\ng klei jăk h^n./.