VOV4.Êđê - Yan mdiê puih mnga 2020-2021, kdriêk Lăk, čar Dak Lak rah pla êbeh 5.300 ha mdiê lŏ, lu jing pla ti dŭm să: Ƀuôn Triết, să Dak Liêng leh anăn să Ƀuôn Triă. Hlăk hlăm yan hrui wiă, mnuih ƀuôn sang ti krĭng dap kngư anei hơ̆k mơak kyua thŭn anei mâo lu mdiê, ênoh yuôm mơh.

Mjhĭt m’uăt hŏng gŏ sang hlăm bruă hrui wiă mdiê, Aduôn Nguyễn Thị Phán, ti ƀuôn Tung 1, să ƀuôn Triêt, hơ̆k mơak brei thâo, mâo klei găl mơ̆ng yan adiê, snăn mdiê hriê kơ siam lehanăn mâo lu boh mnga. Gưl anei, gŏ sang ñu pla mjing êbeh 4 ha mdiê lŏ mjeh Đài Thơm 8. Mâo pô nao blei truh kơ kdrăn mdiê lŏ, kyuanăn klei  wiă lehanăn čhĭ mnia mâo lu klei jăk. Aduôn Nguyễn Thị Phán tĭng mkă, năng ai gŏ sang srăng mâo hlăm ƀrô 150 êklăk prăk mơ̆ng yan mdiê anei. “Msĕ hŏng gŏ sang kâo pla mjeh mdiê Đài Thơm, hlăm sa sao dưi mâo 1,2 tôn mdiê. Bi kơ ênoh čhĭ mnia thŭn anei jing yuôm hĭn mkă hŏng thŭn leh êgao, mâo pô nao blei truh kơ đang lŏ mtam, ti anôk wiă srăng mă mkă truh anôk anăn yơh. Mâo anôk chĭ mdiê lehanăn ênoh čhĭ thŭn anei yuôm hĭn, kyuanăn hmei ƀuh ênưih mơh hlăm klei chĭ mnia.”

Ăt jĕ anăn mơh, gŏ sang Nguyễn Công Hùng, ti alŭ Mê Linh 2, să ƀuôn Triêt, ăt dôk wiă mdiê, Nguyễn Công Hùng lač, gŏ sang ñu mâo 5 ha mdiê lŏ, mâo leh lu thŭn êgao pla mdiê mjeh mdiê ST-24. Thŭn anei. Mbĭt hŏng bruă pla mdiê lŏ, ñu lŏ bi mlih 5 sao lŏ mdiê lehanăn pla hbei tao. Klei hơ̆k mơak đĭ 2 blư̆ kyua hbei tao mơ̆ng gŏ sang mâo lu, ênoh čhĭ mơ̆ng 8 - 10 êbâo prăk/kg. Mdiê ăt mâo lu boh mnga lehanăn ênoh chĭ đĭ hĭn mơh.Thŭn anei ƀuh mdiê mâo lu ƀoh mnga ba wĭt, mâo truh kơ 1,2 - 1,3 tôn mdiê hlăm 1 sao, wiă sơnăn lehanăn hlŏng mă mkă yơh, ênoh dôk čhĭ ară anei jing 6.700 prăk/kg. Mâo pô nao blei truh ti đang lŏ.

Jing să thơ̆ng kơ bruă ngă lŏ, mâo ênhă pla mdiê lŏ prŏng hĭn ti kdriêk Lăk, hlăm gưl mdiê yan puih mnga thŭn anei, să ƀuôn Triết pla mjing giăm 2.000 ha mdiê lŏ. Tui hluê Bùi Mạnh Hải, khua bruă sang čư̆ êa să Ƀuôn Triêt, thŭn anei, mâo klei găl mơ̆ng yan adiê, mâo êa djăp hŏng klei jăk, mdiê đĭ hriê siam lehanăn mâo boh mnga lu. Kah knhar dưi mâo truh kơ 9 tôn/ha. Mdê hŏng mjeh mkăn, mâo đa đa mjeh mdiê msĕ si Đài Thơm 8, ST-24, ST-25 mâo hnơ̆ng boh mnga ba wĭt mơ̆ng 12-13 tôn/ha. Dưi mâo pô nao blei truh ti đang lŏ, hŏng ênoh chĭ mơ̆ng 5.800 - 7.000 prăk /kg tui hluê mjeh mdiê. Mkă hŏng yan êlâo, ênoh chĭ anei jing đĭ hĭn. Kyua mâo klei uêñ mĭn mơ̆ng knŭk kna, dưi duh bi liê čiăng mkŏ mkra êlan dơ̆ng hlăm să lehanăn dŭm bĭt êlan hlăm kdrăn lŏ, kyuanăn mnuih ƀuôn sang mâo klei găl ênưih kơ bruă dŭ mdiăng mdiê. Tal 2, truh kơ ară anei dôk mâo adiê mđiă ktang siam mâo mmông găl kơ mnuih ƀuôn sang dưi wiă mdiê. Să ƀuôn Triêt mâo leh mơ̆ng đưm bruă pla mjing mdiê lŏ mâo ba wĭt leh lu klei hriăm, mbĭt hŏng dưn yua klei pla mjing kreh knhâo, mâo klei uêñ mĭn mơ̆ng anôk bruă mtrŭt mjhar bruă lŏ hma lehanăn dŭm čô kreh knhâo, kyuanăn dŭm mta mjeh mdiê mơ̆ng mnuih ƀuôn sang pla mjing hlăm alŭ wăl jing jăk, mâo boh tŭ dưn lehanăn hnơ̆ng boh mnga đĭ.

Ăt tui hluê Bùi Mạnh Hải, čiăng đru kơ mnuih ƀuôn sang mâo klei pla mjing kjăp, bruă sang čư̆ êa mâo leh lu klei bi trông, mtô bi hriăm lehanăn kah mbah klei thâo hlăm bruă pla mjing msĕ si: ruah mjeh,  mkhư̆ klei hluăt ƀơ̆ng mnơ̆ng ngă… Mbĭt anăn, să lŏ hrăm mbĭt bi mguôp hŏng dŭm knơ̆ng bruă mjeh mdiê mâo klei đăo knang lehanăn dŭm êpul bi mguôp hlăm bruă hrui blei mdiê. Kyuanăn, dŭm thŭn giăm anei, hnơ̆ng boh mnga mâo klei hơĭt lehanăn đĭ lu hĭn. Mnuih ƀuôn sang čŏng yua dŭm klei kreh knhâo hlăm bruă pla mjing, yua lu masin kơ bruă pla mjing, kyuanăn klei kriê dlăng lehanăn hrui wiă mdiê knư̆ hruê knư̆ mâo klei tŭ dưn hĭn. Mbĭt hŏng ana kyâo boh kroh sui thŭn, mdiê lŏ ăt mâo anôk dôk yuôm bhăn ti krĭng čư̆ čhiăng anei, đru mâo klei hơĭt hlăm mnơ̆ng ƀơ̆ng huă lehanăn prăk ba wĭt hơĭt kjăp kơ mnuih ƀuôn sang.