A môi rôh kơxo má kong tôu a cheăm tơkăng kong Ia Dom, kong pơlê Gia Lai, on veăng ngoh Kpuih Đin, a pơlê Bi, phiu ro tơdah cô yăo rak ngăn kuăn kơnốu rơtế ƀă kăn ƀô̆ cheăm troh pôu a hngêi. Tơdroăng ro ki vâi ‘nâi cho o Ksor Đam châ mot hriâm tung hngêi trung ai tíu kâ koi ối pơtê a Hngêi trung hriâm hdrông kuăn ngo ai tíu kâ koi ối pơtê péa râ Râ má môi ƀă Râ má péa Ia Dom tung hơnăm hriâm 2026-2027. Mê cho tơdroăng ro kân khât ƀă rơpŏng ối tung rơpŏng kơtiê môi tiah ngoh Đin. Sap ing hơnăm hriâm la ngiâ, drêng mot hriâm lâm 8, o Ksor Đam kô châ hriâm tâp, kâ koi, ối pơtê tung hngêi trung, gum rơpŏng ngoh Đin hmiên tuăn.

"Á ro khât drêng hngêi trung pro tơ’lêi hlâu ăm kuăn ‘nĕng hriâm a hngêi trung ai tíu kâ koi ối pơtê. Kơdrâi á mê ngăn kuăn tơxĭn, á lăm pêi cheăng vâi. Ăm kuăn hriâm a hngêi trung ai tíu kâ koi ối pơtê châ mâu thái cô tơmâng ngăn tŏng gum hên tâ, vâ gá mơeăm hriâm tâp rơkê, hlê plĕng xo ah hmôi vâ chía kơdroh iâ ki pá”.

Tơdroăng ro mê xuân trâm hlo hên tung mâu rơpŏng a pơlê Bi, cheăm Ia Dom. Nâ Triệu Thị Say, kuăn ngo Dao, ăm ‘nâi, hên hơnăm hdrối, rêm hâi kuăn lăm hriâm prôk tơkâ luâ troăng ki xŏn a troăng kân 19 pơrá cho môi hâi nâ tôu tuăn, tơkôm. Drêng ‘nâi kuăn hiăng vâ châ hriâm tâp ƀă kâ koi ối pơtê a hngêi trung nếo kố, tá rơpŏng nâ pơrá phiu ro.

“Á hmâ lăm pêi cheăng prôk luâ troăng ki mê, á xuân tot dêi rơxế ngăn hngêi mê hlo ro khât. To lâi toăng hngêi châ pro lĕm khât, kuăn muăn pin lăm hriâm gá tơ’lêi hlâu. Mot tung hngêi ai tíu kâ koi ối pơtê á hlo hmiên tuăn, ai thái cô ối ƀă tung mê, ai ngế ki gâk ngăn, ai tíu ối, tíu kâ ƀă mâu tíu xúa ki ê”.

Cheăm tơkăng kong Ia Dom ai lối 9.000 ngế kuăn pơlê rêh ối a 7 to thôn, pơlê, tung mê kuăn pơlê hdrông kuăn ngo châ lối 34%. Cheăm kân rơdâ, hên kơpong kuăn pơlê ối hngế ing tíu xiâm, ai tíu ‘nâ hok tro prôk vâ chê 20km nếo troh hngêi trung. Ôh tá iâ mâu vâi o rêm hâi prôk lăm a troăng kân 19 to rơxế dêi nôu pâ, mê hlo rơ-iêo khât.

Xua mê, tơdroăng ki mơjiâng pro hngêi trung hriâm ai tíu kâ koi ối pơtê cho troăng hơlâ ki lêi tah xơpá ki hiăng ton a kơpong tơkăng kong, ing tơnêi tơníu, tơdroăng cheăng kâ troh tơdroăng ki hok tro lo pơtê hriâm tơdế rá. Pôa Nguyễn Văn Tiến, Phŏ hnê ngăn Vi ƀan cheăm Ia Dom, kong pơlê Gia Lai, ăm ‘nâi, cheăm ai 272 ngế o sap ing lâm 4 troh lâm 9 châ rah xo mot hriâm trung hngêi trung kố. Kố cho mâu hok tro ki châ tơnêi têa gum, hok tro kuăn ngo kơtiê xơpá, vâ chê kơtiê, hok tro kuăn tê lơ hok tro ai hngêi ối hngế ing hngêi tring hriâm. Pakĭng 876 ngế hok tro ki ê kô châ hriâm ối pơtê a nôu pâ vâi chê̆m mơ’rêh dêi. Cheăm dế séa ngăn tâi kơ koan pơkuâ ƀă thái cô, vâ gum tơdah xo hok tro mot hriâm sap ing apoăng hơnăm nếo kố ah.

