VOV4.Bahnar - Tơ\ rim pơlei pơla ataih yaih, tơdrong vei hơlen jơhngơ\m jăn kon pơlei pơma atu\m păng jơhngơ\m jăn drăkăn păng hơ ioh pơma adro#, hơnơ\ng tơjra#m lơ tơnap tap. Đơ\ng xơnăm 2010 truh dang ei, atu\m hăm dôm tơdrong adrin đơ\ng anih jang y te# Việt Nam păng rim anih jang apu\ng plenh teh, lơ\m noh đei Jơnu\m jang Châu Âu EU, khul bơngai jang hơnhơl rơneh tơ\ pơlei pơla hlôi đei pơtho pơhrăm tơnăp. ‘Nâu jing dôm bơngai tơgop kăp g^t lơ\m tơdrong vei hơlen jơhngơ\m jăn bơngai me\ păng nge tơ\ lơ tơring tơnap tap lơ\m ja#p teh đak. Minh tơdrong pơtih tơ\ dêh char Kon Tum gô tơgu\m mih ma duch nă băt hơdăh hloh găh tơdrong âu.

Pơmai Y Sương păng kon hơ ioh oei tăp dăr atu\m xo\ng xa ăh kơxơ\. ‘Măng xo\ng xa tơno\ hloh [ơ\t đei tơdrong truh apong đơ\ng pơmai Y Nga – bơngai hơnhơl rơneh tơ\ xăh Ngọc Tụ, apu\ng Đak Tô, dêh char Kon Tum. Pơmai Y Nga [ar ‘măng tơgu\m pơmai Y Sương rơneh hơ ioh păng jing juăt nhen pơmai oh lơ\m unh hnam:  Adrol ki, inh hơnhơl ăn pơmai Sương rơneh 2 ‘nu hơ ioh. Minh ‘nu ăh xơnăm 2011, minh ‘nu ăh xơnăm 2014. Khei năr noh inh tam mă juăt nhen dang ei, tam mă băt hơdăh găh tơdrong hơnhơl nge, mă lei inh kho\m mă kiơ\ ho\k vă hlôh vao hơdăh lơ\m tơdrong vei lăng jơhngơ\m jăn ăn pơmai oh lơ\m pơlei, yuơ pơmai oh tơ\ âu tơnap tap, ưh đei jên năm truh hnam pơgang dăh mă anih jang pơgang...

Dôm tơdrong mă pơmai Y Nga ‘nao tơroi duh jing tơdrong tơm pơm ăn Y Nga năm ho\k lăm hơnhơ\l nge tơ\ pơlei ăh xơnăm 2015, tơ\ Hnam trưng Trung ca#p Y te# dêh char Kon Tum. Kiơ\ lăm ho\k, pơmai Y Nga hlôi băt tơdrong yua tơmam drăm y te# rơgoh xơđơ\ng, hơto\k tơdrong hlôh vao lơ\m hơnhơl rơneh, atu\m hăm noh tơgu\m pơmai oh băt trong vei hơlen jơhngơ\m jăn ăn bơngai me\ păng nge, tơroi pơtho, hơvơn năm khăm hơlen nge ăh oei hơnăp, rơneh hơ ioh tơ\ hnam pơgang xăh... Păng đei 20 ‘nu hơ ioh tơ\ xăh Ngọc Tụ đei rơneh vơ\ pran păng [enh kơ tơdrong ‘mêm kơ eng gơnơm đơ\ng tơpang ti pơmai Y Nga atu\m hăm khul jang y te# xăh tơ\ âu. Pơmai Y Vân – minh bơngai me\ mơlôh hlôi đei pơmai Y Nga tơgu\m dăp đon dăp bơnôh đơ\ng ăh oei hơnăp kon hơmol tơroi: Đơ\ng ro\ng kơ đei pơmai Nga tơgu\m, inh duh băt kơdih vei lăng jơhngơ\m jăn po tơnăp hloh, băt trong xo\ng xa hăm tôm kơchơ\t, jang dôm tơdrong jang hơ iơch, ưh đei jang tơdrong trăp.

