VOV4.Bahnar - Vă ato\k kơtang jơhngơ\m đon hlo#h vao, vang iung jang găh ve\i lằng cham char; ve\i răk tơ [a\k mong tơdrongoe\i sa jo\h ayo\ ‘lơ\ng hơ iă rim hơdre\ch hơdrung to\k bo\k er^h sa tơ\ tơring Tây Nguyên; tơle\ch dôm nơ\r athe\i, trong jang tơgop lơ\m tơ iung pơ jing tơring Tây Nguyên jơk [l^k – rơgo\h - ‘lơ\ng lie\m tơ klep hăm ato\k tơ iung tơmang pơ hiơ\ kơ jăp ‘lơ\ng, tơ\ pơlei tơm Kon Tum, Dơno\ an^h tơm ve\i lăng Jo\h ayo\ kơdo\ soang, Đă [o\ng lo\ng tơplo\ng kơdau păng Tơmang pơ hiơ\ jang hơdoi hăm Dơno\ an^h ve\i lăng kon pơlei dêh char Kon Tum pơgơ\r Hop ako\m khoa ho\k Ato\k tơ iung tơmang pơ hiơ\ tơklep hăm ve\i lăng cham char tơring Tây Nguyên.

Um rup hop ako\m

Tơring Tây Nguyên, đe\i 5 dêh char: Lâm Đồng, Dak Nông, Dak Lak, Gia Lai păng Kon Tum, tơgop 13% lơ\m ato\k tơ iung atu\m kơ An^h jang tơmang pơ hiơ\ kơ An^h jang tơmang pơ hiơ\ lơ\m te\h đak. Đe\i ple\nh te\h pơ pro\ ăn, tơring au đe\i lơ an^h tơmang pơ hiơ\ ‘lơ\ng lie\m; bri brăh sem bri ket keng hăm lơ an^h ve\i răk tơ [a\k mong cham char bri brăh, pơgar bri te\h đak; jing tơring oe\i sa kơ 47 hơdre\ch hơdrung ‘nho\ng o\h hăm tơdrong oe\i sa jo\h ayo\ ‘lơ\ng hơ iă phara d^h băl pơ jing đe\i tơdrong oe\i sa jo\h ayo\ g^t kăl hlo\h … ‘Nau jing dôm tơdrong pran kơtang ‘lơ\ng hơ iă hlo\h lơ\m ato\k tơ iung tơmang pơ hiơ\ kơ tơring Tây Nguyên. Yă Nguyễn Thị Nguyên, Kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h ve\i lăng Jo\h ayo\ kơdo\ soang, Đă [o\ng lo\ng tơplo\ng kơdau păng Tơmang pơ hiơ dêh char Lâm Đồng, dêh char đe\i tơdrong jang tơmang pơ hiơ\ bri brăh cham char ato\k tơ iung lơ\m tơring, sơkơ\t hơdăh, ‘me\h vă io\k đe\i trong tơle\ch jang ato\k tơ iung tơmang pơ hiơ\ kơ jăp ‘lơ\ng ‘no\h kăl ve\i lăng ‘lơ\ng hơ iă cham char: “Vă đe\i tơdrong tơmang pơ hiơ\ ato\k tơ iung kơ jăp ‘lơ\ng ‘no\h tơdrong kăl hlo\h bơ\n kăl lăng ba kơ jăp tru\h tơdrong ve\i lăng bri brăh cham char. Kơ yuơ tơdăh pă đe\i an^h tơmang lăng cham char le\i bơ\n pă đe\i trong vă pơ je\i păng je\i ư\h kơ đe\i trong jang tơmang pơ hiơ\ ‘lơ\ng hơ iă tơ\ Đà Lạt pơma hơdro# păng tơ\ Lâm Đồng pơma atu\m”.

