VOV4.Bahnar- Nhen hlôi tơ roi , hyup io\k chuơ\h kư\ kă pơm hơ l^h đak krong, đak glung, hlôi păng to\k bo\k hơ nơ\ng đei [o#h krê hơ mơt tơ\ dôm de#h char Tây Nguyên. To\k bo\k pơ yan to\, mă lei dôm đak kroong lơ\m tơ ring oei kơ lu\ng kơ lăng, hơ l^h nhen đei đak hơbông t^h, pơ joă cho\h jang sa. Kơ hre\ng tr^u mét khối chuơ\h đei hyup io\k rim sơ năm oei lơ\m tơ ring măng mu kơ tơ drong vei lăng, pơm hiong ăn jên jang te\h đak kơ ti hlak jên. Đang kơ ‘no\h hơ năn “Tây Nguyên-yua đơ\ng kiơ đak kroong hơ l^h - chuơ\h păr” ‘no\h j^ [ai “ Dôm duk chuơ\h lơ\m tơ ring măng mu”, tơ roi găh tơ drong tơm đơ\ng tơ drong tơ pă yan âu, ‘no\h j^ rim de#h char vei lăng kiơ\ tơ drong joăt mă ư\h kơ tơ mơ\t dôm trong phak kăl kiơ\ tơ chơ\t đơ\ng khôi luơ\t.
Dak Lak ‘no\h dêh char đe\i hla bơar ăn asong chă kôch io\k chuơ\h đe\i lơ hlo\h tơ\ tơring Tây Nguyên, hăm 14 an^h mơdro sa tơm, lơ\m 1 sơnăm kôch io\k đe\i 1 tr^u m3. Lơ\m tơpă yan au, to\ se\t hlo\h 17 an^h mơdro sa tơm to\k bo\k jang, hăm vă je# kơ hre\ng duk hyup io\k chuơ\h jang hơnơ\ng, chă kôch io\k chuơ\h lơ hlo\h hăm hla bơar tơchơt ăn kôch iok.
‘Mêm tơdrong chuơ\h chơ io\k ke\t keng mă le\i thue# ư\h kơ đe\i dôm yơ, an^h bơ\ jang thue# apu\ng Krông Ana lơ jing m^nh an^h bơ\ jang tơ\ tơring Quỳnh Ngọc, tơ je# an^h ako\m chuơ\h lơ hlo\h dêh char, vă chă jo# hơlen gre chơ chuơ\h rim năr vă kơ băt hơdăh păng tơchơ\t tơdrong thue#. Mă le\i, rim an^h mơdro sa tơm hơnơ\ng pơm hla bơar tơkêng, kơna an^h bơ\ jang thue# măh pơdơ\h jang. Lơ lo\h đơ\ng mă no\h, mă đơ\ng an^h jang chă kôch io\k dôm yơ, an^h bơ\ jang kơ dêh char Dak Lăk je\i ‘mơng ư\h kơ chă pơma yă kiơ.
{ok Nguyễn Văn Thiềm, Kơdră an^h jang ve\i lăng mu\k drăm bri brăh găh Dơno\ an^h ve\i lăng Mu\k drăm bri brăh păng Cham char dêh char Dak Lăk tơbăt: “Tơdrong băt hơdăh chă kôch io\k chuơ\h hre\i au ‘no\h tôch tơnap. Kơso# au đe\i [ar trong, mă m^nh ‘no\h kơso# ch^h tơbăt đơ\ng rim an^h sir iok chuơ\h. Mă [ar ‘no\h lăng hơlen an^h xir io\k. Kiơ\ Tơdrong tơchơ\t 02/2013 đơ\ng Dơno\ an^h tơm ve\i lăng Mu\k drăm bri brăh păng Cham char ‘no\h rim an^h jang sir io\k kăl tơbăt hơdăh hla kak tơbăt tơ\ klo\ng đak kroong păng j^h đak kroong. Mă le\i tru\h dang e\i, Hla kak j^h đak kroong ‘no\h rim an^h sir io\k hlôi đe\i pơm tơle\ch mă le\i ư\h kơ tôm tong. Hla kak lơ\m klo\ng đak kroong ‘no\h ư\h kơ đe\i an^h sir io\k chuơ\h ayơ pơm tơle\ch”.