{ak sih Lê Thị Nguyệt, Kơdră Anih jang Y te# xăh Ngọc Tụ, apu\ng Đak Tô, Kon Tum akhan, bơngai hơnhơl nge  Y Nga dang ei hlôi jing anih gơnơm lui ngeh hăm pơmai oh lơ\m tơring: Pơmai Nga jing minh bơngai hơnhơl nge tơnăp. Rim khei, pơmai adoi chih ako\m chă tơroi hơdăh găh tơdrong đei [ôh lơ\m tơring. Pơmai adoi chă pơtho kon pơlei, rim bơngai me\ oei hơnăp tơnap kơ hơnhơl noh Y Nga duh athei năm tơ\ hnam pơgang tơm. Y Nga ưh adro# tơgu\m ăn anih jang y te# mă oei jing anih gơnơm lui yom hăm kon pơlei tơ\ âu.

Xơnong jang kơ dôm bơngai hơnhơl rơneh tơ\ pơlei pơla nhen pơmai Y Nga noh g^t kăl tơpă. Bơngai hơnhơl nge tơ\ pơlei pơla jing bơngai kon kông, đei rơih đơ\ng tơpôl pơlei pơla kon kông, hlôh vao hơdăh joh ayo\, khôi erih xa tơ\ tơring, noh [ônh tơre\k tơje# păng pơma nơ\r kon kông po vă chă pơtho hơvơn, tơroi hơdăh găh tơdrong kăl hăm bơngai me\ xơđơ\ng tơ\ tơring... Rim bơngai hơnhơl rơneh tơ\ pơlei đei pơtih nhen “tơpang ti pơtoi kơjung” kơ anih jang pơgang, tơgop kăp g^t lơ\m tơdrong tơjur [iơ\ lôch răm hăm bơngai me\ păng nge đei rơneh tơ\ rim tơring ataih yaih, tơring tơnap tap. Hăm dôm tơdrong hlôi ho\k đei đơ\ng lơ lăm ho\k yuơ Jơnu\m jang châu Âu tơgu\m, rim bơngai hơnhơl nge tơ\ pơlei pơla gô jchôt vih tơ\ pơlei pơla đe ye\t, vă hơ ‘nhăk tơdrong hlôh vao lơ\m vei lăng jơhngơ\m jăn bơngai me\ atu\m hăm kon hơ ioh đe ye\t. Lơ\m xơnăm 2014-2016, Jơnu\m jang châu Âu hlôi tơgu\m pơtho 530 bơngai hơnhơl nge tơ\ pơlei pơla tơnap tap kơ 10 dêh char hin dơnuh hloh Việt Nam noh: Lào Cai, Yên Bái, Sơn La, Hà Giang, Điện Biên, Cao Bằng, Lai Châu, Kon Tum, Gia Lai, Dak Nông. Jo# truh blu\ng xơnăm 2017, tơdrong jang tơgu\m pơm jang y te# jăl mă 2 đơ\ng EU hlôi tơgu\m pơtho ăn hloh 200 bơngai hơnhơl nge tơ\ pơlei pơla.

Tơdrong hơ iă đơ\ng rim bơngai me\, tơdrong xo# hơ\k kơ pơlei pơla [ơ\t khul hơ ioh đei rơneh pran jăng jing tơdrong tơm vă rim bơngai hơnhơl nge tơ\ rim pơlei pơla tơnap tap pơtoi tơdrong jang tơnap tap hrat hr^n mă ưh đei lơ bơngai băt truh. Đe xư tơpă jing anih gơnơm lui ngeh ăn pơlei pơla. Tơdrong pơkăp bơngai hơnhơl nge tơ\ pơlei pơla tơring ataih yaih, tơring kon pơlei kon kông đei pơih xă păng pơtoi jang tơnăp gô tơgop pơtoi jang đei jơnei dôm tơdrong Tơchơ\t Hơto\k tơ iung xơđơ\ng găh vei lăng jơhngơ\m jăn bơngai me\ păng hơ ioh ăh xơnăm 2030 kơ teh đak Việt Nam.

Lan chih păng rapor