Tơ\ anăp tơdrong cham char tơ\ tơring Tây Nguyên to\k bo\k đe\i [ơm kơne# hăm dôm trong [o#h hơdăh, nhen: cham char bri brăh roi năr roi đe\i răm kơtang; đak, te\h, rơvơ\ng ple\nh roi năr roi ‘me# ‘mach kơtang; tơdrong io\k yua mu\k drăm cham char hlo\h tơdrong pơm ăn an^h chă tơmang lăng pă gan ‘lơ\ng ro\; bri brăh tơ\ rim tơring ve\i răk tơ [a\k mong cham char, pơgar bri te\h đak hlôi tơpl^h, hlôi tơ jur; dôm bri kơdrơ\ng j^ an^h er^h sa kơ bơngai Tây Nguyên to\k bo\k roi hiong răm … {ok Hà Văn Siêu, Kơ ie\ng Kơdră An^h tơm che\p pơgơ\t Tơmang pơ hiơ\ găh Dơno\ an^h tơm ve\i lăng Jo\h ayo\ kơdo\ soang, Đă [o\ng lo\ng tơplo\ng kơdau păng Tơmang pơ hiơ\ akhan, khu\l kơdră che\p pơgơ\r păng an^h bơ\ jang găh au kơ rim dêh char lơ\m tơring Tây Nguyên kăl jing an^h tơm pơ jing đe\i trong jang hơdoi vă ve\i lăng cham char: “ Găh cham char hăp hơnhăk ba đe\i io\k yua kơ jăp đunh đai tai sơnăm, bơ\n lăng dang e\i ‘no\h ư\h kơ đe\i [o#h ôh. Kơ yuơ lơ lo\h kăl đe\i tơdrong vang iung jang đơ\ng kơdră che\p pơgơ\r tơring, đơ\ng rim an^h bơ\ jang Te\h đak vă pơ jing đe\i jơhngơ\m pran, trong jang vă rim an^h mơdro sa tơm tơgoăt d^h băl vang iung jang. Tơdăh ư\h le\i, rim an^h mơdro sa tơm lăp tơgoăt d^h băl jang hơdoi dôm tơdrong [o#h tom măt đe\ch tim mă lăng tru\h găh cham char. Tơ\ au đe\i m^nh trong pơcho\h ăn ‘no\h pơ jing dôm trong jang au ‘no\h jang hơdoi vă ve\i lăng cham char”.

Atu\m hăm 29 trong tơchăr, 14 ‘măng tơgop nơ\r đơ\ng rim bơngai joăt jang, dôm bơngai bơ\ jang che\p pơgơ\r đe\i pơma tơle\ch tơ\ Hop ako\m khoa ho\k Ato\k tơ iung tơmang pơ hiơ\ tơklep hăm ve\i lăng cham char tơring Tây Nguyên [o#h hơdăh, vă ato\k tơ iung đe\i tơmang pơ hiơ\ tơ klep hăm cham char tơ\ tơring au kăl đe\i vang iung jang đơ\ng kơdră tơring, an^h mơdro sa tơm, kon pơlei pơla păng tru\h hloi tơmoi tơmang pơ hiơ\. Kăl pơ pro\ ăn, ato\k tơ iung dôm tơmam drăm tơmang pơ hiơ\ ‘lơ\ng lie\m tơklep hăm cham char bri brăh, tơklep hăm tơdrong oe\i sa jo\h ayo\ tơring. Pơtru\h rim tơdrong vă jang ato\k tơ iung tơmang pơ hiơ\ bri brăh, tơmang pơ hiơ\ pơlei pơla, tơmang pơ hiơ\ ‘lơ\ng lie\m, tơmang pơ hiơ\ tơklep hăm cho\h jang sa, tơmang pơ hiơ\ ‘lơ\ng lie\m hăm cham char. Pơma tơhlau dôm tơdrong pơm, tơdrong pơgơ\r tơmang pơ hiơ\ pơra\m cham char. Hơnơ\ng jang kiơ\ kmăi kmo\k gơ\h hơge\i, ‘lơ\ng hơ iă hăm cham char lơ\m ato\k tơ iung tơmang pơ hiơ\. Ato\k kơtang tơgoăl tơgoăl jang hơdoi [ar păh rim an^h bơ\ jang, rim tơring tơrang lơ\m ve\i lăng cham char….

Bơngai ch^h: Khoa Điềm

Tơblơ\ nơ\r: Amazưt