"Ƀă mâu thái cô, ki hdrối tâ athế kơjo gum ăm hngêi trung ai tíu kâ koi ối pơtê vâ rak tơniăn tơdroăng cheăng. Má péa cho athế ngăn tung tơdroăng hriâm, kơxô̆ ngế thái cô hnê dêi rêm môn hriâm. Mơhnhôk kơjo gum ƀă mâu hngêi trung ai tíu kâ koi ối pơtê cho thái cô ai tíu achê, ối nếo vâ gum tung tơdroăng pơkuâ ngăn hok tro pakĭng chôu hriâm, kơhâi dế ƀă a kong măng”.

Pôa Phạm Văn Nam, Kăn pơkuâ Khu ngăn hnê hriâm ƀă hnê mơjiâng tuăn ngoâ rơkê kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi, nôkố, Khu dế tơrŭm ƀă Vi ƀan hnê ngăn 7 to cheăm tơkăng kong chêh pro klêi tơdroăng pơkâ mơjiâng pro hngêi trung vâ pơtroh ăm râ ki ai hnoăng pơkuâ kĭ. Tơdrêng amê, kơvâ ngăn hnê hriâm ƀă hnê mơjiâng tuăn ngoâ rơkê séa ngăn hok tro, riân ngăn kơlo ƀiên chê̆, tơrŭm ƀă Khu ngăn hnê hriâm tí tăng ‘nâi plĕng xoăng tŭm mâu kăn ƀô̆ pơkuâ ngăn, thái cô tiô pơkâ.

"Ƀă mâu ngế thái cô nôkố, ngin kô riân ngăn tơrŭm ƀă Khu ngăn kong pơlê cheăm beneg ƀă hnoăng cheăng mâu kăn ƀô̆ pơtroh ăm Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê ‘mot tơ’nôm mâu thái cô vâ ai tŭm thái cô tiô ƀiê̆n chê̆ pơkâ, ai tŭm thái cô hnê. ‘Na mâu ngế cheăng rak ngăn, ngin xuân hiăng tơrŭm ƀă Hngêi Trung Kao đăng Gia Lai, nôkố dế tơkŭm po lâm sơ kâ̆p hnê pế pơchên kế kâ vâ ai mâu ngế cheăng pế pơchên păn roăng, rak ngăn mâu vâi muăn tung la ngiâ”.

Mâu hâi pơtê hriâm, rơtế ƀă tơdroăng pêi thâ 90 hâi măng mơdêk rĕng tơdroăng ki pro 7 toăng hngêi trung phôh thong ai tíu kâ koi ối pơtê péa râ a mâu cheăm tơkăng kong peăng mâ hâi Lâ kong pơlê Gia Lai, cheăng rah xo, xing xoăng mâu ngế cheăng ƀă hbrâ rơnáu tŭm mâu tơdroăng dế châ mơeăm pêi pro klêi. Mâu hngêi trung ai tíu kâ koi ối pơtê kơpong tơkăng kong djâ vế tơdroăng tơngah tung râng chêng hok tro troh a lâm hriâm, pro kơdroh kơtăn ‘na hnê hriâm ƀă kơpong rêh ối tơ’lêi hlâu ƀă kơpong ki xơpá. Ing mê, hên vâi o kŭn hdrông kuăn ngo kô ai tơ’nôm rôh châ hriâm tâp a hngêi trung ki tơniăn lĕm tâ, păn roăng mâu tơdroăng tơchĕng tơmiât vâ pêi tung la ngiâ ƀă po troăng pơhlêh tung la ngiâ ƀă tuăn mơno ki rơkê plĕng.