Tơdrong đe\i tơchơ\t mă le\i rim an^h sir io\k chuơ\h ư\h kơ pơm kiơ\, oe\i hơnơ\ng sir io\k ‘no\h oe\i đe\i [o#h hơnơ\ng tơ\ rim tơring lơ\m Tây Nguyên. Nhen tơ\ Gia Lai, lơ\m lơ sơnăm au ki, ư\h kơ đe\i m^nh an^h mơdro sa tơm ayơ đe\i ăn hla bơar gơ\h chă sir io\k, te\ch mơdro, mă le\i chuơ\h oe\i đe\i sir io\k păng te\ch mơdro hơnơ\ng. Sơnăm 2015, lơ an^h sir io\k chuơ\h lơ\m dêh char hlôi đe\i tơchă bơngai răt sir io\k jơne\i, mă le\i tru\h sơnăm au pơm hla bơar ăn asong jang oe\i tim mă keh đang, tơdrong jang chă sir io\k oe\i hơnơ\ng kle\nh jang, kơ yuơ lơ lo\h oe\i hơnơ\ng sir io\k tro\ [lep đe\ch.
{ok Lương Thanh Bình – Kơ ie\ng kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h ve\i lăng Mu\k drăm bri brăh păng Cham char dêh char Gia Lai tơbăt: “Đơ\ng khôi luơ\t Mu\k drăm lơ\m te\h sơnăm 2010 đe\i tơle\ch jang kiơ\ ‘no\h tơdrong ăn hla bơar gơ\h sir io\k mu\k drăm lơ\m te\h ‘no\h pơdơ\h. Păng tru\h dang e\i, lơ\m dêh char tim mă đe\i an^h sir io\k chuơ\h đe\i ăn asong hla bơar gơ\h jang kiơ\ [lep tơdrong tơchơ\t kơ khôi luơ\t. Đ^ đăng an^h sir io\k chuơ\h mă kon pơle\i to\k bo\k sir io\k ‘no\h sir io\k kle\nh”
Găh tơ\ Dak Lăk, tru\h hloi rim an^h mơdro sa tơm ư\h kơ đe\i ăn asong jang, je\i đe\i tru\h mơ j^t duk năm chă sir io\k chuơ\h, đe\i ăn asong chă sir io\k tơ\ an^h tơring hlôi ăn asong sir io\k chơ\h ăn rim an^h mơdro sa anai. Hợp tác xã Đoàn Kết, apu\ng Krông Bông ‘no\h m^nh an^h lơ lo\h.
{ok Trần Văn Công, Kơdră che\p pơgơ\r hợp tác xã, tơbăt:“Hơdrol Dơno\ an^h ve\i lăng kon pơlei dêh char [ơk ăn hla bơar gơ\h jang ăn rim an^h mơdro sa, sơnăm 2007 ‘no\h nhôn hlôi jang tơdrong jang kôch hyup io\k chuơ\h tơ\ đak kroong Ana au hlôi 20 sơnăm bơih. Nhôn ư\h kơ io\k đe\i hla bơar ăn asong jang ‘no\h kơ yuơ pơm hla bơar tơ pl^h jang Hơp tak xah oe\i ư\h kơ tôm păng dêh char hlôi tơroi hlôi ăn kơ rim an^h jang anai, đơ\ng ro\ng au kơnh gô pơdre\o ăn kơ nhôn hai. Mă le\i đơ\ng ro\ng ‘no\h an^h jang mơdro sa ư\h kơ pơdre\o ăn kơ nhôn, păng găh nhôn je\i ư\h kơ gơ\h vă hu\t jang kôch hyup io\k chuơ\h ôh. Nhôn je\i jang tôm tơdrong chă thue# ăn kon jên, mă le\i tơdrong au jăh chă tơroi ‘no\h je\i kơdơ\ mơ\n. Rim an^h bơ\ jang kơpal [o#h nhôn jang ‘lơ\ng hơ iă kơna je\i ư\h kơ [o#h sư chă năm dăr lăng”
M^nh tơdrong anai lơ\m jang sir kôch io\k chuơ\h tơ\ Tây Nguyên to\k bo\k lơ\m tơring gơmăng gơmu, ‘no\h ve\i lăng duk tho\ng nan hyup io\k chuơ\h – chơ chuơ\h iung jang rim thoong đak kroong. {ok Y Poăt Tơr, Kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h ve\i lăng trong gre nơnăm dêh char Dak Lăk tơbăt, tơdrong jang chă pơm duk, tho\ng nan, hơnhăk duk tho\ng nan kơdau lơ\m rim thoong đak kroong tơ\ dêh char oe\i hơnơ\ng lơ\m dôm sơnăm au ki, ư\h kơmơ\ng kiơ\ tơdrong che\p pơgơ\r đơ\ng kơpal. Mă đơ\ng băt ră ‘no\h tơdrong ư\h kơ [lep, mă le\i an^h bơ\ jang au ư\h kơ đe\i tơle\ch đe\i trong jang tang găn jơne\i, [lep hăm tơdrong tơchơ\t kơ khôi luơ\t.
{ok Y Poăt Tơr tơbăt:“Rim duk tho\ng nan tơ\ Dak Lăk mă kăl duk tho\ng nan pơm kơd^h ư\h kơ đe\i hla bơar k^ pơkăp ăn pơ jing kơ yuơ lơ lo\h An^h hơlen ‘lơ\ng kơso# 5 ư\h kơ gơ\h vă jang dăr lăng hơlen kih thuơ\t kơ jăp ‘lơ\ng lơ liơ vă [ơk ăn hla bơar sơkơ\t hơdăh kơ jăp ‘lơ\ng. An^h hơlen ‘lơ\ng kơso# 5 jang hơdoi hăm hnam trương pơtho tơdrong jang Bình Minh tơ\ Dak Lăk dăr lăng hơlen m^nh [ar toong duk tho\ng nan lăng [o#h kơđo\h duk tim mă kơ jăp ‘lơ\ng, kăl hơmet ming mă pơ jing hla bơar pơ pro\ jang gơ\h. Jo# đơ\ng no\h tru\h dang e\i nhen le\ đ^ đăng tơngla duk tho\ng nan đe ư\h kơ vang jang, kơ yuơ lơ lo\h [drong hơmet pơ ‘lơ\ng tơpă ‘no\h ư\h kơ đe\i pơm kiơ\ yă kiơ ôh”.
Mă đơ\ng chă kôch io\k glăi oe\i hơnơ\ng, rim duk tho\ng nan ư\h kơ pơm kiơ\ rim tơdrong tơchơ\t kơ Khôi luơ\t trong nơnăm tơ\ trong đak, mă le\i tơdrong pơm glăi đe\i kanh sat ve\i lăng trong đak, kanh sat ve\i lăng cham char, khu\l dăr lăng cham char … xek phak lơ\m sơnăm tă to\ se\t sot. Hăm dêh char Dak Lăk, mă đơ\ng hlôi pơ jing khu\l kanh sat ve\i lăng trong đak hăm 16 ‘nu, ve\i lăng lơ\m 180km trong đak kroong, tru\h po đơ\ng ro\ng chă xek tơlang tơdrong pơm glăi je\i ư\h kơ dôm yơ, ư\h tơgop hơmet pơ ‘lơ\ng dôm tơdrong to\ đon mă duk chơ chuơ\h pơm ăn.
Trung tá Nguyễn Huy Thành, Kơ ie\ng An^h kanh sat ve\i lăng Trong nơnăm kơ Ko\ng ang dêh char Dak Lăk, tơbăt: “Lơ\m sơnăm 2016 ‘no\h hlôi xek tơlang 247 ‘măng, kăp jên 130 tr^u hlak jên, pơtho khan 228 ‘nu. 3 khe\i blu\ng sơnăm au xek phak 9 tr^u 700.000 hlak jên. Găh dôm bơngai kôch io\k chuơ\h glăi, ‘ngoăih tơring đei ăn hla bơar asong jang đơ\ng bơ\n pơm ăn hơl^h te\h kơ kon pơlei ‘no\h nhôn hlôi jang hơdoi hăm An^h bơ\ jang kanh sat dăr lăng găh cham char, mă le\i tim mă đe\i xek tơlang bơngai ayơ ôh”.
Tơchơ\t hlôi đe\i mă le\i ư\h kơ pơm kiơ\; ư\h kơ pơm kiơ\ mă le\i oe\i jang hơnơ\ng; Pơm glăi ke\t keng mă lei xek phak to\ se\t … ‘No\h dôm tơdrong đe\i [o#h kơtang lơ\m chă kôch io\k, chơ pơdu\ chuơ\h tơ\ rim dêh char Tây Nguyên, pơm ăn tru\h tơdrong đei răm tru\h tơ\ jang mu\k drăm – tơpôl, cham char, hơnơ\ng lang să. Lơ lo\h, to\k bo\k đe\i m^nh tơring gơmăng gơmu lơ\m bơ\ jang ve\i lăng găh tơdrong au. Păng ‘me\h vă hơmet pơ ‘lơ\ng sơđơ\ng ‘lơ\ng hơ iă lơ\m chă kôch io\k – chơ pơdu\ chuơ\h, kăl hơnhăk tơring gơmăng gơmu au le\ch tơ\ ‘ngoăih [o#h hơdăh, jang kiơ\ [lep rim tơdrong tơchơ\t đơ\ng khôi luơ\t.
Bơngai ch^h: Đình Tuấn
Tơblơ\ nơ\r: Amazư\t
Tơdăh ‘me\h lăng [ai 1 bơ\n kơt^t plôih lăng tơ\ ala au:
Viết bình luận